“බදු ප්රතිපත්තිය ගැන කම්කරු සහ ජාතික පක්ෂ අතර වාග් සංග්රාමයක්” – ප්රාග්ධන ලාභ බද්ද (CGT) මැතිවරණ වේදිකාවේ ප්රධාන මාතෘකාවක් වෙයි.
විශේෂ වාර්තාව – දියත නිවුස් නිවුසීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වෙලින්ටන්, නිව්සීලන්තය (New Zealand) — 2026 අප්රේල් 16 (බ්රහස්පතින්දා) ප.ව. 3:15 — කම්කරු පක්ෂයේ බදු ප්රතිපත්ති ප්රකාශිකා ඩෙබොරා රසල් (Deborah Russell) මහත්මිය පවසන්නේ තම පක්ෂය මෙවර මැතිවරණයේදී ඉදිරිපත් කරන එකම බදු ප්රතිපත්තිය ‘ප්රාග්ධන ලාභ බද්ද’ (Capital Gains Tax – CGT) පමණක් බවයි. එමෙන්ම ජාතික පක්ෂය මේ සම්බන්ධයෙන් අසත්ය ප්රචාර පතුරුවන බවට ද ඇය චෝදනා කරයි.
1. කම්කරු පක්ෂයේ බදු යෝජනාව
කම්කරු පක්ෂය විසින් දැනටමත් ප්රකාශයට පත් කර ඇති බදු ප්රතිපත්තියේ ප්රධාන කරුණු මෙසේය:
- බදු ප්රතිශතය: ආයෝජන දේපළ සහ වාණිජ දේපළ විකිණීමේදී ලැබෙන ලාභය මත 28%ක ප්රාග්ධන ලාභ බද්දක් පැනවීම (2027 ජූලි මස සිට ක්රියාත්මක කිරීමට යෝජිතය).
- නිදහස් කිරීම්: පවුලේ පදිංචි නිවස, ගොවිපළවල්, කිවිසේවර් (KiwiSaver) සහ අනෙකුත් පෞද්ගලික වත්කම් මෙම බද්දෙන් නිදහස් වේ.
- ප්රතිලාභ: මෙම බද්දෙන් ලැබෙන ආදායම වසරකට නොමිලේ වෛද්ය (GP) උපදේශන වාර 3ක් ජනතාවට ලබා දීම සඳහා වෙන් කිරීමට යෝජිතය. ඩෙබොරා රසල් පවසන්නේ 90%ක් වූ නවසීලන්ත වැසියන්ට මෙම බද්ද ගෙවීමට සිදු නොවන බවයි.
2. ජාතික පක්ෂයේ චෝදනා සහ ‘මිශ්ර පණිවිඩ’
ජාතික පක්ෂයේ මැතිවරණ මෙහෙයුම් ප්රධානී සිමියොන් බ්රවුන් (Simeon Brown) පවසන්නේ කම්කරු පක්ෂය බදු සම්බන්ධයෙන් ජනතාවට ව්යාකූල පණිවිඩ ලබා දෙන බවයි.
- තවත් බදු?: ‘Tax Justice Aotearoa’ නම් සංවිධානය විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද ධන බද්ද (Wealth Tax) සහ ආයතනික බදු ඉහළ නැංවීමේ යෝජනා පිළිබඳව ඩෙබොරා රසල් දැක්වූ අදහස් මත පදනම්ව, ජාතික පක්ෂය පවසන්නේ කම්කරු පක්ෂය බලයට පත්වුවහොත් තවත් බදු වර්ග හඳුන්වා දීමට සූදානම් වන බවයි.
- රසල්ගේ පිළිතුර: තමා කළේ සිවිල් සංවිධාන ඉදිරිපත් කරන අදහස්වලට සවන් දීම පමණක් බවත්, මැතිවරණ ව්යාපාරයේදී ඉදිරිපත් කරන නිල ප්රතිපත්තිය වන්නේ CGT බද්ද පමණක් බවත් ඇය අවධාරණය කළාය.
3. බදු ප්රතිසංස්කරණයේ අවශ්යතාවය
‘Tax Justice Aotearoa’ සංවිධානයේ ග්ලෙන් බැක්ලේ පෙන්වා දෙන්නේ නිව්සීලන්තය අනෙකුත් දියුණු රටවලට සාපේක්ෂව අඩු බදු අය කරන රටක් බවයි.
- පොදු සේවා: රෝහල්, දැරිය හැකි නිවාස සහ පාසල් දිවා ආහාර වැඩසටහන් පවත්වාගෙන යාමට දැනට ලැබෙන බදු ආදායම ප්රමාණවත් නොවන බව ඔහු පවසයි.
- අසමානතාවය: දැනට පවතින බදු ක්රමය මගින් වැඩ කරන ජනතාව මත වැඩි බරක් පැටවෙන බවත්, ධනවතුන් සහ විශාල සමාගම්වලින් අය කරන බදු වැඩි කළ යුතු බවත් ඔහු යෝජනා කරයි.
