“හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය යුධ පිටියක් වෙයිද?” – අමෙරිකානු හමුදා බලය භාවිතා කරමින් සමුද්ර සන්ධිය විවෘත නොකිරීමට බලපාන හේතු 4 ක්.
විශේෂ විදේශ පුවත් විවරණය – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වෙලින්ටන්, නිව්සීලන්තය — 2026 මාර්තු 31 — පසුගිය පෙබරවාරි අග භාගයේදී අමෙරිකාව සහ ඉශ්රායලය විසින් ඉරානයට එරෙහිව ආරම්භ කරන ලද යුද්ධයත් සමඟ, ලෝක වෙළඳපොළට තීරණාත්මක වන ‘හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය’ මේ වන විට දැඩි අවදානමකට ලක්ව තිබේ. ඉරානය විසින් වාණිජ නෞකාවලට එල්ල කරන ප්රහාර හේතුවෙන් ගෝලීය ඉන්ධන අර්බුදයක් නිර්මාණය වී ඇති අතර, අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් මෙම මුහුදු මාර්ගය විවෘත කරන ලෙස ඉරානයට අවසාන නිවේදනයක් ද නිකුත් කර ඇත.
1. ප්රහාර වැළැක්වීම අසීරු ඇයි?
නාවික විශේෂඥ ජෙනිෆර් පාකර් (Jennifer Parker) පවසන පරිදි, ඉරානයේ භූගෝලීය පිහිටීම ඔවුන්ට වාසියක් වී තිබේ. ඉරාන වෙරළ තීරයේ සිට ඉතා සමීපව පිහිටි මෙම පටු මුහුදු මාර්ගයට ප්රහාර එල්ල කිරීම සඳහා ඔවුන්ට මිලෙන් අඩු ඩ්රෝන (Drones) තාක්ෂණය භාවිතා කළ හැකිය. ඩ්රෝන යානා ඕනෑම තැනක ගබඩා කළ හැකි බැවින් ඒවා විනාශ කිරීම අමෙරිකානු බුද්ධි අංශවලට පවා අභියෝගයකි.
2. අමෙරිකාව හමුදා බලය භාවිතා නොකිරීමට බලපාන ප්රධාන හේතු 4
බොහෝ දෙනා ප්රශ්න කරන්නේ අතිවිශාල හමුදා බලයක් ඇති අමෙරිකාව තවමත් මෙම සමුද්ර සන්ධිය බලහත්කාරයෙන් විවෘත කිරීමට කටයුතු නොකරන්නේ ඇයිද යන්නයි. ඒ සඳහා බලපාන ප්රධාන හේතු මෙසේයි:
- යුධ ප්රමුඛතා වෙනස් වීම: සමුද්ර සන්ධිය ආරක්ෂා කිරීමට ගුවන් සහ නාවික බලය යෙදවුවහොත්, ඉරානයේ න්යෂ්ටික සහ මිසයිල මධ්යස්ථාන විනාශ කිරීමේ ප්රධාන යුධ අරමුණුවලට බාධා පැමිණිය හැකිය.
- ගොඩබිම් ආක්රමණයක අවශ්යතාවය: මුහුදු මාර්ගය ආරක්ෂා කිරීමට නම් දෙපස පවතින ගොඩබිම් ප්රදේශ ද පාලනය කළ යුතුය. මෙය අමෙරිකානු පාබල හමුදාවන්ට විශාල අවදානමක් ගෙන දෙන්නකි.
- නාවික සම්පත් හිඟය: සෑම නෞකාවකටම ආරක්ෂාව සැපයීම සඳහා විශාල යුධ නැව් සංඛ්යාවක් අවශ්ය වේ. එසේ නොමැතිව ගමන් කරන නෞකා කණ්ඩායම් ඉරාන ප්රහාරවලට පහසුවෙන් ගොදුරු විය හැකිය.
- ජීවිත හානි අවදානම: ඉරානය සතු මිසයිල සහ ඩ්රෝන ප්රහාර හමුවේ අමෙරිකානු යුධ නැව්වල සිටින සෙබළුන්ගේ ජීවිත අනතුරේ හෙළීමට අමෙරිකාව තවමත් මැලි වේ.
3. මුහුදු බෝම්බ (Mines) පිළිබඳ ගැටලුව
සමුද්ර සන්ධිය පුරා මුහුදු බෝම්බ ඇති බවට පැතිර යන රාවය වාණිජ නෞකා ගමනාගමනයට විශාල බාධාවකි. ඉරානය සැබවින්ම බෝම්බ ඇටවීමට අවශ්ය නොවන අතර, එවැනි බියක් ඇති කිරීම පමණක් නෞකා ගමනාගමනය නැවැත්වීමට ප්රමාණවත් වේ. මේවා ඉවත් කිරීමට සති ගණනාවක් හෝ මාස ගණනාවක් ගත විය හැකිය.
4. ට්රම්ප් පාලනයේ වත්මන් ඉලක්ක
දැනට පවතින තත්ත්වය අනුව අමෙරිකාවේ ප්රධාන මිලිටරි ඉලක්ක 4 ක් පවතී:
- ඉරානයේ බැලිස්ටික් මිසයිල බලය විනාශ කිරීම.
- න්යෂ්ටික වැඩසටහන අකර්මන්ය කිරීම.
- ඉරාන නාවික හමුදාව විනාශ කිරීම (මෙය බොහෝ දුරට සාර්ථක වී ඇත).
- ලෙබනනයේ හිස්බුල්ලා වැනි ඉරාන හිතවාදී සන්නද්ධ කණ්ඩායම් මැඬපැවැත්වීම.
