2026 මහා එල්නිනෝ ව්යසනය: මිලියන 250කගේ ජීවිත අවදානමක? ශ්රී ලංකාව සහ නවසීලන්තය මුහුණ දෙන අතිශය භයානක තත්ත්වය පිළිබඳ විශේෂ විමර්ශනය
විශේෂ පුවත් විවරණය — දියත නිවුස් නිවුසීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
පැසිපික් සාගරයේ ජල මතුපිට උෂ්ණත්වය අසාමාන්ය ලෙස ඉහළ යාම මත පදනම් වූ මෙම එල්නිනෝ සංසිද්ධිය, 2026 අගභාගයේදී ‘සුපිරි එල්නිනෝ’ (Super El Niño) තත්ත්වයක් දක්වා වර්ධනය වනු ඇතැයි ඇමරිකාවේ ජාතික සාගර හා වායුගෝලීය පරිපාලනය (NOAA) සහ යුරෝපීය කාලගුණ මධ්යස්ථාන (ECMWF) අනාවැකි පළ කර ඇත.
1. 1877 මහා විපත්තිය සහ වොෂින්ටන් පෝස්ට් අනතුරු ඇඟවීම
ඉතිහාසඥයන් සහ විද්යාඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ 1877-1878 කාලසීමාවේදී ඇති වූ එල්නිනෝ තත්ත්වය ලොව මෙතෙක් මුහුණ දුන් දරුණුතම පාරිසරික ව්යසනයක් බවයි.
- එදා තත්ත්වය: එකල ඇති වූ දැඩි නියඟය හේතුවෙන් ඉන්දියාව, චීනය සහ බ්රසීලය වැනි රටවල ඇති වූ මහා සාගින්නෙන් (Famine) මිලියන 50කට අධික ජනතාවක් මිය ගියහ.
- අද දින තර්ජනය: වොෂින්ටන් පෝස්ට් (Washington Post) පුවත්පත පෙන්වා දෙන්නේ, 1877 දී තිබූ ලෝක ජනගහනයට සාපේක්ෂව අද පවතින ජනගහනය සලකා බැලීමේදී, එවැනිම තත්ත්වයක් ඇති වුවහොත් අවම වශයෙන් මිලියන 250ක ජනතාවකගේ ජීවිත සෘජු අවදානමට ලක්වන බවයි. වර්තමානයේ පවතින ගෝලීය උණුසුම (Global Warming) මෙම තත්ත්වය තවත් දරුණු කිරීමට හේතු වී ඇත.
2. ශ්රී ලංකාවට වන බලපෑම: කෘෂිකර්මාන්තය සහ ජල අර්බුදය
ශ්රී ලංකාව වැනි නිවර්තන කලාපීය රටවලට එල්නිනෝ තත්ත්වය සාමාන්යයෙන් බලපාන්නේ දෙපැත්ත කැපෙන කඩුවක් ලෙසිනි. 2026 අගභාගයේදී ඇති වන මෙම තත්ත්වය ලංකාවට පහත ආකාරයෙන් බලපානු ඇත:
- වගාවන් විනාශ වීම: එල්නිනෝ කාලසීමාවේදී නිරිතදිග මෝසම් වර්ෂාව දුර්වල වන අතර, එය වී වගාව ඇතුළු ප්රධාන භෝගවලට දැඩි නියඟයක් ගෙන එයි. 1997 සහ 2015 වසරවලදී ලංකාව මුහුණ දුන් දැඩි සහල් හිඟයට සමාන තත්ත්වයක් මෙවරද ඇති විය හැක.
- බලශක්ති අර්බුදය: ජල විදුලි නිෂ්පාදනයට අවශ්ය ජල මට්ටම පහළ යාම නිසා දීර්ඝ කාලීන විදුලි කප්පාදුවලට මුහුණ දීමට ශ්රී ලංකාවට සිදුවනු ඇත. දැනටමත් ආර්ථික අර්බුදයෙන් පීඩා විඳින ජනතාවට මෙය මාරාන්තික පහරක් වනු නිසැකය.
- සෞඛ්ය අවදානම: අධික උෂ්ණත්වය නිසා ඩෙංගු වැනි රෝග මෙන්ම ජල හිඟය නිසා පැතිරෙන බෝවන රෝග ඉහළ යාමේ අවදානමක් පවතී.
3. නවසීලන්තයට වන බලපෑම: ආර්ථිකය සහ කාලගුණ විපර්යාසය
නවසීලන්තයට එල්නිනෝ තත්ත්වය බලපාන්නේ සුවිශේෂී භූගෝලීය බෙදීමක් හරහාය. 2026 මැයි මස වාර්තා වන දත්ත අනුව නවසීලන්තය මුහුණ දෙන අභියෝග මෙසේය:
- නැගෙනහිර සහ උතුරට නියඟය: මෝල්බරෝ (Marlborough), කෙන්ටර්බරි (Canterbury) සහ හෝක්ස් බේ (Hawke’s Bay) වැනි කෘෂිකාර්මික කලාපවලට දැඩි නියඟයක් ඇති වනු ඇත. මෙය නවසීලන්තයේ වයින් කර්මාන්තයට සහ කිරි නිෂ්පාදනයට (Dairy farming) දැඩි පහරක් වනු ඇත.
- දකුණට සහ බටහිරට අධික වර්ෂාව: දකුණු දූපතේ බටහිර වෙරළ තීරයට (West Coast) සහ සවුත්ලන්ඩ් (Southland) ප්රදේශයට අසාමාන්ය ලෙස වැසි ඇද හැලීම නිසා මහා ගංවතුර තත්ත්වයන් සහ නායයෑම් ඇති විය හැක.
- ව්යාපාරික අවදානම: නවසීලන්තයේ ව්යාපාරිකයින්ගෙන් 90%ක්ම මෙම දේශගුණික තර්ජනය සඳහා සූදානම් වී නොමැති බව නවතම වාර්තා පෙන්වා දෙයි. විශේෂයෙන්ම බලශක්ති මිල ඉහළ යාම සහ රක්ෂණ වාරික වැඩි වීම නවසීලන්ත ආර්ථිකයට දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරනු ඇත.
4. “Worse-Case Scenario” – දරුණුතම තත්ත්වය කුමක් විය හැකිද?
පරිසර විද්යාඥයන් පෙන්වා දෙන දරුණුතම තත්ත්වය (Worst-case scenario) යනු ගෝලීය ආහාර සැපයුම් දාමය මුළුමනින්ම බිඳ වැටීමයි.
- සමාන්තර නියඟය: එකම කාලයකදී ඉන්දියාව, චීනය, බ්රසීලය සහ ඕස්ට්රේලියාව යන ලොව ප්රධානතම ආහාර නිෂ්පාදනය කරන රටවල් සියල්ලම නියඟයෙන් පීඩා විඳීම. මෙය ලොව පුරා මහා සාගින්නක් නිර්මාණය කිරීමට සමත් වේ.
- ගෝලීය උද්ධමනය: ආහාර සහ ඉන්ධන මිල කිසිදා නොවූ විරූ ලෙස ඉහළ යාම. ශ්රී ලංකාව වැනි ණය බරින් මිරිකී සිටින රටවලට ආහාර ආනයනය කිරීමට නොහැකි තත්ත්වයක් උදා විය හැක.
- භූ දේශපාලනික අස්ථාවරත්වය: සම්පත් සඳහා වන තරඟය නිසා රටවල් අතර ගැටුම් ඇති වීම සහ මහා පරිමාණ සංක්රමණ (Climate Migration) ආරම්භ වීම. මිලියන 250ක් ජනතාව මිය යාම යනු හුදෙක් ඉලක්කමක් නොව, ලෝක බලවතුන්ගේ පවා පාලනයෙන් තොර වන ව්යසනයකි.
5. අප කළ යුත්තේ කුමක්ද?
විද්යාඥයන් අවධාරණය කරන්නේ “කාලය දැන් ඉක්මවා යමින් පවතින” බවයි.
- මුල්කාලීන අනතුරු ඇඟවීම්: රජයන් විසින් දැන් සිටම ජල කළමනාකරණය සහ ආහාර ගබඩා කිරීමේ ක්රියාවලීන් ආරම්භ කළ යුතුය.
- කෘෂිකාර්මික වෙනස්කම්: නියඟයට ඔරොත්තු දෙන බීජ වර්ග භාවිතයට ගොවීන්ව යොමු කළ යුතුය.
- සූදානම: නවසීලන්තයේ සහ ශ්රී ලංකාවේ වෙසෙන ජනතාව තමන්ගේ පෞද්ගලික මට්ටමින් ද සම්පත් ඉතිරි කර ගැනීමටත්, ඉදිරියේදී ඇතිවිය හැකි ආර්ථික කම්පනයට සූදානම් වීමටත් වගබලා ගත යුතුය.
දියත නිවුස් නිවුසීලන්ත විවරණය 🦁⚖️🌏
මෙය හුදෙක් තවත් එක් කාලගුණ පුවතක් නොවේ. අපේ දරුවන්ගේ අනාගතය සහ අප ජීවත් වන පෘථිවියේ ස්ථාවරත්වය තීරණය කරන තීරණාත්මක සංධිස්ථානයකි. 1877 මහා විපත්තියෙන් ලෝකය ඉගෙන ගත් පාඩම් අප 2026 දී අමතක නොකළ යුතුය. නවසීලන්තයේ වෙසෙන ශ්රී ලාංකික අපට ද මව්බිමේ සිටින තම නෑ හිතමිතුරන් පිළිබඳව මෙන්ම තමන් ජීවත් වන නවසීලන්තයේ ආර්ථික ස්ථාවරත්වය පිළිබඳව ද දෙගිඩියාවකින් පසුවීමට සිදුවනු ඇත. අපට කළ හැක්කේ මේ පිළිබඳව දැනුවත් වී, උපරිමයෙන් සූදානම් වීම පමණි.
