“මැදපෙරදිග යුද්ධය උත්සන්න වෙයි” – අමෙරිකානු ජෙට් යානයක් බිම හෙළයි; ගෝලීය ආර්ථිකය දැඩි අර්බුදයක.
විශේෂ ජාත්යන්තර පුවත් විවරණය – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
ටෙහෙරානය/වොෂින්ටනය — 2026 අප්රේල් 04 — අමෙරිකාව සහ ඉරානය අතර හටගෙන ඇති සෘජු යුදමය ගැටුම් තවදුරටත් දරුණු වෙමින් පවතින බව වාර්තා වේ. ඉරාන ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති මගින් අමෙරිකානු ප්රහාරක ජෙට් යානයක් බිම හෙළා ඇති අතර, එහි ගුවන් නියමුවන් සොයා ඉරානය මෙහෙයුම් ආරම්භ කර තිබේ. මේ අතර, අමෙරිකානු විශේෂ බලකායන් විසින් එක් නියමුවෙකු බේරාගෙන ඇති බවට ද තොරතුරු වාර්තා වේ.
1. යුද පිටියේ වත්මන් තත්ත්වය
මාසයකට අධික කාලයක් තිස්සේ ඇවිලෙන මෙම යුද්ධය දැන් මුළු මැදපෙරදිග කලාපයම ගිලගෙන තිබේ.
- ඉරානයට එල්ල වූ ප්රහාර: ඉරානයේ තෙහෙරාන් අගනුවර සහ ඉස්ෆහන් (Isfahan) පළාතට එල්ල වූ ප්රහාරවලින් සිවිල් වැසියන් 8 දෙනෙකු මියගොස් 95 දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇත. ඉරානයේ වානේ නිෂ්පාදන ධාරිතාවයෙන් 70% ක්ම මේ වන විට විනාශ වී ඇති බව ඊශ්රායලය පවසයි.
- ඊශ්රායලයට එල්ල වූ ප්රහාර: ඉරානය විසින් එල්ල කළ මිසයිල ප්රහාර හමුවේ ඊශ්රායලයේ ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති සක්රීය කර ඇති අතර හයිෆා (Haifa) නුවර තෙල් පිරිපහදුවකට ද හානි සිදුවී තිබේ.
- කලාපීය බලපෑම: ලෙබනනයේ හිස්බුල්ලා ඉලක්ක 3,500 කට අධික ප්රමාණයකට ඊශ්රායලය පහර දී ඇති අතර, එක්සත් ජාතීන්ගේ සාම සාධක භටයින් තිදෙනෙකු ද තුවාල ලබා ඇත.
2. බලශක්ති අර්බුදය සහ හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය
මෙම යුද්ධය ලෝක බලශක්ති සැපයුමට එල්ල කර ඇත්තේ මාරාන්තික පහරකි.
- සමුද්ර සන්ධිය අවහිර වීම: ලෝකයේ තෙල් සහ ස්වභාවික ගෑස්වලින් පහෙන් එකක් ගමන් කරන හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය ඉරානය විසින් පාහේ වසා දමා ඇත. මේ වන විට එම ප්රදේශයේ නැව් ගමනාගමනය 94% කින් පහත වැටී තිබේ.
- ආර්ථික මර්මස්ථානවලට ප්රහාර: කුවේට් තෙල් පිරිපහදුවකට සහ අබුඩාබි හි ගෑස් මධ්යස්ථානයකට ඉරාන ප්රහාර එල්ල වී ඇති අතර, එමගින් ගෝලීය බලශක්ති මිල ගණන් අහස උසට ඉහළ ගොස් ඇත.
3. අමෙරිකානු ප්රතිචාරය සහ ට්රම්ප්ගේ තර්ජන
අමෙරිකානු ජනාධිපති ට්රම්ප් පවසා ඇත්තේ ඉරානයේ විදුලි බලාගාර සහ පාලම් ඇතුළු යටිතල පහසුකම් විනාශ කිරීම තවමත් ආරම්භ කර නොමැති බවයි.
- දැවැන්ත ආරක්ෂක අයවැය: යුද්ධය පවත්වාගෙන යාම සඳහා අමෙරිකානු ඩොලර් ට්රිලියන 1.5 ක දැවැන්ත ආරක්ෂක අයවැයක් ධවල මන්දිරය විසින් යෝජනා කර ඇත. මෙය දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ආරක්ෂක වියදම්වල සිදුවූ විශාලතම වාර්ෂික වර්ධනයයි (42%).
