‘අපි ට්‍රම්ප් ද විශ්වාස කරමු’: තෙල් වෙළඳපොළ දිගින් දිගටම ඔහු විශ්වාස කරන්නේ ඇයි?

දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

වොෂින්ටන්, එක්සත් ජනපද — 2026 අගෝස්තු 04 — ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ඉරානයට එරෙහි ප්‍රහාර අත්හිටුවන බවත්, සාම සාකච්ඡා සඳහා යළි එකඟ වූ බවත් ප්‍රකාශ කරන සෑම අවස්ථාවකම තෙල් මිල දැවැන්ත ලෙස පහළ යයි. මීට පෙර අවස්ථා කිහිපයකදීම මෙම පොරොන්දු සහ ප්‍රකාශ නිසා වෙළඳපොළ රැවටී තිබුණද, තෙල් වෙළඳපොළ තවමත් ට්‍රම්ප්ගේ ප්‍රකාශයන් මතම විශ්වාසය තැබීමට පෙළඹී සිටින්නේ මන්ද යන්න පිළිබඳව සී.එන්.එන්. (CNN) මාධ්‍යවේදී ඩේවිඩ් ගෝල්ඩ්මන් (David Goldman) විසින් මෙම විශ්ලේෂණ වාර්තාව ඉදිරිපත් කර ඇත.

1. ‘භූමි හූගර් දිනයක්’ (Groundhog Day) වැනි පුනරාවර්තනයක්

පසුගිය මාර්තු මාසයේ සිට ඉරාන යුද්ධයත් සමඟ තෙල් වෙළඳපොළ දැඩි අස්ථාවරත්වයකට ලක්ව ඇත. ට්‍රම්ප් විසින් සාම සාකච්ඡා වල ප්‍රගතිය වාර්තා කරමින් හෝ හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය විවෘත වන බවට පවසමින් නිකුත් කළ නිවේදන හේතුවෙන් තෙල් මිල 9% කට වඩා වැඩි ප්‍රතිශතයකින් පහළ ගිය අවස්ථා ගණනාවකි:

• මාර්තු 23: ට්‍රම්ප් විසින් ඉරානය සමඟ ඉතා සාර්ථක සාකච්ඡා පවත්වා ඇති බව ප්‍රකාශ කිරීමත් සමඟ තෙල් මිල 11% කින් පහළ වැටුණි.
• අප්‍රේල් 8: ඉරානයට එරෙහි බෝම්බ හෙලීම අත්හිටුවන බවට ට්‍රම්ප් පැවසූ දින තෙල් මිල 13% කින් කඩා වැටුණි.
• මැයි 29 සහ ජුනි 11: සාකච්ඡා සාර්ථක වෙමින් පවතින බවත් යුද්ධය අවසන් කළ බවත් පැවසීම නිසා තෙල් මිල පිළිවෙළින් 10% කින් සහ 16% කින් පහළ ගියේය.

2. වෙළඳපොළ දිගින් දිගටම ශුභවාදීව සිතන්නේ ඇයි?

නිරන්තරයෙන් මෙම ‘රැවටීම්වලට’ ලක් වුවද, තෙල් වෙළඳපොළ තවමත් ට්‍රම්ප්ගේ කතාව විශ්වාස කිරීමට ප්‍රධාන හේතු කිහිපයක් තිබේ:

• අතිරික්ත සැපයුම් පසුබිම: යුද්ධයට පෙර ලෝකය පුරා තෙල් අතිරික්තයක් පැවති අතර, යුද සමයේදී හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා පැමිණි දෛනික තෙල් බැරල් මිලියන 13 ක ප්‍රමාණයෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් සෞදි අරාබිය හරහා රතු මුහුඩට හරවා යැවීමට සහ බටහිර රටවල හදිසි සංචිත (Emergency stockpiles) මුදා හැරීමට පියවර ගැනුණි.
• ගෝලීය තෙල් ගංවතුර තත්ත්වය: ජුනි මාසයේදී හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය කෙටි කාලයකට විවෘත වීමත් සමඟ බැරල් මිලියන 200 ක් එකවර වෙළඳපොළට මුදා හැරීම නිසා මිල ක්ෂණිකව පහළ වැටුණි. මෙම අත්දැකීම් නිසා වෙළඳපොළට සාමය පිළිබඳ පුවත් සමඟ මිල පහළ යනු ඇතැයි යන දැඩි අපේක්ෂාවක් ඇත.

3. අනතුරුදායක සීමාව සහ ඉදිරි අවදානම

කෙසේ වෙතත්, තෙල් වෙළඳපොළ විශාල අවදානමක දාරයක සිටින බව ආර්ථික විශේෂඥයෝ අනතුරු අඟවති. ඇමරිකාවේ ඔක්ලහෝමාහි කුෂින් (Cushing) හි තෙල් ගබඩා සංචිත මෙහෙයුම් අවම සීමාව වන මිලියන 20 ට වඩා පහළ බැස (මිලියන 18.6 ක් දක්වා) තිබේ. ගෝලීය වශයෙන්ද තෙල් සංචිත අවම මට්ටමකට පැමිණ ඇති බැවින්, තවදුරටත් සැපයුම් අර්බුදයක් ඇති වුවහොත් තෙල් මිල ඉතිහාසයේ කිසි දිනක නොවූ විරූ ලෙස ඩොලර් 150 සීමාව ඉක්මවා ඉහළ යාමට ඉඩ ඇති බවට විශ්ලේෂකයෝ අනතුරු අඟවති.

එසේ වුවද, වෙළඳපොළ තවමත් ගැටුම්වලට වඩා ට්‍රම්ප්ගේ සාම ප්‍රකාශ මතම යැපීමට වැඩි කැමැත්තක් දක්වයි.