“ඉන්ධන අර්බුදය හමුවේ ලෝකයම සටනක” – නොමිලේ පොදු ප්රවාහනය සහ නිවසේ සිට වැඩ කිරීම විසඳුමක් ද?
විශේෂ ආර්ථික පුවත් විවරණය – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
ඕක්ලන්ඩ්, නිව්සීලන්තය — 2026 අප්රේල් 04 — ඉරාන යුද්ධයත් සමඟ හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය අවහිර වීම නිසා ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් මිල වසර හතරකට පසු ඉහළම අගය වාර්තා කර තිබේ. නිව්සීලන්තයේ ’91 ඔක්ටේන්’ පෙට්රල් ලීටරයක මිල මාසයක් තුළ ඩොලර් 2.49 සිට ඩොලර් 3.44 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. මෙම දැඩි පීඩනය හමුවේ විවිධ රටවල් ගෙන ඇති ක්රියාමාර්ග මෙසේයි.
1. නිව්සීලන්තයේ ප්රතිචාරය: සහන පැකේජය
රජය විසින් පවුල් 143,000 ක් ඉලක්ක කර ගනිමින් සහන ලබාදීමට පියවර ගෙන තිබේ:
- බදු සහන: ‘In-Work Tax Credit’ සඳහා සතියකට ඩොලර් 50 ක අමතර දීමනාවක් ලබා දීම.
- සේවක සහන: නිවෙස් බලා ගොස් සේවා සපයන ප්රජා සේවකයින්ගේ ගමන් ගාස්තු දීමනාව (Mileage rates) 30% කින් ඉහළ නැංවීම.
- විවේචන: නාගරික සැලසුම් පිළිබඳ විශේෂඥ තිමොති වෙල්ච් පවසන්නේ මෙම සහන ප්රමාණවත් නොවන බවත්, රජය මීට වඩා තීරණාත්මක ලෙස පොදු ප්රවාහනය කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ යුතු බවත්ය.
2. ඕස්ට්රේලියාවේ සහ ආසියාවේ ආකෘතිය
අසල්වැසි ඕස්ට්රේලියාව සහ ආසියානු රටවල් වඩාත් ප්රායෝගික විසඳුම් වෙත යොමුවී ඇත:
- නොමිලේ ප්රවාහනය: ඕස්ට්රේලියාවේ වික්ටෝරියා ප්රාන්තය මාසයකට ද ටැස්මේනියාව මාස තුනකට ද පොදු ප්රවාහනය සම්පූර්ණයෙන්ම නොමිලේ ලබා දී තිබේ.
- වැඩකරන දින සීමා කිරීම: පිලිපීනය සහ පකිස්ථානය සතියකට දින 4 ක වැඩ මුර හඳුන්වා දී ඇති අතර, ඉන්දුනීසියාව සිකුරාදා දිනය ‘නිවසේ සිට වැඩ කරන දිනයක්’ (Work from home) ලෙස ප්රකාශයට පත් කර ඇත.
- සලාක ක්රම: මියන්මාරය සහ ඉන්දුනීසියාව ඉන්ධන ලබාදීම සීමා කරමින් සලාක ක්රම හඳුන්වා දී තිබේ.
3. යුරෝපය සහ සෙසු ලෝකය
- බදු අඩු කිරීම්: ජර්මනිය, ප්රංශය සහ ස්පාඤ්ඤය ඉන්ධන මත පනවන බදු විශාල ලෙස අඩු කර ඇති අතර ප්රවාහන ක්ෂේත්රය සඳහා සෘජු සහනාධාර ලබා දී ඇත.
- ඉන්ධන මිල පාලනය: ජර්මනියේ ඉන්ධන පිරවුම්හල්වලට දිනකට එක් වතාවකට වඩා මිල ඉහළ දැමීම තහනම් කර තිබේ.
- දකුණු ඇමරිකාව: බ්රසීලය වැනි රටවල් එතනෝල් (Ethanol) මිශ්ර ඉන්ධන භාවිතා කරන බැවින් ඔවුන්ට මෙම අර්බුදයේ බලපෑම සාපේක්ෂව අඩුය.
