අමෙරිකානු – ඉරාන ගැටුම උග්රවීමත් සමඟ ගෝලීය තෙල් මිල ඩොලර් 90 ඉක්මවා යයි: හෝමූස් විල්ලුව අවදානමක!
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
කොළඹ, ශ්රී ලංකාව — 2026 ජූලි 30 — මැදපෙරදිග කලාපයේ උද්ගතව ඇති යුදමය උණුසුම්කාරී වාතාවරණය තවදුරටත් උග්ර කරමින්, අමෙරිකානු හමුදා විසින් ඉරානයට එරෙහිව ප්රබල ප්රහාර මාලාවක් දියත් කර තිබේ. ඉරානය විසින් අමෙරිකානු හමුදාස්ථාන වෙත එල්ල කිරීමට උත්සාහ කළ ප්රහාරයකට ප්රතිප්රහාර ලෙස මෙම ‘බරපතල ප්රහාරක රැල්ල’ (heavy wave of strikes) දියත් කළ බව අමෙරිකාව පවසයි.
අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් “ප්රතිප්රහාර එල්ල කිරීමේ වසර” බවට සිදුකළ දැඩි ප්රකාශයෙන් අනතුරුව, දකුණු ඉරානයේ බන්දර් අබ්බාස් (Bandar Abbas), කිෂ් සහ කේෂ්ම් දූපත ඇතුළු ප්රදේශ රැසක දැවැන්ත පිපිරීම් හඬ ඇසී ඇති බව විදෙස් මාධ්ය වාර්තා කරයි.
ගැටුම පුළුල් වීම සහ ප්රධාන සිදුවීම්
මෙම නවතම ප්රහාර මාලාවත් සමඟ මැදපෙරදිග කලාපයේ යුද උණුසුම අසල්වැසි රටවල් වෙතද පැතිර යමින් පවතී:
- සෞදි අරාබිය මැදිහත් වීම: මස ගණනාවක් තිස්සේ ගැටුමකට පැටලීමෙන් වැළකී සිටි සෞදි අරාබිය, ඉරාන ගැති සටන්කාමීන් (Iranian proxies) ඉලක්ක කර ගනිමින් ඉරාකයේදී ප්රහාර එල්ල කර තිබේ.
- ඊජිප්තු වරායේ ප්රහාරයක්: ඊජිප්තු වරායකදී අමෙරිකානුවන්ට අයත් නෞකාවක් සැකකටයුතු ඩ්රෝන ප්රහාරයකට ලක්ව ගිනිගෙන ඇති බව කර්මාන්ත ආරංචි මාර්ග සඳහන් කළද, ඊජිප්තු බලධාරීන් මෙහි නිශ්චිත හේතුව තවමත් නිල වශයෙන් ප්රකාශයට පත් කර නැත.
- හෝමූස් මුහුදු සන්ධිය වසා දැමීම: අමෙරිකානු තර්ජන සහ සමුದ್ರීය මැදිහත්වීම් අඛණ්ඩව පවතින තාක් කල් උපායමාර්ගිකව අතිශය වැදගත් වන හෝමූස් මුහුදු සන්ධිය (Strait of Hormuz) අඛණ්ඩව වසා දමා ඇති බව ඉරාන ඉස්ලාමීය විප්ලවීය ආරක්ෂක බළකාය (IRGC) නිවේදනය කර ඇත.
ගෝලීය තෙල් මිල ඉහළ යෑම සහ ආර්ථික බලපෑම
මෙම හදිසි යුද උණුසුම හමුවේ කෙටිකාලීනව හෝ ගැටුම විසඳෙනු ඇතැයි පැවති අපේක්ෂා සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ වැටී ඇති අතර, එය ගෝලීය බලශක්ති වෙළෙඳපොළට දැඩි ලෙස බලපා තිබේ.
- බ්රෙන්ට් බොරතෙල්: ඊයේ (29) දිනයේදී බ්රෙන්ට් වර්ගයේ බොරතෙල් බැරලයක මිල 7%කට වැඩි ප්රමාණයකින් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, එහි මිල අමෙරිකානු ඩොලර් 90 සීමාව ඉක්මවා ගොස් ඇත.
- WTI බොරතෙල්: WTI බොරතෙල් බැරලයක මිල ද අමෙරිකානු ඩොලර් 84.93ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.
- අමෙරිකානු බොරතෙල් සංචිත පහත වැටීම: කර්මාන්ත දත්ත පෙන්වා දෙන ආකාරයට අමෙරිකානු බොරතෙල් සංචිත මිලියන 3.3ක බැරල් ප්රමාණයකින් ද අඩුවී ඇත.
ඇමරිකානු කොංග්රස් මණ්ඩලයේ මන්ත්රී කේවින් මුලින් (Kevin Mullin) පෙන්වා දී ඇත්තේ මෙම යුද්ධය සඳහා දැනටමත් ඩොලර් බිලියන 37කට අධික මුදලක් වැය කර ඇති බවත්, එය “නිශ්චිත හේතුවක් නොමැති යුද්ධයක්” (a war in search of a rationale) බවත්ය. කලාපයේ ආරක්ෂක තත්ත්වය තවදුරටත් උග්ර වුවහොත් ගෝලීය මූල්ය වෙළෙඳපොළ තවත් අස්ථාවර විය හැකි බව ආර්ථික විශේෂඥයෝ අනතුරු අඟවති.
