“දැනටමත් අවහිර වී ඇති හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය ට්රම්ප් විසින් යළි වසා දමන්නේ ඇයි?” – ඉරානයේ ආදායම් මාර්ග ඇහිරීමේ නව ඇමරිකානු උපාය මාර්ගය.
ජාත්යන්තර පුවත් විවරණය – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වොෂින්ටන්, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය — 2026 අප්රේල් 13 (සඳුදා) ප.ව. 7:30 — ඉරානය විසින් දැනටමත් යම් මට්ටමකට අවහිර කර ඇති හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය වෙත සම්පූර්ණ නාවික අවහිරයක් (Blockade) පැනවීමට ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් තීරණය කර තිබේ. මෙම පියවර හරහා ඉරානයේ ප්රධානතම ආදායම් මාර්ගය වන තෙල් අපනයනය සම්පූර්ණයෙන්ම නැවැත්වීම ඇමරිකාවේ අරමුණ වී ඇත.
1. ට්රම්ප්ගේ හදිසි තීරණය
ජනාධිපති ට්රම්ප් සිය ‘Truth Social’ ගිණුමේ සටහනක් තබමින් ප්රකාශ කළේ, හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධියට ඇතුළු වන සහ ඉන් පිටවන සියලුම නැව් අවහිර කිරීමේ ක්රියාවලිය ඇමරිකානු නාවික හමුදාව විසින් වහාම ආරම්භ කරන බවයි. ඉරානය විසින් මෙම මුහුදු මාර්ගය කොන්දේසි විරහිතව විවෘත කරන තෙක් මෙම අවහිරය ක්රියාත්මක වන බව ඔහු අවධාරණය කළේය.
2. ඉරානය තවමත් තෙල් විකුණන්නේ කෙසේද?
හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය “වසා ඇති” බව පැවසුවද, ඉරානය රහසිගතව සහ විවිධ උපක්රම හරහා සිය තෙල් අපනයනය කරමින් සිටී.
- ගාස්තු අය කිරීම: සමහර ටැංකි නැව්වලින් ඩොලර් මිලියන 2ක් දක්වා ගාස්තුවක් අය කරමින් ගමන් කිරීමට ඉරානය ඉඩ ලබා දී තිබේ.
- තෙල් අපනයනය: මාර්තු මාසය වන විට ඉරානය දිනකට බොරතෙල් බැරල් මිලියන 1.85ක් පමණ අපනයනය කර ඇති බව වාර්තා වේ. චීනය ඉරානයේ ප්රධානතම තෙල් පාරිභෝගිකයා වී ඇත.
3. තෙල් මිල සහ ආර්ථික බලපෑම
හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය යනු ලොව තෙල් සැපයුමෙන් සැලකිය යුතු ප්රමාණයක් ගමන් කරන ප්රධානතම ජල මාර්ගයකි. මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම වසා දැමීමත් සමඟ ලෝක වෙළඳපොලේ තෙල් මිල ඉහළ යාමේ දැඩි අවදානමක් පවතී.
- පැරණි තීරණ: පසුගිය මාසයේදී ට්රම්ප් පාලනය විසින් ඉරාන තෙල් සඳහා පනවා තිබූ ඇතැම් සම්බාධක තාවකාලිකව ඉවත් කළේ ලෝක වෙළඳපොලේ තෙල් මිල පාලනය කර ගැනීම සඳහාය.
- වත්මන් අවදානම: දැන් නැවතත් සමුද්ර සන්ධිය අවහිර කිරීම හරහා ඇමරිකාව තුළ පවා ඉන්ධන මිල ඉහළ යා හැකි අතර, එය ට්රම්ප් පාලනයට දේශපාලනික වශයෙන් ද අභියෝගයක් වනු ඇත.
