දකුණු චීන මුහුදේ නීතිමය තීරණය: නවසීලන්තයේ සහයෝගය සම්බන්ධයෙන් චීනයෙන් දැඩි විරෝධයක්!
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
2026 ජූලි 14 — දකුණු චීන මුහුදේ චීනයට අයත් යැයි පැවසෙන සමුද්රීය හිමිකම් පෑම ප්රතික්ෂේප කරමින් මීට වසර 10කට පෙර නිකුත් කළ ජාත්යන්තර විනිශ්චය සභාවේ තීන්දුවට නවසීලන්තය ප්රමුඛ රටවල් 14ක් සහයෝගය පළ කිරීම, දෙරට අතර පවතින සබඳතාවලට බරපතල තර්ජනයක් බව චීන තානාපති වැන්ග් ෂියාඕලොං මහතා ප්රකාශ කරයි.
සිදුවූයේ කුමක්ද?
- ජාත්යන්තර තීන්දුව: 2016 වසරේදී හේග් නුවර පිහිටි ජාත්යන්තර විනිශ්චය සභාව විසින්, දකුණු චීන මුහුදේ ඓතිහාසික පාලනයක් චීනයට නොමැති බවත්, චීනය විසින් භාවිතා කරන ‘Nine-dash line’ සීමාවට එක්සත් ජාතීන්ගේ සාගර නීතිය (UNCLOS) යටතේ නීතිමය පදනමක් නොමැති බවත් තීන්දු කළේය.
- ඒකාබද්ධ ප්රකාශය: මෙම තීන්දුවේ 10 වන සංවත්සරය නිමිත්තෙන් නවසීලන්තය ඇතුළු රටවල් 14ක් ඒකාබද්ධ ප්රකාශයක් නිකුත් කරමින්, එම තීන්දුව නීත්යානුකූල සහ අවසාන තීන්දුවක් බව තහවුරු කළේය.
චීනයේ දැඩි ස්ථාවරය
චීන තානාපති වැන්ග් ෂියාඕලොං මහතා නවසීලන්තයේ මෙම පියවර දැඩි ලෙස විවේචනය කරයි:
- සබඳතාවලට හානි: මෙම ප්රකාශය දෙරටේ නායකයින් අතර ඇති කරගත් අවබෝධයෙන් බැහැරව යන්නක් බවත්, එය දෙරට අතර පවතින ස්ථාවර සබඳතාවල පදනම බිඳ දමන්නක් බවත් ඔහු පවසයි.
- අනතුරු ඇඟවීම: “නවසීලන්තය චීනයේ අවශ්යතා උල්ලංඝනය කිරීම වහාම නතර කළ යුතුයි,” යැයි තානාපතිවරයා අවධාරණය කරයි. චීනය සබඳතා පවත්වා ගැනීමට කැමති වුවත්, තම අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කර ගැනීමට ඇති හැකියාව සහ අධිෂ්ඨානය අඩු තක්සේරු නොකරන ලෙස ඔහු අනතුරු අඟවයි.
නවසීලන්ත රජයේ ප්රතිචාරය
නවසීලන්ත විදේශ කටයුතු අමාත්ය වින්ස්ටන් පීටර්ස් මහතාගේ ප්රකාශකයෙකු සඳහන් කළේ, නවසීලන්තය තවදුරටත් එම ඒකාබද්ධ ප්රකාශය මත ස්ථිරව සිටින බවත්, ඒ සම්බන්ධයෙන් වැඩිදුර අදහස් දැක්වීමක් නොමැති බවත්ය.
මෙම අර්බුදය මගින් ජාත්යන්තර සාගර නීතිය ආරක්ෂා කිරීමේ වගකීම සහ චීනය සමඟ පවතින රාජ්ය තාන්ත්රික සබඳතා පවත්වාගෙන යාම අතර නවසීලන්ත රජය පීඩනයකට ලක්ව ඇති බවක් පෙනෙන්නට තිබේ.
