නේපාල-චීන දේශසීමාවට බලපෑ විනාශකාරී හදිසි ජලගැලීමෙන් මරණ 150 ඉක්මවයි; 500කට අධික පිරිසක් අස්ථානගත වෙති!
කත්මණ්ඩු, නේපාලය —
නේපාලය සහ චීන දේශසීමාව ආසන්නයේ පිහිටි කඳුකර ප්රදේශ වෙත කඩා වැදුණු විනාශකාරී හදිසි ජලගැලීමක් (Flash Flood) හේතුවෙන් පුද්ගලයින් 150 දෙනෙකුට අධික සංඛ්යාවක් ජීවිතක්ෂයට පත්ව ඇති අතර, තවත් සිය ගණනක් අස්ථානගත වී ඇති බව වාර්තා වේ. සහන සේවකයින් සඳහන් කරන්නේ මියගිය සංඛ්යාව තවදුරටත් ඉහළ යා හැකි බවයි.
භෝටේ කොෂි (Bhote Koshi) ගඟ අවහිර කරමින් හටගත් දැවැන්ත නායයෑමක් සහ ග්ලැසියර කඩා වැටීමක් මෙම ව්යසනයට මුල් වී ඇති අතර, මේ වන විට නේපාලය සහ චීන දේශසීමා ප්රදේශ දැඩි වුමනාවකින් සහ අර්බුදයකින් යුතුව මුහුණ දෙමින් සිටියි.
ව්යසනයේ පසුබිම සහ ක්ෂණික බලපෑම
බදාදා දින උදෑසන නේපාල-චීන දේශසීමාවට උතුරින් ප්රබල කම්පනයක් වාර්තා වූ අතර, ඇමරිකා එක්සත් ජනපද භූ විද්යා සමීක්ෂණ ආයතනය (USGS) මඟින් එය මුලින් රික්ටර් පරිමාණයේ 4.4 ක භූමිකම්පාවක් ලෙස වාර්තා කළද, පසුව අනාවරණය වූයේ එය අතිශය ප්රබල නායයෑමක් හේතුවෙන් හටගත් කම්පනයක් බවයි. එම දැවැන්ත නායයෑම රික්ටර් පරිමාණයේ 5.2 ක භූමිකම්පාවකට සමාන බලපෑමක් ඇති කර තිබේ.
චීන පාලන ප්රදේශයේ ග්යිරොං (Gyirong) වරාය ප්රදේශයට දැවැන්ත අවසාදිත මඩ සහ ගල් කඩා වැටී ඇති අතර, නේපාලයේ ගංගා හරහා ගලා ගිය මඩ සහිත ජල ප්රවාහය හේතුවෙන් ගම්මාන රැසක් ජලයෙන් යට වී ඇත. පාලම්, මාර්ග සහ නිවාස රැසක් සම්පූර්ණයෙන්ම ಕೊטුගෙන ගොස් ඇති අතර, සන්නිවේදන මාර්ග ඇණහිටීම නිසා ප්රදේශ රැසක් සමඟ සම්බන්ධතා බිඳ වැටී තිබේ.
අස්ථානගත වූ විදෙස් සංචාරකයින් සහ වන්දනාකරුවන්
මෙම ව්යසනයට මුහුණ පා ඇති ප්රදේශය, හින්දු, බෞද්ධ, ජైన සහ බොන්පෝ බැතිමතුන් විසින් අතිශයින් පූජනීය ලෙස සලකන ටිබෙටයේ කైලාශ් කන්ද (Mount Kailash) වෙත පිවිසෙන ප්රධාන සහ ජනප්රියතම මාර්ගයකි. ග්රීෂ්ම සෘතුව උදාවීමත් සමඟ ලොව පුරා සිට පැමිණි දහස් සංඛ්යාත වන්දනාකරුවන් සහ සංචාරකයින් පිරිසක් මෙම මාර්ගයේ සංචාරය කරමින් සිටියහ.
නේපාල නිලධාරීන්ට අනුව, විදේශීය පුරවැසියන් 341 දෙනෙකු ඇතුළුව 500කට අධික පිරිසක් අස්ථානගත වී ඇති බව වාර්තා වේ. අස්ථානගත වූවන් අතර ඇමරිකානු පුරවැසියන් 47 දෙනෙකු ද වන බව (AP වාර්තාවලට අනුව) තහවුරු කර ඇත. විදෙස් රටවල වෙසෙන ඥාතීන් තම ආදරණීයයන් ජීවතුන් අතර සිටීද යන්න පිළිබඳව දැඩි අවිනිශ්චිතතාවයකින් පසුවන අතර, නිව්යෝක් නගරයේ ආපනශාලා හිමියෙකු සඳහන් කළේ සියප්රු බෙෂි (Syapru Beshy) සහ ටිමුරේ (Timure) වැනි ව්යාපාරික නගරවල සිටි තම මිතුරන්ගේ තොරතුරු මෙතෙක් වාර්තා වී නැති බවයි.
විද්යාත්මක විශ්ලේෂණය: ග්ලැසියර බිඳ වැටීමක්ද?
මෙම විනාශකාරී ජලගැලීමට නිශ්චිත හේතුව කුමක්දැයි සොයා බැලීමට සති කිහිපයක් ගතවනු ඇතැයි විද්යාඥයින් පවසති. කෙසේ වෙතත්, ජාත්යන්තර විද්යාඥයින් කණ්ඩායමක් විශ්වාස කරන්නේ කඳු මුදුනක විශාල ග්ලැසියර කොටසක් (Glacier) කඩා වැටී පහළ වටිනාකම ඇති මිටියාවතට පතිත වීමෙන් මෙම ප්රබල නායයෑම උත්සන්න වී ඇති බවයි.
පෘථිවිය උණුසුම් වීමත් සමඟ දේශගුණික විපර්යාසවල උණුසුම් ස්ථානයක් (Hotspot) බවට පත්ව ඇති නේපාලයේ, මෙවැනි ස්වභාවික විපත් අනාගතයේදී තවත් වැඩි විය හැකි බව පරිසරවේදීහු අනතුරු අඟවති.
රජයේ සහන මෙහෙයුම් සහ අභියෝග
මෑතකදී දේශපාලන පෙරළියකින් පසු අග්රාම්ය ධුරයට පත්වූ නේපාලයේ තරුණ අගමැති බාලෙන් ෂා (Balen Shah) හමුවේ ඇති දැවැන්තම අභියෝගය බවට මෙම ව්යසනය පත්ව තිබේ.
නේපාල අග්රාම්ය කාර්යාලය පවසා ඇත්තේ මුදාගැනීමේ කණ්ඩායම් 11ක් යොදවා රාත්රී කාලයේදී පවා ගොඩබිම් සහන සේවා අඛණ්ඩව ක්රියාත්මක කරන බවයි. ත්රස්ත හා උමං මාර්ගවල (Tunnels) සිරවී සිටින පිරිස් මුදාගැනීමේ විශේෂ මෙහෙයුම් ද ක්රියාත්මක කර ඇති අතර,උදෑසන වන විට හෙලිකොප්ටර් මඟින් සිරවී සිටින පිරිස් ඉවත් කර ගැනීමට නියමිතය.
කෙසේ වෙතත්, අඛණ්ඩව ලැබෙන වර්ෂාව සහ ඝන මඩ තට්ටු හේතුවෙන් ගලවා ගැනීමේ මෙහෙයුම් සඳහා බාධා එල්ල වී තිබේ. අමෙරිකානු රාජ්ය ලේකම් මාර්කෝ රුබියෝ (Marco Rubio) ප්රකාශ කර ඇත්තේ නේපාලය වෙත අවශ්ය මානුෂීය ආධාර සහ සහන සැපයීමට ඇමරිකාව සූදානම්ව සිටින බවයි.
