“ජීවිත දහස් ගණනක් බේරා ගත හැකියි”: මහජන සෞඛ්යය මුල් තැනට දෙන ලෙස දේශපාලනඥයන්ගෙන් ඉල්ලීමක්!
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
නියුසීලන්තය — 2026 ජූලි 22 — දුම්කොළ, මත්පැන් සහ නුසුදුසු ආහාර පාලනය කිරීම සඳහා දැඩි නීති හඳුන්වා දෙමින්, කර්මාන්ත ලාභයන්ට වඩා මහජන සෞඛ්යයට මුල් තැන දෙන ලෙස සෞඛ්ය විශේෂඥයෝ එළඹෙන මැතිවරණයට අපේක්ෂක දේශපාලන පක්ෂවලට අභියෝග කර සිටිති.
‘හෙල්ත් කෝලිටිෂන් ඕටෙආරෝවා’ (Health Coalition Aotearoa) විසින් එළිදක්වන ලද ‘Prevention Brief 2026’ වාර්තාව මඟින් පෙන්වා දී ඇත්තේ, වැළැක්විය හැකි රෝග අවම කර සෞඛ්ය අංශයේ බරපතල අර්බුදයට විසඳුම් සෙවීම සඳහා මෙම ප්රතිපත්ති අත්යවශ්ය බවයි.
වාර්තාවේ ප්රධාන යෝජනා සහ ඉල්ලීම්
- දුම්කොළ සහ වේප් (Vaping) පාලනය: සිල්ලර වෙළඳසැල් බලපත්ර ක්රමයක් හඳුන්වා දීම, නිකොටින් මට්ටම අවම කිරීම සහ දුම්වැටි භාවිතයෙන් ඉවත් වීමේ සේවා පුළුල් කිරීම.
- මත්පැන් නීති ප්රතිසංස්කරණ: මත්පැන් අලෙවිය සහ වෙළඳ දැන්වීම් දැඩි ලෙස සීමා කිරීම, මත්පැන් මිලදී ගැනීමේ වයස් සීමාව වයස අවුරුදු 20 දක්වා ඉහළ නැංවීම සහ මත්පැන් සුරාබදු (excise tax) සියයට 50 කින් වැඩි කිරීම.
- ආහාර ප්රතිපත්ති: ‘Ka Ora, Ka Ako’ සෞඛ්ය සම්පන්න පාසල් දිවා ආහාර වැඩසටහන සඳහා ස්ථිර අරමුදල් ලබා දීම, ළමුන් ඉලක්ක කරගත් නුසුදුසු ආහාර අලෙවිකරණය සීමා කිරීම සහ එක්සත් රාජධානියේ ආදර්ශය අනුගමනය කරමින් සීනි සහිත පාන වර්ග සඳහා බද්දක් (sugary drinks levy) හඳුන්වා දීම.
රජයේ ප්රතිචාරය
සෞඛ්ය සහ දුම්කොළ පාලන අමාත්ය කේසි කොස්ටෙලෝ (Casey Costello) සඳහන් කළේ දුම්වැටි අනුපාතය අඩු කිරීමට රජය කැපවී සිටින නමුත්, තහනම් කිරීමේ ප්රවේශයකට (prohibitionist approach) හෝ පෙර රජයේ දෝෂ සහිත ප්රතිපත්ති වෙත නැවත යාමට බලාපොරොත්තු නොවන බවයි.
එමෙන්ම, සහකාර සෞඛ්ය අමාත්ය මැට් ඩූසි (Matt Doocey) ප්රකාශ කළේ රජය සීනි බද්දක් හඳුන්වා දීමට හෝ මත්පැන් මිලදී ගැනීමේ වයස 20 දක්වා වැඩි කිරීමට බලාපොරොත්තු නොවන බවත්, ඇබ්බැහිවීම් වැළැක්වීම සහ මුල් මැදිහත්වීම් (early intervention) සඳහා වැඩි අවධානයක් යොමු කර ඇති බවත්ය.
