“සිඳී ගිය කලපුවක මඩේ සිරවී දහස් ගණන් ආඳන් මිය යයි” – මනාවටු වැසියන්ගේ දැවැන්ත ජීවිත බේරා ගැනීමේ මෙහෙයුමක්.
විශේෂ පුවත් විවරණය – දියත නිවුස් නිවුසීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
මනාවටු, නිව්සීලන්තය (New Zealand) — 2026 අප්රේල් 15 (බදාදා) ප.ව. 7:15 — හිමාටංගි (Himatangi) සහ තන්ගිමෝනා (Tangimoana) අතර පිහිටි පුකේපුකේ කලපුව සම්පූර්ණයෙන්ම සිඳී යාම හේතුවෙන් එහි වෙසෙන ආඳන් සහ මත්ස්යයින් දහස් ගණනක් මිය යමින් පවතින බව වාර්තා වේ.
1. මඩ මැද කෙරෙන ජීවිත සටන
පසුගිය සති අන්තයේ සිට ක්රියාත්මක වන මෙම මෙහෙයුම මගින් මේ වන විට ආඳන් 3,000ක් පමණ ආරක්ෂිත ජල මූලාශ්ර කරා මාරු කිරීමට ස්වේච්ඡා සේවකයින් සමත් වී තිබේ.
- තත්ත්වය: කලපුවේ මඩ වගුරේ සිරවී සිටින ආඳන් අතර විශාල වැඩිහිටි සතුන් මෙන්ම කුඩා පැටවුන් ද වේ. මඩ තට්ටුවලට යටවී හුස්ම ගත නොහැකිව සිටින මෙම සතුන් බාල්දිවල දමාගෙන ආරක්ෂිත ස්ථාන කරා රැගෙන යාමට පිරිස කටයුතු කරති.
- ඛේදවාචකය: “මේක ඇත්තටම මහා ඛේදවාචකයක්. මම අවුරුදු ගාණක ඉඳන් මෙහෙ මාළු අල්ලන කෙනෙක් විදිහට මේ විනාශය දැකීම හදවතට ලොකු වේදනාවක්,” යැයි ස්වේච්ඡා සේවකයෙකු වන ජස්ටින් ටමිහානා (Justin Tamihana) පවසයි.
2. ජලය සිඳී යාමට හේතුව කුමක්ද?
මෙම කලපුව සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට (DOC) අයත් ඉඩමක පිහිටා ඇති අතර, ජලය මෙතරම් දරුණු ලෙස බැස ගියේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව විධිමත් පරීක්ෂණයක් පවත්වන ලෙස දේශීය ආදිවාසී (Iwi) නායකයෝ ඉල්ලා සිටිති.
- ස්වභාවික හේතු: කලාපීය සභාව (Horizons Regional Council) පවසන්නේ පසුගිය මාස කිහිපය තුළ පවතින දැඩි වියළි කාලගුණය හේතුවෙන් වෙරළබඩ ප්රදේශයේ තවත් විල් කිහිපයක ජල මට්ටම පහළ බැස ඇති බවයි.
- පරීක්ෂණ: ජල මට්ටම පාලනය කරන වේල්ලේ (Weir) කිසියම් දෝෂයක් පවතීද යන්න පිළිබඳව ද නිලධාරීන් සොයා බලමින් සිටිති.
3. පාරිසරික බලපෑම
ප්රදේශය පුරා දැනටමත් මියගිය ආඳන් සහ මත්ස්යයින් සිය ගණනක් විසිරී ඇති අතර, පක්ෂීන් එම මළකුණු ආහාරයට ගන්නා අයුරු දැකගත හැකිය. මීට අමතරව එම ජල පද්ධතියේ සිටි මිරිදිය බෙල්ලන් (Kākahi) ගහනය ද සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ විනාශ වී ඇති බවට සැක කෙරේ.
