නිව්සීලන්තය ඉන්ධන අර්බුදයක අද්දර – ඩීසල් බෙදාහැරීම සීමා කරන ලෙස වෙස්ට්පැක් බැංකුවෙන් උපදෙස්, අගමැති පවසන්නේ “බිය නොවන්න” කියායි.

විශේෂ ආර්ථික පුවත් විවරණය – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

ඕක්ලන්ඩ්, නිව්සීලන්තය — 2026 මාර්තු 30 — මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින යුද ගින්න හමුවේ නිව්සීලන්තය දරුණු ඉන්ධන හිඟයකට සහ මිල ඉහළ යාමකට මුහුණ දෙමින් සිටී. අද දිනයේ පවතින වාර්තාවලට අනුව, පෙට්‍රල් (91) ලීටරයක මිල සතිය අවසානය වන විට ඩොලර් 3.70 දක්වා ඉහළ යා හැකි බවත්, ඩීසල් තොග ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා රජය වහාම මැදිහත් විය යුතු බවත් ආර්ථික විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති.

1. අගමැති ලක්සන්ගේ ස්ථාවරය: “සමූහ බියක් ඇති කරගන්න එපා”

අග්‍රාමාත්‍ය ක්‍රිස්ටෝපර් ලක්සන් (Christopher Luxon) මහතා අද පෙරවරුවේ ප්‍රකාශ කළේ ඉන්ධන සැපයුමේ යම් බාධා ඇති විය හැකි වුවත්, දැනට එය සාමාන්‍ය තත්ත්වයක් ලෙස (Business as usual) සලකා කටයුතු කරන ලෙසයි.

• සහතිකය: කොරියානු ජනාධිපතිවරයාගෙන් ලැබුණු සහතිකය මත නිව්සීලන්තය ඇණවුම් කළ ඉන්ධන තොග ලැබෙනු ඇති බව ඔහු පවසයි.
• උපදෙස්: “කරුණාකර මෙය කොවිඩ් දෙවන අදියර ලෙස සිතන්න එපා. පාසල් යන්න, රැකියාවට යන්න. අපි සූදානමින් සිටිනවා,” යැයි ඔහු ජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටියේය.

2. වෙස්ට්පැක් බැංකුවේ අනතුරු ඇඟවීම: “ඩීසල් ආරක්ෂා කරගන්න”

වෙස්ට්පැක් (Westpac) ප්‍රධාන ආර්ථික විද්‍යාඥ කෙලී එක්හෝල්ඩ් (Kelly Eckhold) මහතා පවසන්නේ තත්ත්වය පෙනෙනවාට වඩා බරපතල බවයි.

• සැපයුම් ජාලය: මැදපෙරදිගින් පැමිණෙන අවසන් තෙල් නැව් අප්‍රේල් 20 වන විට ලැබෙනු ඇති අතර ඉන්පසු සැපයුම අවිනිශ්චිතය.
• ඩීසල් ප්‍රමුඛතාවය: “ඔබට බස් එකේ යන්න පුළුවන්, විදුලි කාර් එකේ යන්න පුළුවන්. නමුත් ගොවියාට කෑම ටික නිෂ්පාදනය කරන්න ඩීසල් අත්‍යවශ්‍යයි. අද පුච්චන ඩීසල් ටික තව සති හතරකින් අපට අවශ්‍ය වෙන්න පුළුවන්,” යැයි පවසමින් ඔහු ඩීසල් රේෂන් කරන (Rationing) ලෙස රජයෙන් ඉල්ලා සිටියි.

3. ගොවි බිම් සහ අත්‍යවශ්‍ය සේවා අනතුරේ

ග්‍රාමීය ඉන්ධන බෙදාහරින්නෙකු වන “ෆර්න් එනර්ජි” (Fern Energy) පවසන්නේ දැනටමත් ඇතැම් ප්‍රදේශවල ඩීසල් බෙදාහැරීම සීමා කර ඇති බවයි.

• අස්වනු නෙලීම: මේ වන විට මිදි සහ අනෙකුත් භෝග අස්වනු නෙලන සමය බැවින්, ගොවීන්ට ඩීසල් නොලැබුණහොත් ආහාර නිෂ්පාදනය අඩාල වීමේ අවදානමක් පවතී.
• අසරණ වන ජනතාව: වැඩිහිටියන් සහ ආබාධිතයින් ප්‍රවාහනය කරන “Driving Miss Daisy” වැනි සේවාවන් ඉන්ධන පිරිවැය 35% කින් පමණ ඉහළ යාම නිසා දැඩි මූල්‍ය පීඩනයකට ලක්ව සිටිති.

4. උද්ධමනය ඉහළට

මුදල් අමාත්‍ය නිකොලා විලිස් මහත්මිය උද්ධමනය 3.7% වනු ඇතැයි පැවසුවද, පවතින ඉන්ධන අර්බුදය හමුවේ එය 4% ට වඩා ඉහළ යා හැකි බවත්, දරුණුතම අවස්ථාවකදී එය තවත් සියයට කිහිපයකින් වැඩි විය හැකි බවත් ආර්ථික විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති.