මූල්ය සාක්ෂරතාව වැඩිදියුණු කිරීමෙන් නිව්සීලන්ත වැසියන්ගේ ධනය 25%කින් ඉහළ නැංවිය හැකි බව නවතම පර්යේෂණයකින් හෙළිවේ
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වෙලින්ටන්, නිව්සීලන්තය — 2026 ජූලි 29 — මූල්ය සාක්ෂරතාව (financial literacy) ඉහළ නැංවීම මගින් පුද්ගලයෙකුගේ ආදායම සහ ඉතිරි කිරීමේ හැකියාව සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය කර ගත හැකි බව ඕක්ලන්ඩ් තාක්ෂණික විශ්වවිද්යාලයේ (AUT) මහාචාර්ය බාර්ට් ෆ්රින්ස් (Bart Frijns) විසින් සිදු කරන ලද නවතම පර්යේෂණයකින් අනාවරණය වේ.
මූල්ය දැනුම යනු මූල්ය සාර්ථකත්වයේ ප්රතිඵලයක් පමණක් නොව, එය මූල්ය සාර්ථකත්වයට මඟ පෙන්වන ප්රධාන සාධකයක් බව මෙම පර්යේෂණයෙන් සනාථ කෙරේ.
පර්යේෂණයේ ප්රධාන සොයාගැනීම්
- ධනය වර්ධනය: මූල්ය සාක්ෂරතාවයේ එක් ඒකකයක වැඩිවීමක්, වාර්ෂික ආදායම 12%කින් (ආසන්න වශයෙන් NZ$7,900) සහ ඉතිරි කිරීම්/සම්පත් එකතු කිරීමේ හැකියාව 25%කින් (ආසන්න වශයෙන් NZ$21,000) ඉහළ නැංවීමට සමත් වේ.
- දිගුකාලීන බලපෑම: 2011 වසරේ මූල්ය දැනුම ලබාගත් පුද්ගලයින් වසර 8කට පසුවත් එහි ප්රතිලාභ අත්විඳින බව දත්තවලින් තහවුරු විය.
- විශ්රාම වැටුප් පරතරය: විශ්රාම යන අවස්ථාවේ පවතින ධන අසමානතාවයෙන් 30% සිට 40% දක්වා ප්රමාණයකට මූල්ය දැනුමේ පවතින වෙනස්කම් බලපාන බව පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
- වයස් කාණ්ඩ අනුව යෙදවුම්:
- තරුණයින්: මූල්ය දැනුම ප්රධාන වශයෙන් යොදවන්නේ ආදායම් උපරිම කර ගැනීමට සහ වෘත්තීය සංවර්ධනයටයි.
- වැඩිහිටියන්: මූල්ය දැනුම ප්රධාන වශයෙන් යොදවන්නේ විශ්රාම සැලසුම් සහ ඉතිරි කිරීම් වර්ධනය කර ගැනීමටයි.
ස්ත්රී-පුරුෂ සමාජභාවය සහ මූල්ය සාක්ෂරතාව
පර්යේෂණයට අනුව, පිරිමින් තුළ මූල්ය සාක්ෂරතාව ඉහළ යාම ආදායම් වර්ධනය සමඟ සෘජුව සම්බන්ධ වුවද, කාන්තාවන් සම්බන්ධයෙන් එවැනි සැලකිය යුතු සම්බන්ධයක් දක්නට නොලැබුණි.
- හේතු: සාම්ප්රදායික ස්ත්රී-පුරුෂ භූමිකාවන්, ගෘහස්ථ මූල්ය තීරණවලදී ඇති අසමාන බලපෑම් සහ ශ්රම වෙළඳපොලේ පවතින ගැටලු නිසා කාන්තාවන්ට තම මූල්ය දැනුම ප්රායෝගික තීරණ බවට පත් කිරීමේදී බාධාවන් පවතින බව මහාචාර්යවරයා පවසයි.
නිව්සීලන්තය සඳහා යෝජනා
නිව්සීලන්තයේ සාමාන්ය ගෘහස්ථ ණය බර දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 90.6%ක් වැනි ඉහළ මට්ටමක පැවතීම සැලකිල්ලට ගනිමින්, මහාචාර්ය ෆ්රින්ස් පහත පියවර නිර්දේශ කරයි:
- පාසල් අධ්යාපනය: පාසල් විෂය නිර්දේශයට මූල්ය සාක්ෂරතාවය ඇතුළත් කිරීමේ රජයේ වැඩසටහන් තවදුරටත් ශක්තිමත් කිරීම.
- KiwiSaver දැනුවත් කිරීම: විශ්රාම ඉතිරි කිරීම් සම්බන්ධයෙන් ඉලක්කගත මූල්ය දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන් ක්රියාත්මක කිරීම.
- ජීවන අවධි අනුව අධ්යාපනය: එක් එක් වයස් කාණ්ඩවලට ගැලපෙන පරිදි මූල්ය උපදේශන සහ වැඩසටහන් සකස් කිරීම.
