මාඕරි නම් පාරම්පරිකව භාවිතා කිරීම: වෙනත් ජාතිකයින්ට මාඕරි නම් භාවිතා කළ හැකිද?

දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

නියුසීලන්තය — 2026 ජූලි 22 — ටී රියෝ මාඕරි (te reo Māori) භාෂාවේ පුනර්ජීවනය සහ වැඩෙන ජනප්‍රියතාවත් සමඟ, මාඕරි නොවන දෙමාපියන් පවා තම දරුවන්ට (pēpi) මාඕරි නම් තැබීමට උනන්දු වීම සාමාන්‍ය දෙයක් බවට පත්ව තිබේ. එහෙත්, එවැනි නමක් තැබීමට පෙර සැලකිල්ලට ගත යුතු සංස්කෘතිකමය සහ සදාචාරාත්මක කරුණු මොනවාද යන්න පිළිබඳව විශේෂඥයෝ අදහස් දක්වති.

අභ්‍යන්තර කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුවේ (DIA) දත්තවලට අනුව, අලුත උපන් බිළිඳුන් සඳහා මාඕරි නම් ලියාපදිංචි කිරීම 2015-16 කාලයේ සිට ක්‍රමයෙන් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, ‘තෙ අරෝහා’ (Te Aroha) වැනි නම් වසර කිහිපයක් තිස්සේ ජනප්‍රියම නම් අතර මුල් තැන ගෙන ඇත.

නමක් තෝරා ගැනීමේදී සැලකිය යුතු කරුණු (Dos and Don’ts)

• වචනවල අර්ථය පර්යේෂණ කිරීම: බොහෝ මාඕරි වචනවල බහු අර්ථයන් පවතී. ඇතැම් වචන වෙනත් සන්දර්භයන් තුළ අවමන් සහගත හෝ නුසුදුසු අර්ථයන් දිය හැකි බැවින්, නමක් තැබීමට පෙර එහි අර්ථය හොඳින් සෙවිය යුතුය.
• දෙවිවරුන්ගේ සහ පූජනීය නම් භාවිතා නොකිරීම: පපාතුවානුකු (Papatūānuku), රංගිනුයි (Ranginui) සහ ටානේ මහුටා (Tāne Mahuta) වැනි මාඕරි දේව සංකේත නිරූපණය කරන පූජනීය නම් භාවිතය අතිශයින්ම නුසුදුසු සහ සංස්කෘතිකමය වශයෙන් අපහාසාත්මක ලෙස සැලකේ.
• පවුලේ, මරේ (marae) සහ ගෝත්‍රික නම් භාවිතයෙන් වැළැක්වීම: වෙනත් අයගේ පවුල් නම්, මරේ නම්, අයිවි (iwi) හෝ හපු (hapū) නම් මෙන්ම භූගෝලීය ස්ථාන නාම පුද්ගලික නම් ලෙස භාවිතය ද නුසුදුසු වේ.

මාඕරි ජාතිකයෙක් නොවන අයෙකුට මාඕරි නමක් භාවිතා කළ හැකිද?

මෙම කාරණය සම්බන්ධයෙන් දැඩි සම්මතයක් නොමැති වුවද, ප්‍රකට මාඕරි අධ්‍යයන විශාරද ආචාර්ය කරෛටියානා තායුරු (Dr Karaitiana Taiuru) පවසන්නේ “කිසිවකු සංස්කෘතියක අයිතිකරුවන් නොවන” බවත්, ගෞරවාන්විතව, සැලකිලිමත් ලෙස සහ සංස්කෘතික උකහා ගැනීමකින් (cultural appropriation) තොරව මාඕරි නමක් භාවිතා කිරීම ගැටළුවක් නොවන බවත්ය. නවසීලන්තයේ නිල භාෂාවක් ලෙස ටී රියෝ මාඕරි භාෂාව සාමාන්‍යකරණය කිරීම සඳහා දරන උත්සාහයේදී, නිසි ලෙස තෝරාගත් නම් භාවිතා කිරීම බොහෝ දෙනා අගයති.

කෙසේ වෙතත්, එවැනි නමක් දරුවාට තැබීමේදී එම නම රැගෙන යාමේ වගකීම, එහි ඓතිහාසික පසුබිම සහ සංස්කෘතිකමය වටිනාකම තේරුම් ගැනීම දෙමාපියන්ගේ වගකීමක් වන බව පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.