ඉන්වර්කාගිල් නගර සභාව මාඕරි කොට්ඨාසයක් පිහිටුවීම ප්රතික්ෂේප කරයි – පවතින ක්රමයම ඉදිරියට පවත්වා ගැනීමට තීරණයක්!
ඉන්වර්කාගිල්, නවසීලන්තය —
ප්රාදේශීය රූනාකා (rūnaka) සංවිධානවලින් ලැබුණු දැඩි ප්රතිචාර සලකා බැලීමෙන් පසු, ඉන්වර්කාගිල් නගර සභිකයන් නව මාඕරි කොට්ඨාසයක් (Māori ward) පිහිටුවීමට එරෙහිව ඡන්දය ප්රකාශ කර ඇති අතර, එහිදී තීරණය වී ඇත්තේ තවදුරටත් පවතින ක්රමය (status quo) පදනම් කරගනිමින් කටයුතු කිරීමටය.
මෙම තීරණය ගනු ලැබුවේ මේ සතියේ පැවති නගර සභා රැස්වීමකදීය. එහිදී සභා කළමනාකරු මයිকেল මොරිස් (Michael Morris) පෙන්වා දුන්නේ ටේ රූනාකා ඔ අවාරුව (Te Rūnaka o Awarua) සහ වයිහෝපායි රූනාකා (Waihōpai Rūnaka) යන සංවිධානවලින් මෙම කොට්ඨාසය ඉදිරියට ගෙන යාමට එරෙහිව අතිමහත් ප්රතිචාරයක් ලැබී ඇති බවයි. එපමණක් නොව, මාඕරි නාම ලේඛනයට ඇතුළත් වන අයට එක මාඕරි කොට්ඨාස අපේක්ෂකයෙකුට සහ නගරාධිපතිවරයාට පමණක් ඡන්දය ප්රකාශ කිරීමට හැකි වන බව අවබෝධ කරගත් පසු, ‘Ngā Hau E Whā සංවිධානයද මීට විරුද්ධ වූ බව ඔහු වැඩිදුරටත් පැහැදිලි කළේය.
නගරාධිපතිවරයාගේ සහ රූනාකා සංවිධානවල ස්ථාවරය
මෙම කාරණය සම්බන්ධයෙන් අදහස් දැක්වූ ඉන්වර්කාගිල් නගරාධිපති ටොම් කემ්බෙල් (Tom Campbell) සඳහන් කළේ රූනාකා සහ මටා වකා (mata waka) සංවිධානවල අදහස් අතීතයේදීත් සැමවිටම ගරු කළ බවත්, ඒවාට “විශේෂ බරක්” ලබා දිය යුතු බවත්ය.
“ඔවුන්ගේ මතය පැහැදිලිවම මෙම මාවතේ යාමට නොමැති බව නම්, මට එය ඉතා පැහැදිලි අවසන් තීරණයක්,” යනුවෙන් නගරාධිපතිවරයා ප්රකාශ කළේය.
පවතින arrangements යටතේ, ටේ රූනාකා ඔ අවාරුව සහ වයිහෝපායි රූනාකා යන පාර්ශ්ව දෙකටම මනා වෙනුවා (mana whenua) නියෝජිතයෙකු බැගින් සභාවට පත් කිරීමට අවස්ථාව තිබේ. කෙසේ වෙතත්, ව්යස්ථාදායක සීමා කිරීම් හේතුවෙන් මෙම නියෝජිතයින්ට පූර්ණ සභා මට්ටමින් ඡන්දය ප්රකාශ කිරීමේ අයිතිය හිමි නොවන අතර, සාමාන්ය කවුන්සිල සාමාජිකයින්ගේ මූලික වැටුපට වඩා ඩොලර් 5,000 ක අඩු මුක්කුවක් ඔවුන්ට ගෙවනු ලැබේ.
මැතිවරණ ක්රමය සහ ඉදිරි පියවර
මෙම රැස්වීමේදී මාඕරි කොට්ඨාසයක් පිළිබඳ තීරණයට අමතරව, ඡන්දය ප්රකාශ කිරීම සඳහා තනි මාරු කළ හැකි ඡන්ද ක්රමයට (STV) මාරුවීම වෙනුවට, පවතින ‘මුල් තැන්පත් ක්රමය’ (First Past the Post – FPP) යටතේම ඉදිරි මැතිවරණ පැවැත්වීමටද නගර සභාව තීරණය කළේය.
මෙම වෙනස්කම් සිදු කිරීමට නගර සභාව තීරණය කළහොත් එය ඉදිරි මැතිවරණ දෙක සඳහාම බන්ධනීය වන නමුත්, නගරයේ පදිංචිකරුවන් සියයට 5 ක ප්රතිශතයක් පුරවැසි මූලික ජනමත විචාරණයක් (citizen-initiated poll) ඉල්ලා සිටියහොත් එය ක්රියාත්මක කිරීමට සභාවට සිදුවේ. එවැනි ජනමත විචාරණයක් සඳහා දළ වශයෙන් ඩොලර් 200,000 ක පමණ පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවන බව වාර්තා වේ.
