නවසීලන්තයේ ඉන්ධන සුරක්ෂිතතාවය අවදානමක: ‘ටිකට්’ ගිවිසුම් මත යැපීම හෙළිදරව් වෙයි

විශේෂ ආර්ථික සහ බලශක්ති පුවත් විවරණය — දියත නිවුස් නිවුසීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

2026 මැයි 06 — වර්ධනය වන ගෝලීය බලශක්ති අර්බුදය හමුවේ නවසීලන්තය සහ සිංගප්පූරුව අතර අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ හා ඉන්ධන සැපයුම සහතික කිරීම සඳහා නව ගිවිසුමක් අත්සන් කර තිබේ. කෙසේ වෙතත්, මෙමඟින් නවසීලන්තයේ බලශක්ති සුරක්ෂිතතාවය විදේශීය රටවල් මත දැඩි ලෙස රඳා පවතින බවට වන බියජනක යථාර්ථය යළිත් කරළියට පැමිණ ඇත.

1. විදේශයන් මත යැපෙන ඉන්ධන තොග

නවසීලන්තයේ ඉන්ධන රක්ෂිතයන්ගෙන් (Petroleum reserves) 60% කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් ගබඩා කර ඇත්තේ එක්සත් ජනපදය, ජපානය සහ එක්සත් රාජධානිය වැනි රටවලය.

• පිරිපහදු කිරීම: නවසීලන්තයේ ඉන්ධන අවශ්‍යතාවයෙන් තුනෙන් එකක් පමණ සිංගප්පූරුවේදී පිරිපහදු කෙරේ.
• IEA අවශ්‍යතාවය: ජාත්‍යන්තර බලශක්ති ඒජන්සියේ (IEA) නීති අනුව සෑම රටක්ම දින 90 කට සෑහෙන ඉන්ධන තොග පවත්වාගත යුතුය. නවසීලන්තය මෙය සපුරා ඇත්තේ විදේශීය රටවල ඇති තොග මිලදී ගැනීමට අදාළ වන “ටිකට්” (Ticket) ගිවිසුම් මගිනි.
• අර්බුදයකදී ඇති බලපෑම: හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) වැනි ප්‍රධාන නාවික මාර්ග වසා දැමුවහොත්, මෙම ගිවිසුම් හරහා මිලදී ගැනීමට ඇති ඉන්ධන නවසීලන්තයට කිසිදා ළඟා නොවීමේ අවදානමක් පවතී.

2. වසර 15 ක පසුබෑම

පසුගිය වසර 15 තුළ නවසීලන්තයේ දේශීය ඉන්ධන සුරක්ෂිතතාවය සීඝ්‍රයෙන් පහත වැටී ඇත:

• 2010-11 වසරේදී: රටේ ඉන්ධන රක්ෂිතවලින් 90% කට වඩා තිබුණේ දේශීයවය.
• 2026 වන විට: තත්ත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වී ඇති අතර, දේශීයව පවතින ඉන්ධන තොග 42% දක්වා පහත වැටී ඇත.
• දැනට පවතින තොග: ජනවාරි මාසය වන විට නවසීලන්තය සතුව තිබුණේ දින 38 කට සෑහෙන දේශීය ඉන්ධන තොග පමණි.

3. ආර්ථිකයට සහ ගොවීන්ට එල්ල වන බලපෑම

ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම උද්ධමනයට සෘජුවම බලපාන බැවින් එය සාමාන්‍ය වැසියන්ට දැඩිව දැනේ:

• ඩීසල් මිල: ඉරාන ගැටුම් ආරම්භ වීමට පෙර පැවති මිලට වඩා දෙගුණයකින්, එනම් ලීටරයක් ඩොලර් 3.80 ඉක්මවා ඉහළ ගොස් ඇත.
• සැපයුම් දාමයට බලපෑම: කෘෂිකර්මාන්තය සහ ප්‍රවාහනය ඩීසල් මත පදනම් වන බැවින්, මෙම පිරිවැය සමස්ත ආර්ථිකයටම රිපල් (Ripple) බලපෑමක් ඇති කරයි.

දියත නිවුස් නිවුසීලන්ත විවරණය 🦁⚖️🌏

මාර්ස්ඩන් පොයින්ට් (Marsden Point) හි ඩීසල් ලීටර් මිලියන 90 ක් ගබඩා කිරීමට රජය ගත් තීරණය යහපත් පියවරක් වුවද, එය ප්‍රමාණවත් වන්නේ දින 9 කට පමණි. සැබෑ බලශක්ති නිදහසක් සඳහා අප ඛනිජ තෙල් පරිභෝජනය අඩු කර පුනර්ජනනීය බලශක්තිය සහ විදුලි බලය (Electrification) කරා ඉක්මනින් සංක්‍රමණය විය යුතුය. එතෙක්, අපගේ ඉන්ධන තොග විදේශයන්ගෙන් මෙරටට ගෙන්වා සුරක්ෂිතව තබා ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.