අග්රාමාත්ය කාර්යාලයේ තොරතුරු දැනගැනීමේ අයදුම්පතක් සම්බන්ධ තීරණය ‘අසාධාරණ’ බව ඔම්බුඩ්ස්මන්වරයා පවසයි
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand) – දේශපාලන සහ රාජ්ය පරිපාලන විශේෂ වාර්තාව
2026 ජූලි 01 (වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය) — නිල තොරතුරු ලබාගැනීමේ පනත (OIA) යටතේ ඉදිරිපත් කළ ඉල්ලීමක් සම්බන්ධයෙන් අග්රාමාත්ය කාර්යාලය (PMO) ගත් තීරණය “අසාධාරණ” (unreasonable) බව ස්වාධීන ඔම්බුඩ්ස්මන් ජෝන් ඇලන් (John Allen) මහතා නිගමනය කර තිබේ.
සිද්ධියේ සාරාංශය:
- ඉල්ලීම: ‘පාරිසරික නීති මුලපිරීම’ (Environmental Law Initiative – ELI) නම් සංවිධානය 2025 මාර්තු මාසයේදී දේශගුණික ක්රියාකාරිකයෙකු වන මයික් ස්මිත් සහ ප්රධාන විමෝචකයන් අතර පැවති නඩුව සම්බන්ධයෙන් අග්රාමාත්ය කාර්යාලයෙන් තොරතුරු ඉල්ලා තිබුණි.
- අක්රමිකතා: අග්රාමාත්ය කාර්යාලය විසින් සීමිත තොරතුරු පමණක් ලබා දීම සහ අදාළ ලිපි ලේඛන නිසි පරිදි පද්ධතිය තුළ ගබඩා නොකිරීම හේතුවෙන් මෙම ගැටලුව මතු විය. විශේෂයෙන්ම, ෆොන්ටෙරා සහ Z Energy සමාගම් විසින් එවනු ලැබූ වැදගත් කෙටුම්පත් ලේඛන පුද්ගලික විද්යුත් තැපෑලකට (Private email) යොමු කර තිබීම ඔම්බුඩ්ස්මන්වරයාගේ දැඩි විවේචනයට ලක් විය.
- පැරණි කාර්ය මණ්ඩලයේ මැදිහත්වීම: මෙම ලේඛන භාරගත් එවක ප්රධාන ප්රතිපත්ති උපදේශක මැට් බර්ගෙස් (Matt Burgess) මහතා, එම සිදුවීම් පිළිබඳව තමන්ට මතකයක් නොමැති බව පැවසීම “පුදුම සහගත” බව ඔම්බුඩ්ස්මන්වරයා සඳහන් කරයි.
ඔම්බුඩ්ස්මන්වරයාගේ නිර්දේශ: මෙම තත්ත්වය නිවැරදි කිරීම සඳහා ඔම්බුඩ්ස්මන්වරයා පහත නිර්දේශ ඉදිරිපත් කර ඇත:
- ලේඛන නිකුත් කිරීම: Z Energy අතිරේක ලේඛනයේ අඩංගු තොරතුරු ඉල්ලුම්කරුට ලබා දිය හැකිද යන්න පිළිබඳව අග්රාමාත්යවරයා විසින් නැවත සමාලෝචනයක් සිදු කිරීම.
- නිලධාරීන් දැනුවත් කිරීම: සියලුම අමාත්යාංශ කාර්ය මණ්ඩලයට ඔවුන්ගේ වාර්තා තබා ගැනීමේ වගකීම් සිහිපත් කිරීම.
- පද්ධති පරීක්ෂාව: අමාත්යාංශ කාර්ය මණ්ඩලය තමන් සතු සියලුම නිල තොරතුරු නිසි රාජ්ය පද්ධති වෙත මාරු කර ඇති බව තහවුරු කර ගැනීම.
අග්රාමාත්ය කාර්යාලය මෙම තීරණය සහ නිර්දේශ පිළිගෙන ඇති අතර, ඒ සම්බන්ධයෙන් සමාව අයැද සිටී. කෙසේ වෙතත්, විපක්ෂය පෙන්වා දෙන්නේ රජය මෙවැනි තොරතුරු හිතාමතාම සැඟවීමට උත්සාහ කර ඇති බවයි. මෙම සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් ඔම්බුඩ්ස්මන්වරයා විසින් ප්රධාන ලේඛනාගාරාධිපති (Chief Archivist) වෙතද කරුණු යොමු කිරීමට නියමිතය.
