සෞදි අරාබිය, තුර්කිය සහ පාකිස්තානය අතර නේටෝ (NATO) සංවිධානය මෙන් ආරක්ෂක ගිවිසුමක් – ඉරානයෙන් දැඩි විරෝධයක්!
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය — 2026 අගෝස්තු 08 — කලාපීය නොසන්සුන්කාරී වාතාවරණයක් මධ්යයේ, සෞදි අරබියාව, තුර්කිය සහ පාකිස්තානය අතර ඓතිහාසික අන්යෝන්ය ආරක්ෂක ගිවිසුමක් (Mutual Defense Pact) අත්සන් කර තිබේ. මක්කා නගරයේදී අත්සන් තබන ලද මෙම ගිවිසුම නේටෝ (NATO) සංවිධානයේ 5 වැනි වගන්තියේ මූලධර්මයට සමාන වන අතර, ඉන් දැක්වෙන්නේ ඉන් එක් රටකට එල්ල වන ප්රහාරයක් සියලුම රටවලට එල්ල වූ ප්රහාරයක් ලෙස සලකන බවයි.
1. ගිවිසුමේ විශේෂතා සහ කලාපීය උණුසුම
- සාමූහික ආරක්ෂක සන්ධානය: සෞදි අරාබිය සිය ආරක්ෂාව තහවුරු කර ගැනීම සඳහා මුස්ලිම් ලෝකයේ ප්රබලම හමුදා බලවතුන් දෙදෙනෙකු වන තුර්කිය සහ පාකිස්තානය සමඟ මෙම සන්ධානයට එළඹී ඇත.
- යේමනයේ හූති ප්රහාර: මෙම ගිවිසුමට එළඹුණු දිනම යේමනයේ ඉරාන ගැති හූති කැරලිකරුවන් විසින් නැගෙනහිර යේමනයේ සෞදි හමුදා කඳවුරකට සහ සෞදි දේශසීමා ආසන්න ප්රදේශයකට ප්රහාර එල්ල කරන ලදී. මීට අමතරව මාරිබ් පළාතට එල්ල වූ ෂෙල් වෙඩි ප්රහාරවලින් සිවිල් වැසියන් දෙදෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්ව තවත් 14 දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇත.
- ඉරාන අනතුරු ඇඟවීම: සෞදි අරාබියේ මෙම නව ආරක්ෂක ගිවිසුම මඟින් රාජධානියේ ආරක්ෂාව සහතික නොවන බව ඉරාන පාර්ලිමේන්තුවේ ජාතික ආරක්ෂක සහ විදේශ ප්රතිපත්ති කමිටුවේ සාමාජික එබ්රාහිම් රෙසායි (Ebrahim Rezaei) ප්රකාශ කළේය. “ඇමරිකාව මත දශක ගණනාවක් යැපීමෙන් ආරක්ෂාව නොලැබුණු ආකාරයටම, තුර්කිය සහ පාකිස්තානය සමඟ අත්සන් කළ කඩදාසි ගිවිසුමකින්ද සෞදි අරාබියට ආරක්ෂාව ලැබෙන්නේ නැත” යැයි ඔහු සඳහන් කළේය.
2. අනෙකුත් කලාපීය වර්ධනයන්
- ඉරාක මිලීෂියා ප්රහාර කල් දැමීම: ඇමරිකානු-සෞදි ප්රහාරවලට ප්රතිචාර වශයෙන් ඉරාකයේ ප්රාදේශීය ගැති මිලීෂියා කණ්ඩායම් තම ප්රතිප්රහාර කල් දැමීමට පියවර ගෙන ඇති අතර, ඉරාක අගමැති අලි ෆාලේ අල්-සායිඩි සහ සෞදි බුද්ධි ප්රධානී කලීඩ් බින් අලි අල්-හුමයිඩාන් අතර ආරක්ෂක සම්බන්ධීකරණය පිළිබඳ සාකච්ඡා පවත්වන ලදී.
- ඇමරිකානු හමුදා උපායමාර්ගය: ඉරානය සමඟ පවතින යුද්ධයෙන් ගැලවීමට (off-ramp) මාවතක් සෙවිය යුතු බවට ඇමරිකානු ඒකාබද්ධ මණ්ඩලයේ සභාපති ජෙනරාල් ඩෑන් කේන් (Gen. Dan Caine) පෞද්ගලිකව පෙන්වා දී ඇති බව සීඑන්එන් (CNN) වාර්තා කරයි.
