මනෝවිද්යා සඟරාවකින් ලිපියක් ඉවත් කිරීම මතභේදයට: විද්වත් නිදහස සහ ආයතනික සාරධර්ම අතර ගැටුමක්!
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand) – විශේෂ වාර්තාව
2026 ජූනි 26 (වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය) — නවසීලන්ත සායනික මනෝවිද්යාඥයින්ගේ විද්යාලයේ (NZCCP) නිල සඟරාව මගින්, මාවෝරි සායනික මනෝවිද්යාඥවරියක වන ආචාර්ය ආර්නා මිචෙල් (Dr Arna Mitchell) විසින් රචිත පර්යේෂණාත්මක ලිපියක් ඉවත් කිරීමට ගත් තීරණය වෘත්තීය මනෝවිද්යා ක්ෂේත්රය තුළ දැඩි මතභේදයට ලක්ව තිබේ.
සිද්ධියේ පසුබිම
ආචාර්ය මිචෙල්ගේ මෙම ලිපිය, නවසීලන්ත මනෝවිද්යා ක්ෂේත්රය තුළ පවතින වර්ගවාදය සහ පීඩනය පිළිබඳව ‘වෙරෝ’ (Wero) නම් කණ්ඩායමක් නිකුත් කළ වාර්තාවක් විවේචනය කරමින් 2025 දී ප්රකාශයට පත් කරන ලද්දකි.
- ලිපියේ අන්තර්ගතය: නවීන විද්යාව යුරෝපීය යටත්විජිතවාදී සම්ප්රදායන් මත පදනම් වී ඇති බවට වන තර්ක ඇය ප්රතික්ෂේප කර තිබුණි. මනෝවිද්යා පුහුණුව සහ ප්රායෝගික කටයුතුවලදී විද්යාත්මක සාක්ෂිවලට (scientific evidence) ප්රමුඛත්වය ලබා දිය යුතු බව ඇය එහි අවධාරණය කළාය.
- ඉවත් කිරීමට හේතුව: විද්යාලය පවසන්නේ මෙම ලිපිය ඔවුන්ගේ ආයතනික සාරධර්ම සහ ‘ටේ තිරිටි ඕ වයිටන්ගි’ (Te Tiriti o Waitangi) ගිවිසුම කෙරෙහි ඇති කැපවීම්වලට නොගැලපෙන බවයි.
විද්වතුන්ගේ විවේචන සහ කනස්සල්ල
මෙම තීරණය සම්බන්ධයෙන් විද්වත් ක්ෂේත්රයේ දැඩි විරෝධයක් මතුව තිබේ:
- සංස්කරණය හෙවත් වාරණය: බොහෝ මනෝවිද්යාඥයින් පවසන්නේ වංචාවක් හෝ අසත්ය තොරතුරු සපයා නොමැති ලිපියක්, හුදෙක් සාරධර්මවලට නොගැලපේ යැයි පවසමින් ඉවත් කිරීම “වාරණයක්” (censorship) බවයි.
- විද්වත් සාකච්ඡාවල අනාගතය: විද්වත් ලිපි ඉවත් කිරීම මගින් අනාගතයේදී මතභේදාත්මක මාතෘකා පිළිබඳව විවෘතව සාකච්ඡා කිරීමේ හැකියාව සීමා වන බව විශේෂඥයින්ගේ මතයයි.
- ප්රමිතිගත අනුමැතිය: ඇතැම් විද්වතුන් පවසන්නේ මෙම ලිපිය ප්රකාශයට පත් කිරීමට පෙර අනුමත කිරීමේ ක්රියාවලිය (peer review) නිවැරදිද යන්න ගැටලු සහගත බවයි.
විද්යාලයේ ප්රතිචාරය
විවේචනවලට ප්රතිචාර දක්වමින්, NZCCP පවසන්නේ තමන් මෙම තීරණය ගත්තේ සාමාජිකයින්ගේ (මාවෝරි සහ මාවෝරි නොවන) සහ අදාළ ක්ෂේත්රයේ පාර්ශ්වකරුවන්ගේ කනස්සල්ල සලකා බලා බවයි. තම සඟරාව ස්වාධීන ශාස්ත්රීය සඟරාවක් නොව වෘත්තීය ප්රකාශනයක් බැවින්, ආයතනික පාලනය සහ ව්යවස්ථාපිත කැපවීම්වලට අනුව කටයුතු කිරීමට තමන්ට අයිතියක් ඇති බව ඔවුන් අවධාරණය කරයි.
මෙම සිද්ධිය, නවසීලන්තයේ විද්වත් ක්ෂේත්රය තුළ විද්යාව, දේශීය දැනුම (mātauranga Māori) සහ නිදහස් විද්වත් සාකච්ඡා අතර පවතින ගැඹුරු මතවාදී බෙදීම යළිත් වරක් ප්රදර්ශනය කර තිබේ.
