උපදින සෑම දරුවෙකුටම ඩොලර් 1000ක් සමඟ කිවිසේවර්! BNZ බැංකුව රජයට පවරාගෙන කිවිබෑංක් සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීමට වින්ස්ටන් පීටර්ස්ගෙන් දැවැන්ත ප්රකාශනයක්!
විශේෂ නවසීලන්ත දේශීය සහ ආර්ථික දේශපාලන පුවත් විවරණය — දියත නිවුස් නිවුසීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
2026 මැයි 17 (ඕක්ලන්ඩ්) — නවසීලන්තයේ ප්රබල දේශපාලන පක්ෂයක් වන ‘නවසීලන්ත ෆස්ට්’ (New Zealand First) පක්ෂයේ නායක වින්ස්ටන් පීටර්ස් (Winston Peters) මහතා විසින් එරට ආර්ථිකය සහ අනාගත පරපුර මුළුමනින්ම වෙනස් කළ හැකි දැවැන්ත හා ආන්දෝලනාත්මක ප්රතිපත්ති ප්රකාශනයක් අද (ඉරිදා) බටහිර ඕක්ලන්ඩ් හි පැවැති ප්රචාරක රැලියකදී ප්රකාශයට පත් කර තිබේ. අලුත උපදින සෑම නවසීලන්ත පුරවැසි දරුවෙකුටම රජයෙන් ඩොලර් 1000ක දායකත්වයක් සහිතව ‘කිවිසේවර්’ (KiwiSaver) ගිණුමක් අනිවාර්ය කිරීම සහ දැනට ඕස්ට්රේලියානු සන්තකයේ පවතින BNZ බැංකුව රජයට මිලදී ගෙන කිවිබෑංක් සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීම මෙහි ප්රධාන තේමාවන් විය.
බටහිර ඕක්ලන්ඩ් හි ‘The Trusts Arena’ හි පැවැති මෙම සුවිශේෂී දේශපාලන හමුවේදී අනාවරණය වූ ප්රධාන කරුණු මෙන්න:
1. “කිවිසේවර් පරපුර” (KiwiSaver Generation) සහ ඩොලර් 1000ක තෑග්ග
වින්ස්ටන් පීටර්ස් ප්රකාශ කළේ තමන්ගේ රජයක් යටතේ නවසීලන්තයේ උපදින සෑම දරුවෙකුම උපතින්ම ස්වයංක්රීයව කිවිසේවර් අරමුදල සඳහා ලියාපදිංචි කරන බවයි.
- රජයේ දායකත්වය: මේ යටතේ සෑම දරුවෙකු වෙනුවෙන්ම රජයේ භාණ්ඩාගාරයෙන් (Crown Contribution) රුපියල් එක් වරක් පමණක් ගෙවන නවසීලන්ත ඩොලර් 1,000ක ($1000) මූලික මුදලක් අදාළ ගිණුමට බැර කරනු ලැබේ.
- 10% දක්වා ඉහළට: මෙය දැනට පවතින සේවා නියුක්තිකයන් සඳහා වන අනිවාර්ය කිවිසේවර් ක්රමවේදය සමඟ ද සම්බන්ධ වන අතර, ඉදිරියේදී සේවක සහ සේවායෝජක (Employer) දායකත්ව අනුපාතය ක්රමයෙන් 10% දක්වා ඉහළ නැංවීමට පක්ෂය සැලසුම් කර ඇත. “මෙමඟින් සෑම දරුවෙකුම තමන්ගේ මූල්ය ජීවිතය කිවිසේවර් සාමාජිකයෙකු ලෙස ශක්තිමත්ව ආරම්භ කරන බව සහතික වෙනවා,” යැයි පීටර්ස් මහතා පැවසීය.
2. ඕස්ට්රේලියානු බැංකුවලට එරෙහිව “National Bank of New Zealand”
නවසීලන්ත ෆස්ට් පක්ෂයේ ඊළඟ දැවැන්තම ප්රහාරය එල්ල වූයේ ඕස්ට්රේලියානු සන්තකයේ පවතින බැංකු පද්ධතියටයි. දැනට ඕස්ට්රේලියාවේ ‘National Australia Bank (NAB)’ සතු Bank of New Zealand (BNZ) බැංකුව නැවත නවසීලන්ත රජය සතු කරගෙන, එය දැනට පවතින රජයේ Kiwibank සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීමට ඔවුන් සැලසුම් කර ඇත.
- නව රාජ්ය බැංකුව: මෙම ඒකාබද්ධ කිරීමෙන් පසු නිර්මාණය වන නව සම්පූර්ණ රාජ්ය බැංකුව “National Bank of New Zealand” ලෙස නම් කෙරේ.
- ලාභ පිටරට යාම වැළැක්වීම: නවසීලන්තයේ බැංකු පද්ධතියෙන් 85%ක්ම පාලනය කරන්නේ ඕස්ට්රේලියානු බැංකු 4ක් විසින් බවත්, ඔවුන් වාර්ෂිකව නවසීලන්තයෙන් ඩොලර් බිලියන ගණනක ලාභයක් පිටරටට ඇද ගන්නා බවත් පීටර්ස් චෝදනා කළේය. මෙය ජනසතු කිරීමක් (Nationalisation) නොව, “තමන්ගේ රට තමන් සතු කරගැනීමක්” බව ඔහු අවධාරණය කළේය. මේ සඳහා අවශ්ය අරමුදල් ස්වෛරී බැංකු බැඳුම්කර (Sovereign bonds), රජයේ ණය සහ ACC මෙන්ම NZ Future Fund ආයෝජන හරහා සපයා ගැනීමට නියමිතය.
3. සංක්රමණ, ඉන්දියානු නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුම සහ සුපිරි විශ්රාම වැටුප
වින්ස්ටන් පීටර්ස්ගේ දේශනයේ වැඩි කොටසක් වෙන්වූයේ සුපුරුදු පරිදි සංක්රමණිකයන් (Immigration) පාලනය කිරීම සහ ගෝලීයකරණ ප්රතිපත්තිවලට විරුද්ධ වීම උදෙසාය.
- ඉන්දියානු නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුමට (India FTA) විරෝධය: ලේබර්, නැෂනල් සහ ඇක්ට් (Act) පක්ෂ විසින් මෑතකදී අත්සන් කරන ලද ඉන්දියානු නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුම ඔහු දැඩි ලෙස විවේචනය කළේය. මෙමඟින් නවසීලන්තයට පාලනයකින් තොරව සංක්රමණිකයන් පැමිණෙන බවත්, ජාත්යන්තර සිසුන්ට අසීමිත ලෙස වැඩ කිරීමේ අයිතිය (Work rights) ලැබී රටේ ශ්රම වෙළඳපොළ අවුල් වන බවත් ඔහු පැවසීය.
- Superannuation (විශ්රාම වැටුප): නවසීලන්ත වැසියන්ගේ විශ්රාම වැටුප් ලබන වයස් සීමාව (Eligibility age) ඉහළ දැමීමට හෝ ඊට කිසිදු කොන්දේසි පැනවීමට (Means testing) තමන් ඉඩ නොදෙන බවත්, එයාර් නිව්සීලන්තය හෝ කිවිබෑංක් වැනි රාජ්ය දේපළ විකිණීමට (Asset sales) කිසිසේත් ඉඩ නොදෙන බවත් ඔහු නැවතී කියා සිටියේය.
- දේශපාලන අපේක්ෂකයින් ප්රකාශයට පත් කිරීම: මෙම රැලියේදී ඉදිරි මැතිවරණය සඳහා බටහිර ඕක්ලන්ඩ් ආසන වෙනුවෙන් අපේක්ෂකයින් ද ප්රකාශයට පත් කෙරුණු අතර, හිටපු නැෂනල් පක්ෂ අමාත්යවරයෙකු වූ ඇල්ෆ්රඩ් න්ගාරෝ (Alfred Ngaro) මහතා ‘ග්ලෙන්ඩීන්’ (Glendene) ආසනය සඳහාත්, වත්මන් මන්ත්රී ඩේවිඩ් විල්සන් (David Wilson) මහතා ‘හෙන්ඩර්සන්’ (Henderson) ආසනය සඳහාත් නවසීලන්ත ෆස්ට් පක්ෂයෙන් තරඟ වදින බව නිවේදනය කළේය.
දියත නිවුස් නිවුසීලන්ත විවරණය 🦁⚖️🌏
නවසීලන්තයේ දේශපාලන “කිංමේකර්” (Kingmaker) ලෙස හැඳින්වෙන වින්ස්ටන් පීටර්ස් සෑම විටම මැතිවරණ වේදිකාව උණුසුම් කරන්නේ මෙවැනි දැඩි දේශමාමක සහ ආර්ථික ජාතිකවාදී (Economic Nationalism) ප්රතිපත්ති පෙරදැරි කරගෙනය. අලුත උපදින දරුවන්ට ඩොලර් 1000ක් දීම සහ කිවිසේවර් අනිවාර්ය කිරීම දිගුකාලීන මූල්ය සුරක්ෂිතතාවය අතින් ඉතා විශිෂ්ට ජනතාවාදී යෝජනාවකි.
නමුත් ඕස්ට්රේලියානු බැංකු ඒකාධිකාරයට එරෙහිව BNZ බැංකුව බිලියන ගණනින් මුදල් ගෙවා නැවත රජයට මිලදී ගැනීමේ යෝජනාව ප්රායෝගිකව ක්රියාත්මක කිරීමේදී නවසීලන්තයේ පවතින රජයේ ණය බර (Crown debt) තවදුරටත් ඉහළ යා හැකි බැවින්, එය ආර්ථික විශේෂඥයන්ගේ දැඩි විවේචනයට ලක්වනු ඇත. එසේම, ඉන්දියාව සමඟ ඇති කරගත් නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුමට එරෙහිව ජාතිවාදී සහ සංක්රමණික විරෝධී රැල්ලක් නිර්මාණය කර බටහිර ඕක්ලන්ඩ් හි වෙසෙන බහුසංස්කෘතික ඡන්ද පදනම දිනා ගැනීමට ඔහු දරන උත්සාහය දේශපාලනික වශයෙන් ඉතා සූක්ෂම ක්රියාවකි.
