බිට්කොයින් (Bitcoin) ඇතුළු ක්‍රිප්ටොකරන්සි බිඳ වැටිය හැකිද? සුසන් එඩ්මන්ඩ්ස්ගේ විශේෂ විශ්ලේෂණය!

වෙලිංටන්, නිව්සීලන්තය —

ප්‍රසිද්ධ නළුවකු වන බෙන් මැකෙන්සි (Ben McKenzie) විසින් ක්‍රිප්ටොකරන්සි හෙවත් අතථ්‍ය මුදල් (Cryptocurrencies) “මෝඩ” (stupid) ඒවා ලෙස හඳුන්වමින් නව වාර්තා චිත්‍රපටයක් එළිදක්වා තිබේ. මීට වසර හතරකට පෙර ඇමෙරිකානු සෙනෙට් සභාව හමුවේ ප්‍රකාශ කරමින් ඔහු කියා සිටියේ ක්‍රිප්ටොකරන්සි යනු “ඉතිහාසයේ විශාලතම පොන්සි යෝජනා ක්‍රමය” (Ponzi scheme) බවයි.

මැකෙන්සි ක්‍රිප්ටොකරන්සි සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කර දැමීමේ දැඩි වුවමනාවකින් පසුවුවද, දේශීය මට්ටමේ ආයෝජන ප්‍රවීණයින් පවා පෙන්වා දෙන්නේ අවම වශයෙන් ඇතැම් ක්‍රිප්ටොකරන්සිවල වටිනාකම බිංදුවට බැසීමේ හැකියාවක් පවතින බවයි. එහෙත් එය සිදුවිය හැක්කේ කුමන ඒවාටද සහ ඇයි?

ක්‍රිප්ටොකරන්සිවල වත්මන් තත්ත්වය සහ මිල පහළ යාම

ක්‍රිප්ටොකරන්සි යනු පුද්ගලයන් අතර ගනුදෙනු සඳහා භාවිතා කළ හැකි, නමුත් බහුලවම ආයෝජන වත්කමක් ලෙස රඳවා තබා ගන්නා විමධ්‍යගත ඩිජිටල් මුදල් ක්‍රමයකි. නිව්සීලන්තයේ කුරා (Koura) බිට්කොයින් අරමුදල වැනි කයිසේවින්ග් (KiwiSaver) හරහා පවා ක්‍රිප්ටොකරන්සිවල ආයෝජනය කිරීමේ හැකියාව පවතී.

• බිට්කොයින් මිල පහත වැටීම: හොඳම ප්‍රසිද්ධ මුදල් ඒකකය වන බිට්කොයින් (Bitcoin) හි මිල ගිය වසරේ අගභාගයේදී නිව්සීලන්ත ඩොලර් 210,000 ඉක්මවූ අගයක පැවති අතර, එය මේ වන විට නිව්සීලන්ත ඩොලර් 128,489 දක්වා පහත වැටී තිබේ.
• ඊතර්නියම් (Ethereum) මිල පහත වැටීම: මීට වසරකට පෙර නිව්සීලන්ත ඩොලර් 7,500ක් පමණ වූ ඊතර්නියම් මිල මේ වන විට ඩොලර් 4,000 දක්වා පහත වැටී ඇත.

මෙම වටිනාකම් මෙතරම් උච්චාවචනය වීමට ප්‍රධාන හේතුව වන්නේ ඒවා කිසිදු රජයක් විසින් අනුමත කර හෝ සහතික කර නොමැති වීමත්, නිශ්චිත භාවිතය මත පදනම් නොවී සැපයුම සහ ඉල්ලුම මත පමණක් මිල තීරණය වීමත්ය.

වටිනාකම බිංදුවට වැටිය හැකිද? විශේෂඥ අදහස්

කුරා (Koura) ආයතනයේ නිර්මාතෘ රූපට් කාර්ලියන් (Rupert Carlyon) පවසන්නේ බිට්කොයින් අගය බිංදුවට වැටිය හැකි අවස්ථා ද පවතින බවයි.

“එය සිදුවීමට ඇති ඉඩකඩ වැඩියි කියා මම සිතන්නේ නැහැ. මන්ද දැන් ඒ පිටුපස විශාල ශක්තියක් තිබෙනවා. බිට්කොයින් යනු සම්පූර්ණ කර්මාන්තයේම ප්‍රමිතිය බවට පත්ව තිබෙනවා. නමුත් දෙවන පෙළට අයත් ඊතර්නියම්, අලානා, අවලන්චි හෝ රිපල් වැනි වෙනත් ඩිජිටල් මුදල්වලින් එකක් හෝ බිංදුවට වැටුණොත් මම පුදුම වන්නේ නැහැ” යැයි ඔහු සඳහන් කළේය.

සමහර විචාරකයින් පෙන්වා දෙන්නේ මීට පෙර ක්‍රිප්ටොකරන්සිවල ආයෝජනය කළ අය දැන් එම මුදල් ඉවත් කර ගනිමින් කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI stocks) සම්බන්ධ කොටස් වෙළඳපොළට යොමු කර ඇති බවයි. ඔක්ලන්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්ය ඇලෙක්ස් සිම්ස් (Alex Sims) පවසන්නේ ප්‍රමාණවත් තරම් හිමිකරුවන් තම ආයෝජන වෙනස් කර ගත්තොත් ක්‍රිප්ටොකරන්සිවල වටිනාකම බිංදුවට වැටීමේ වැඩිම සම්භාවිතාවක් ඇති බවයි.

වටිනාකම බිංදුවට යාමට බලපාන වෙනත් හේතු

1. ස්ථාවර මුදල් (Stablecoins) බලපෑම: ඩොලර් වැනි සැබෑ වත්කම් සමඟ සම්බන්ධ කර ස්ථාවර අගයක් රඳවා ගන්නා ස්ථාවර මුදල් භාවිතය ඉහළ යාම නිසා බිට්කොයින් වෙත තිබූ ඉල්ලුම අඩුවී තිබීම.
2. ක්වොන්ටම් පරිගණක තාක්ෂණයේ දියුණුව: අනාගතයේදී ක්වොන්ටම් පරිගණක (Quantum computing) වේගයෙන් දියුණු වුවහොත්, ක්‍රිප්ටොකරන්සිවල රහස් කේත (private keys) බිඳ දමා ඒවා සොරකම් කිරීමට ඉඩ ඇති බව මහාචාර්ය සිම්ස් අනතුරු අඟවයි. කෙසේ වෙතත්, එවැනි තත්ත්වයක් ඇති වුවහොත් ජල, විදුලි සහ බැංකු පද්ධතිවල ආරක්ෂාවටද මින් තර්ජන එල්ල විය හැක.
3. තාක්ෂණික දෝෂ: බ්ලොක්චේන් (blockchains) පද්ධතිවල කේතවල ඇති විය හැකි මාරාන්තික දෝෂ නිසාද යම් යම් ඩිජිටල් මුදල් බිඳ වැටිය හැක.

ස්පර්ශ කළ නොහැකි (intangible) ඕනෑම වත්කමකට බිංදුවට වැටීමේ අවදානමක් පවතින බව පවසන විද්වතුන්, රන් සහ රිදී වැනි ස්ථිර වත්කම්වල මිල ඉහළ යන්නේ එම නිසා බවත්, අවදානම අවම කර ගැනීම සඳහා ආයෝජන විවිධාංගීකරණය කිරීම (diversification) ඉතා බුද්ධිමත් ක්‍රමක් බවත් අවධාරණය කරයි.