ශ්රී ලංකා පුවත්: දිවයිනට දැඩි උණුසුම් කාලගුණයක් – ජල පරිභෝජනය සීමා කරන ලෙස සහ ලුණු වතුර මිශ්ර වීමේ අවදානමක් පිළිබඳව රතු නිවේදන!
විශේෂ දේශීය කාලගුණ සහ ජල සම්පාදන පුවත් විවරණය – දකුණු දිග දියත (Lions Roar Aotearoa)
කොළඹ (Colombo) — 2026 මාර්තු 26 — ශ්රී ලංකාවේ පළාත් හතරක් සහ දිස්ත්රික්ක කිහිපයකට අද සහ හෙට දිනවලදී මිනිස් සිරුරට දැඩි ලෙස දැනෙන අසාමාන්ය උණුසුම් තත්ත්වයක් පවතින බව කාලගුණ විද්යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් අනතුරු ඇඟවීමේ නිවේදනයක් නිකුත් කර තිබේ. පවතින වියළි කාලගුණයත් සමඟ මෙරට ජල පරිභෝජනය උපරිම මට්ටමට ඉහළ ගොස් ඇති අතර, ජලය අරපිරිමැස්මෙන් භාවිතා නොකළහොත් ඉදිරියේදී ජල සැපයුම සීමා කිරීමට සිදුවන බව ජාතික ජල සම්පාදන හා ජලාපවහන මණ්ඩලය අවධාරණය කරයි.
1. “අවධානය යොමු කළ යුතු” මට්ටමේ දැඩි උණුසුම
කාලගුණ විද්යා දෙපාර්තමේන්තුවේ නවතම දත්ත වාර්තාවලට අනුව, දිවයිනේ ප්රදේශ රැසක උණුසුම් දර්ශකය (Heat Index) ඉතා ඉහළ මට්ටමක පවතිනු ඇත.
- අවදානම් කලාප: බස්නාහිර, සබරගමුව, දකුණ සහ වයඹ යන පළාත්වලටත්, අනුරාධපුර, මන්නාරම, වවුනියාව සහ මොනරාගල යන දිස්ත්රික්කවලටත් මෙම තත්ත්වය තදින්ම බලපායි.
- සෞඛ්ය උපදෙස්: මෙම ප්රදේශවල වෙසෙන ජනතාවට ප්රමාණවත් ලෙස ජලය පානය කරන ලෙසත්, එළිමහනේ අධික වෙහෙසකාරී කටයුතුවලින් වැළකී සිටින ලෙසත්, සෙවණ ඇති ස්ථානවල හැකි පමණ විවේකීව සිටින ලෙසත් විශේෂ උපදෙස් මාලාවක් නිකුත් කර ඇත. කුඩා දරුවන් සහ වැඩිහිටියන් කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කරන ලෙස ද සෞඛ්ය අංශ දන්වා සිටී.
2. ජල පරිභෝජනය ඉහළට: ජල මණ්ඩලයෙන් දැඩි ඉල්ලීමක්
පවතින වියළි කාලගුණය හේතුවෙන් පාරිභෝගිකයින්ගේ ජල පරිභෝජනය අසාමාන්ය ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති බව ජාතික ජල සම්පාදන හා ජලාපවහන මණ්ඩලයේ සභාපති චන්දන බණ්ඩාර මහතා පවසයි.
- නිෂ්පාදන ධාරිතාව: අඹතලේ පිරිපහදු මධ්යස්ථානය දිනකට ඝන මීටර් 560,000ක් සහ ලඹුගම මධ්යස්ථානය ඝන මීටර් 150,000ක් ලෙස සිය උපරිම ධාරිතාවයෙන් ජලය නිෂ්පාදනය කළද, පවතින ඉල්ලුම සපුරාලීම අභියෝගයක් වී තිබේ.
- පීඩනය අඩු වීම: ජලය අධික ලෙස පරිභෝජනය කිරීම නිසා උස් ප්රදේශවලට සහ ජල නල පද්ධතිවල අවසාන කෙළවර පිහිටි නිවෙස්වලට ජලය ලැබීමේ පීඩනය අඩු විය හැකි බවට ඔහු අනතුරු ඇඟවීය.
- සීමා කිරීමේ අවදානම: “අපි ජලය සීමා කරන්න කියන්නේ නැහැ, නමුත් අපතේ යන තැන් අවම කරගෙන අරපිරිමැස්මෙන් පාවිච්චි කරන්න” යැයි පවසන සභාපතිවරයා, ඉදිරියටත් නියඟය වර්ධනය වුවහොත් ජලය ලබාදීම සීමා කිරීමට (Water cuts) සිදුවනු ඇති බව අවධාරණය කළේය.
3. ගංගා ජලයට ලුණු මිශ්ර වීමේ බරපතළ අවදානම
වියළි කාලගුණයත් සමඟ ගංගාවල ජල මට්ටම සීඝ්රයෙන් පහළ බැසීම නිසා මෝයකටවල් ඔස්සේ මුහුදු ජලය (ලවන ජලය) ගංගා තුළට ගලා ඒමේ අවදානම ඉහළ ගොස් ඇත.
- මානව ක්රියාකාරකම්: වැලි ගොඩ දැමීම වැනි අවිධිමත් මිනිස් ක්රියාකාරකම් නිසා ගංගා පත්ල ගැඹුරු වීම මෙම තත්ත්වය උග්ර වීමට ප්රධානතම හේතුව වී තිබේ. මෙය ජල පිරිපහදු ක්රියාවලියට ද බාධාවක් එල්ල කරයි.
- ලවන බාධක: ගංගාවලට ලවන ජලය මිශ්ර වීම වැළැක්වීම සඳහා සෑම ගංගාවකටම ලවන බාධක ඉදිකිරීමට රජය සැලසුම් කර ඇත. ඒ අනුව, කැලණි ගඟේ ලවන බාධකයක් ඉදිකිරීමේ කටයුතු මේ වන විටත් ආරම්භ කර ඇති බව චන්දන බණ්ඩාර මහතා වැඩිදුරටත් සඳහන් කළේය.
