මැදපෙරදිග යුද්ධය තවදුරටත් තෙල් වෙළඳපොළ දෙදරුම් කවන්නේ ඇයි?
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
ඕක්ලන්ඩ්, නිව්සීලන්තය — 2026 අගෝස්තු 12 — මාස පහකට අධික කාලයක් පුරා ක්රියාත්මක වන මැදපෙරදිග ගැටුම් සහ හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ ඇති වූ අභූත සැපයුම් අර්බුදය හේතුවෙන් ගෝලීය බොරතෙල් සහ පිරිපහදු කළ නිෂ්පාදන වෙළඳපොළ දැඩි ලෙස උච්චාවචනයකට ලක්ව තිබේ. ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගේ වෙනස්වන ප්රකාශ සහ ඉරාන-ඇමෙරිකානු ගැටුම් මෙම අස්ථාවරත්වයට ප්රධාන වශයෙන්ම බලපා ඇත.
1. වෙළඳපොළ අස්ථාවර වීමට හේතු
- හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ කම්පනය: හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ දුර්වලතා පිළිබඳව කලක සිට කතා කළද, එම තීරණාත්මක ජල මාර්ගය විශාල වශයෙන් වසා දැමීමට ඉරානයට හැකිවීම තෙල් වෙළඳපොළට දැවැන්ත කම්පනයක් ගෙන දුන්නේය. දිනකට බොරතෙල් බැරල් මිලියන 20ක් පමණ (ගෝලීය තෙල් ඉල්ලුමෙන් හතරෙන් එකක්) මෙම මාර්ගය හරහා ගමන් කරන බැවින්, මෙය ඉතිහාසයේ විශාලතම සැපයුම් බාධාව ලෙස සැලකේ.
- මිල ගණන්වල උච්චාවචනය: පෙබරවාරි 28 වන දින ඉරානයට එරෙහි ප්රහාරයෙන් පසු බ්රෙන්ට් (Brent) බොරතෙල් මිල සියයට 13කට වඩා වැඩි විය. කෙසේ වෙතත්, ජූනි 17 වන දින සටන් විරාම ගිවිසුමක් ඇති කර ගැනීම සහ ජනාධිපති ට්රම්ප් විසින් හෝමූස් අර්බුදය ඉක්මනින් විසඳෙනු ඇති බවට නිකුත් කළ ශුභවාදී ප්රකාශ හේතුවෙන් තෙල් මිල මට්ටම යම් මට්ටමකට පාලනය වී තිබේ.
- හදිසි තොග නිදහස් කිරීම: ජගත් බලශක්ති ඒජන්සිය (IEA) විසින් මාර්තු මාසයේදී ඉතිහාසයේ විශාලතම හදිසි තොග නිදහස් කිරීම ලෙස තෙල් බැරල් මිලියන 400ක් මුදා හැරීමද සැපයුම් හිඟය පියවා ගැනීමට දායක විය.
2. තෙල්වලට අමතරව පිරිපහදු කළ නිෂ්පාදන කෙරෙහි බලපෑම
විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ බොරතෙල් මිලට අමතරව ඩීසල් සහ ගැසොලින් වැනි පිරිපහදු කළ නිෂ්පාදන දැඩි පීඩනයකට ලක්ව ඇති බවයි. ලෝකයේ බොරතෙල් ප්රමාණවත් වුවද, ප්රමාණවත් පිරිපහදු ධාරිතාවක් නොමැති වීම නිසා ඩීසල් මිල දෙගුණ වී ඇති අතර ගැසොලින් මිල සියයට 50කින් පමණ ඉහළ ගොස් තිබේ.
