“ඉන්ධන අර්බුදයෙන් රජයට බිලියන ගණනක ලාභයක්ද?” – හිප්කින්ස්ගේ ‘බදු ගණිතය’ අගමැති ලක්සන් ප්‍රතික්ෂේප කරයි.

විශේෂ වාර්තාව – දියත නිවුස් නිවුසීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

වෙලින්ටන්, නිව්සීලන්තය (New Zealand) — 2026 අප්‍රේල් 16 (බ්‍රහස්පතින්දා) ප.ව. 5:20 — ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම නිසා රජයට දිනකට අමතර රුපියල් මිලියන 3ක (GST) ආදායමක් ලැබෙන බවට විපක්ෂ නායකවරයා කරන ප්‍රකාශය පදනම් විරහිත බව රජය අවධාරණය කරයි.

1. ක්‍රිස් හිප්කින්ස්ගේ තර්කය: “දිනකට මිලියන 3ක අමතර බදු”

විපක්ෂ නායක ක්‍රිස් හිප්කින්ස් පවසන්නේ පවතින ඉන්ධන අර්බුදය හමුවේ රජය ජනතාවගෙන් විශාල ලෙස බදු මුදල් රැස් කරන බවයි.

• ගණනය කිරීම: ඉන්ධන ලීටරයක මිල ඩොලරයකින් ඉහළ ගියහොත්, පවතින පරිභෝජන මට්ටම අනුව රජයට දිනකට ඩොලර් මිලියන 3ක පමණ අමතර GST ආදායමක් ලැබෙන බව ඔහු පවසයි.
• අනිවාර්ය අවශ්‍යතාවය: ජනතාවට ඉන්ධන ලබා ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය කරුණක් බැවින් (Inelastic demand), මිල කොතරම් ඉහළ ගියත් රජයට මෙම ආදායම ස්ථිරවම ලැබෙන බව හිප්කින්ස්ගේ මතයයි.

2. රජයේ පිළිතුර: “Maths doesn’t work out”

අග්‍රාමාත්‍ය ක්‍රිස්ටෝපර් ලක්සන් සහ මුදල් අමාත්‍ය නිකොලා විලිස් (Nicola Willis) මෙම ප්‍රකාශය දැඩි ලෙස ප්‍රතික්ෂේප කරති.

• පාරිභෝගික වියදම්: අගමැතිවරයා පවසන්නේ ඉන්ධන සඳහා අමතර ඩොලර් 40ක් වැය කිරීමට සිදුවන පවුලක්, එම මුදල වෙනත් පාරිභෝගික භාණ්ඩ මිලදී ගැනීමෙන් කපා හරින බවයි. එවිට එම භාණ්ඩවලින් රජයට ලැබීමට තිබූ GST ආදායම අහිමි වේ. ඒ අනුව සමස්ත බදු ආදායමේ වැඩි වීමක් සිදු නොවන බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
• ස්ථාවර බදු: ඉන්ධන මත පනවන සුරාබදු (Excise tax) ස්ථාවර අගයක් ගන්නා අතර එය ඉන්ධන මිල අනුව වෙනස් නොවන බව මුදල් අමාත්‍යවරිය සිහිපත් කළාය.
• ආදායම් අඩුවීම: වර්තමාන ගෝලීය අර්බුදය හමුවේ රජයේ ආදායම ඉහළ යාම වෙනුවට පහළ යනු ඇති බවට නිලධාරීන් තමාට උපදෙස් දී ඇති බව ඇය වැඩිදුරටත් පැවසුවාය.

[Image showing a gas station price board with soaring numbers on one side and a typical family grocery budget on the other, illustrating how high fuel costs force families to reduce spending on essential household items.]

3. විපක්ෂයේ ස්ථාවරය සහ රජයේ සැලසුම්

තමා රජයේ නොවන බැවින් මෙම ගැටලුවට විසඳුම් ඉදිරිපත් කිරීමේ වගකීමක් තමාට නොමැති බව හිප්කින්ස් පවසයි. කෙසේ වෙතත්, රජය විසින් ඉන්ධන සහන පැකේජයක් (Fuel support package) ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට නියමිත අතර සිංගප්පූරුව වැනි රටවල් සමඟ සාකච්ඡා කර ඉන්ධන සැපයුම තහවුරු කිරීමට පියවර ගෙන ඇති බව අගමැතිවරයා අවධාරණය කළේය.