“Opportunity Party” දේශපාලන පක්ෂයේ නව භූමි බදු ප්රතිපත්තියෙන් නිවාස මිලට සිදුවන බලපෑම කුමක්ද?
වෙලිංටන්, නිව්සීලන්තය —
‘ද ඔපර්චුනිටි පක්ෂය’ (The Opportunity Party) විසින් යෝජනා කර ඇති නව භූමි බදු (land tax) ප්රතිපත්තිය හේතුවෙන් නිවාසවල වටිනාකම අවම වශයෙන් සියයට 10කින් පමණ අඩුවිය හැකි බව ආර්ථික විද්යාඥයින් පෙන්වා දෙයි.
මෙම පුළුල් ප්රතිපත්තිය යටතේ නාගරික ප්රදේශවල ඉඩම්වල වටිනාකමින් වාර්ෂිකව සියයට 1.75ක බද්දක් සහ ග්රාමීය ඉඩම් සඳහා සියයට 0.5ක බද්දක් අය කිරීමට යෝජනා කර ඇත. මෙමඟින් ලැබෙන ආදායම වැඩිහිටියන් බහුතරයකට සතිපතා ඩොලර් 370ක “පුරවැසි ආදායමක්” (citizen’s income) ලබා දීමටත්, විශ්රාමිකයින්ට සහ දෙමාපියන්ට අතිරේක ආධාර සැපයීමටත් යොදා ගැනීමට නියමිතය.
නිවාස මිල පහළ යාමට හේතු සහ ආර්ථික විශ්ලේෂණ
වෙස්පැක් (Westpac) බැංකුවේ ප්රධාන ආර්ථික විද්යාඥ කෙලී ඒක්හෝල්ඩ් (Kelly Eckhold) පෙන්වා දෙන්නේ, මීට පෙර සිදු කරන ලද ආකෘති අධ්යයනයන්ට අනුව සියයට 1ක භූමි බද්දක් මඟින් නිවාසවල සාධාරණ වටිනාකම සියයට 9.5කින් පමණ අඩු කර ඇති බවයි.
- ආයෝජක ආකර්ෂණය අඩුවීම: මෙම බද්ද ක්රියාත්මක වීමත් සමඟ ආයෝජකයින්ට ඉඩම් සහ නිවාස තබා ගැනීමේ ආකර්ෂණය සහ වටිනාකම අඩුවන අතර, ඉඩම් ප්රමාණය වැඩි උසස් මට්ටමේ දේපලවලට මෙයින් වැඩි බලපෑමක් එල්ල විය හැක.
- කලාපීය වෙනස්කම්: කොටාලිටි (Cotality) ආයතනයේ ප්රධාන ආර්ථික විද්යාඥ කෙවින් ඩේවිඩ්සන් (Kelvin Davidson) සඳහන් කරන පරිදි, දේපලක සමස්ත වටිනාකමෙන් වැඩි කොටසක් ඉඩම සතු වන ඕක්ලන්ඩ් වැනි නගරවලට මෙම බද්දේ දැඩි බලපෑමක් එල්ල වනු ඇත. එහෙත් නව ඉදිකිරීම් බහුල කන්ටර්බරි වැනි ප්රදේශවල දේපල වටිනාකමෙන් වැඩි කොටසක් ගොඩනැඟිල්ලට හිමි වන නිසා බලපෑම ප්රදේශයෙන් ප්රදේශයට වෙනස් වේ.
විශ්රාමිකයින් සහ ගොවීන් සඳහා වන සහන (Tax Deferrals)
මුදල් புழණය සීමිත, එහෙත් වැඩි ඉඩම් වත්කම් හිමි විශ්රාමිකයින්ට සහ ගොවීන්ට මෙම බද්ද එකවර ගෙවීම වෙනුවට දේපළ විකුණන අවස්ථාවක හෝ උරුම වන අවස්ථාවකදී ගෙවීමට කල් දැමීමේ (defer) පහසුකම ලබා දී ඇත.
කෙසේ වෙතත්, දිගු කාලීනව (නිදසුනක් ලෙස වසර 20ක් වැනි කාලයක්) බද්ද ගෙවීම කල් දැමීමෙන් දේපළෙහි හිමිකාරීත්වයෙන් සියයට 40ක් දක්වා ප්රමාණයක් අහිමි වී යාමේ අවදානමක් පවතින බව ආර්ථික විද්යාඥයින් අනතුරු අඟවයි.
කුලී වෙළඳපොළට වන බලපෑම
මෙම පුරවැසි ආදායම් ප්රතිපත්තිය හරහා ජනතාවගේ අතට වැඩි මුදලක් ලැබීම නිසා ඔවුන් කුලී වෙළඳපොළ තුළ වැඩි මුදලක් වියදම් කිරීමට පෙළඹෙනු ඇත. කුලී නිවාස සපයන්නන් පිරිවැය මත පමණක් නොව සැපයුම සහ ඉල්ලුම මත පදනම්ව කටයුතු කරන බැවින්, පුරවැසි ආදායම හමුවේ කුලී මිල ගණන් තවදුරටත් ඉහළ යාමට ඉඩ ඇති බවට විද්යාඥයින් මත පළ කරති.
