විදේශීය ආචාර්ය උපාධි (PhD) සිසුන්ගේ ගාස්තු සහ සහනාධාර ක්රමය දැඩි සමාලෝචනයකට!
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වැලින්ටන්, නවසීලන්තය — 2026 අගෝස්තු 04 — 2005 වසරේ සිට ක්රියාත්මක වන, විදේශීය ආචාර්ය උපාධි (PhD) සිසුන්ට දේශීය සිසුන් මෙන් අවම ටියුෂන් ගාස්තු යටතේ අධ්යාපනය හැදෑරීමට ඉඩ සලසන ප්රතිපත්තිය සඳහා රජය විසින් ලබාදෙන අරමුදල් පිරිවැය ඉහළ යාම හේතුවෙන්, එම ක්රමය දැඩි සමාලෝචනයකට ලක් කර තිබේ.
1. පිරිවැය ඉහළ යාම සහ නව සීමා කිරීම්
- වියදම් ඉහළ යාම: පසුගිය වසරේදී මෙම යෝජනා ක්රමයේ පිරිවැය ආසන්න වශයෙන් 25% කින් ඉහළ ගොස් ඩොලර් මිලියන 69 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.
- අරමුදල් සීමා කිරීම (Cap): මේ සඳහා ප්රතිචාර ලෙස, 2024 වසරේ පැවති ඩොලර් මිලියන 56 ක අරමුදල් සීමාවම ලබන වසර සඳහාද (2027) පැනවීමට මෙවර රජයේ අයවැය මඟින් පියවර ගෙන ඇත.
- අමාත්යවරයාගේ ප්රකාශය: විදේශීය PhD සිසුන්ගේ සංඛ්යාව වේගයෙන් වර්ධනය වී ඇති බවත්, වත්මන් ක්රමයේ පිරිවැය පසුගිය වසර දෙක තුළ 20% කට වඩා වැඩි වී ඇති බවත් තෘතීයික අධ්යාපන අමාත්ය පෙනී සිමන්ඩ්ස් (Penny Simmonds) ප්රකාශ කළාය. නවසීලන්තය ජාත්යන්තර පර්යේෂණ කුසලතා සඳහා ආකර්ෂණීය ලෙස තබා ගැනීම රජයේ අරමුණයි.
2. සංඛ්යා ලේඛන සහ ප්රධාන රටවල්
- සිසුන්ගේ අනුපාතය: කොවිඩ් සමයට පෙර මුළු PhD බඳවාගැනීම්වලින් 48% ක් වූ විදේශීය සිසුන් ප්රමාණය, 2022 දී 43% දක්වා පහත වැටී, ගිය වසරේදී (2025) නැවතත් 49% ක් (සිසුන් 5,265 ක්) දක්වා ඉහළ ගියේය.
- පැමිණෙන රටවල්: විදේශීය PhD සිසුන්ගෙන් 80% ක්ම ආසියානු කලාපයෙන් වන අතර, වැඩිම සිසුන් පිරිසක් පැමිණ ඇත්තේ චීනයෙන් (1,970) වන අතර, ඉන්පසු ඉන්දියාවෙන් (350) සහ ශ්රී ලංකාවෙන් (310) සිසුන් පැමිණ ඇත.
3. පර්යේෂකයන් සහ විශ්වවිද්යාලවල අදහස්
- විද්යා සංගමය: විද්යා සංගමයේ සම සභාපති ට්රෝයි බේස්ඩන් (Troy Baisden) පවසන්නේ මෙම ප්රතිපත්තිය නිසා නවසීලන්ත විශ්වවිද්යාලවල පර්යේෂණ කීර්තිනාමය ඉහළ ගියද, දේශීය සිසුන් සඳහා වන දිරිපීම සහ උද්ධමනයට සරිලන ආකාරයට ශිෂ්යත්ව (stipends) නොවැඩිවීම ගැටලුකාරී වී ඇති බවයි.
- විශ්වවිද්යාල මට්ටම: විශ්වවිද්යාල නවසීලන්තයේ සභාපති නීල් ක්විග්ලි (Neil Quigley) සඳහන් කළේ දේශීය සිසුන්ගේ බඳවාගැනීම් ඉහළ මට්ටමක පවතින බැවින් විශ්වවිද්යාලවලට මෙම ආදායම් කප්පාදුව දරාගත හැකි වනු ඇති බවයි.
