“කාබන් මොනොක්සයිඩ් එලාම් සවිකර ගන්න” — ලෝවර් හට් වැසියෙකුගෙන් ඉල්ලීමක්! දුම් එලාම් (Smoke Alarms) ප්රමාණවත් යැයි FENZ පවසයි
විශේෂ නවසීලන්ත දේශීය සහ නිවාස ආරක්ෂණ පුවත් විවරණය — දියත නිවුස් නිවුසීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
2026 මැයි 17 (ඕක්ලන්ඩ්) — ශීත සෘතුව (Winter) ආරම්භ වීමත් සමඟ නවසීලන්තය තුළ ගෘහස්ත ගිනි ගැනීම් ඉහළ යමින් පවතින වටපිටාවක, නිවාස තුළ දුම් එලාම් (Smoke Alarms) වලට අමතරව ‘කාබන් මොනොක්සයිඩ් එලාම්’ (Carbon Monoxide Alarms) සවිකර ගැනීමේ වැදගත්කම පිළිබඳව නවසීලන්ත සමාජය තුළ දැඩි කතාබහක් නිර්මාණය වී තිබේ. ලෝවර් හට් (Lower Hutt) ප්රදේශයේ පදිංචි කාන්තාවකට මුහුණ දීමට සිදු වූ බිහිසුණු අත්දැකීමක් මුල් කරගනිමින් මෙම ඉල්ලීම මතුව ඇති අතර, නවසීලන්ත ගිනි හා හදිසි අනතුරු සේවා බලධාරීන් (FENZ) පවසන්නේ සාමාන්ය දුම් එලාම් පද්ධතියක් නිවසක ආරක්ෂාවට ප්රමාණවත් වන බවයි.
RNZ මාධ්යවේදිනී ප්රිටෝරියා ගෝර්ඩන්ගේ වාර්තාව ඇසුරින් සකස් කළ සම්පූර්ණ පුවත් විවරණය මෙන්න:
1. නින්දේදී දිවි බේරා දුන් කාබන් මොනොක්සයිඩ් එලාමය
ලෝවර් හට් හි ඇවලෝන් (Avalon) ප්රදේශයේ පදිංචි ඇනමරී වැන් ඩර් ස්ලොට්-වර්හෝවන් (Annemarie van der Slot-Verhoeven) නමැති කාන්තාව පසුගිය බදාදා අලුයම 2.00 ට පමණ අවදි වූයේ ඇගේ නිවසේ සවිකර තිබූ කාබන් මොනොක්සයිඩ් අනාවරකයේ (CO Detector) දැඩි ශබ්දය හේතුවෙනි.
- සිදුවීම: ඇය පෙරදින රාත්රියේ දුම් ගඳක් සංවේදනය වී තිබුණ ද, එය නිවසේ ඇති දර ලිපෙන් (Wood burner) ආ එකක් යැයි සිතා නොසලකා හැර තිබුණි. එලාම් එක නාද වන විට දර ලිප නිවී තිබූ අතර කිසිදු ගින්නක් පෙනෙන්නට තිබුණේ නැත.
- යටින් දුම් දැමීම: පසුව ඇය පරීක්ෂා කිරීමේදී නිවසේ ලී තට්ටුව (Deck) යටින් දුම් මතුවන බව දැක වහාම 111 අමතා ගිනි නිවන හමුදාව කැඳවා ඇත. ඇවලෝන් ගිනි නිවන භටයන් පැමිණ බලන විට, දර ලිපට යටින් ඇති බිම සහ ලී කූරු (Beams/Joists) ඇතුළතින්ම පිළිස්සෙමින් (Smoldering) තිබූ අතර, දැනටමත් එක ලී කුට්ටියක් සම්පූර්ණයෙන්ම දැවී ගොස් තිබුණි.
- සිසුවියගේ කනස්සල්ල: “මේක අපේ ඇඳට යටින්මයි සිද්ධ වුණේ. මීට වඩා ලොකු විනාශයක් වෙන්න තිබුණා. වාසනාවකට මගේ පවුලේ අය බේරුණා. හැබැයි මගේ නිවසේ තිබුණු දුම් එලාම් එක (Smoke alarm) මේ වෙලාවේ වැඩ කළේ නැහැ,” යැයි ඇය කනස්සල්ලෙන් පවසා සිටියාය. මෙම දර ලිප වසරක් පාසා නඩත්තු කරන ලද්දකි.
2. ජාත්යන්තර නීති සහ නවසීලන්තයේ තත්ත්වය
නවසීලන්තය තුළ කාබන් මොනොක්සයිඩ් එලාම් නිවාසවල සවිකිරීම නීතිමය වශයෙන් අනිවාර්ය කර නොමැත. කෙසේ වෙතත්, එක්සත් රාජධානිය (UK) වැනි රටවල සියලුම කුලී නිවාසවල ස්ථාවර දහන උපකරණ (Fixed combustion appliances) එනම්: ගෑස් ලිප්, දර ලිප් හෝ බොයිලේරු (Boilers) ඇති සෑම කාමරයකම කාබන් මොනොක්සයිඩ් එලාම් එකක් තිබීම නීතියෙන්ම අනිවාර්ය කර ඇත.
3. ගිනි නිවන බලධාරීන්ගේ (FENZ) ස්ථාවරය
මේ පිළිබඳව නවසීලන්ත ගිනි හා හදිසි අනතුරු සේවාව (Fire and Emergency NZ) ප්රකාශ කරන්නේ, මෙම සිදුවීමේදී කාබන් මොනොක්සයිඩ් එලාමය කලින් අනතුරු ඇඟවීමක් ලබා දුන්න ද, එවැනි තත්ත්වයන් ඉතා දුර්ලභ (Rare) බවයි.
- දුම් එලාම් හොඳයි: ගින්නක් ඇතුළතින් දුම් දමන අවස්ථාවකදී වුවද සාමාන්යයෙන් දුම් පිටවන බැවින්, ගින්නකින් නිකුත් වන අන්තරායකර වායූන් සහ නිෂ්පාදන පුළුල් ලෙස හඳුනා ගැනීමට දුම් එලාම් (Smoke alarms) වඩාත් සුදුසු සහ ප්රමාණවත් බව FENZ පවසයි.
- FENZ නිර්දේශය: නිවසක සෑම නිදන කාමරයකම (Every bedroom), සාලයේ (Living room) සහ කොරිඩෝවල (Hallway) දුම් එලාම් සවිකර තිබීම අනිවාර්යයෙන්ම කළ යුතු බව ඔවුන් අවධාරණය කරයි.
❄️ ශීත සෘතුවේදී ගිනි ගැනීම් 29%කින් ඉහළට!
ශීත කාලයේදී නිවාස උණුසුම් කිරීමට ගන්නා උපකරණ (Heating) නිසා සිදුවන ගිනි ගැනීම් 29% කින් ඉහළ යන බව ගිනි නිවන සේවා සංඛ්යාලේඛන පෙන්වා දෙයි. මේ නිසා FENZ ආයතනය ජනතාවට විශේෂ උපදෙස් මාලාවක් නිකුත් කර ඇත:
- මීටරයේ රීතිය: සෝෆා (Couches), ඇඳුම් පැළඳුම් සහ ඇඳන් වැනි පහසුවෙන් ගිනි ගන්නා ද්රව්ය හීටර්, දර ලිප් හෝ විවෘත ගිනි උදුන්වල සිට අවම වශයෙන් මීටරයක් (1 Metre) වත් දුරින් තැබිය යුතුය.
- නඩත්තුව: පැරණි දර ලිප් නිසි පරිදි වෘත්තිකයන් ලවා පරීක්ෂා කර සේවා සැපයිය යුතු අතර, සෑම වසරකම දුම්කවුළු (Chimneys) පිරිසිදු කළ යුතුය.
දියත නිවුස් නිවුසීලන්ත විවරණය 🦁⚖️🌏
නවසීලන්තයේ ශීත කාලය උදාවීමත් සමඟ නිවාස උණුසුම්ව තබා ගැනීමට අප ගන්නා උත්සාහයන් සමහර විට මාරක අනතුරු බවට පත්විය හැක. මෙහිදී ඇනමරී වැන් ඩර් ස්ලොට් මහත්මියගේ අත්දැකීමෙන් පෙනී යන්නේ, ඇතැම් අවස්ථාවලදී ලී බිම් යටින් හෝ බිත්ති ඇතුළතින් සිදුවන “රහසිගත” ගිනි ගැනීම්වලදී දුම නිවස තුළට නොපැමිණ කාබන් මොනොක්සයිඩ් (Carbon Monoxide – රසයක්, ගඳක් හෝ පෙනීමක් නැති මාරක වායුවක්) පමණක් කාන්දු විය හැකි බවයි.
එබැවින් FENZ ආයතනය දුම් එලාම් පමණක් ප්රමාණවත් යැයි පැවසුව ද, බ්රිතාන්යය වැනි දියුණු රටවල් අනුගමනය කරමින් දර ලිප් හෝ ගෑස් ලිප් භාවිතා කරන නවසීලන්තයේ වෙසෙන අපගේ ශ්රී ලාංකික ප්රජාව ද තමන්ගේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් අමතර කාබන් මොනොක්සයිඩ් එලාම් එකක් නිවසේ සවිකර ගැනීම නුවණට හුරුය. මන්ද දුම් එලාමයකට හසු නොවන මාරක වායූන් හඳුනා ගැනීමට එය උපකාරී වන බැවිනි.
