නිව්සීලන්තයේ ජ්යෙෂ්ඨ පුරවැසි විශ්රාම වැටුප (NZ Super) සඳහා ආදායම් පදනම් කරගත් පරීක්ෂණ (Means-testing) හඳුන්වා දීම පිළිබඳව ආර්ථික විශේෂඥයින්ගේ අවධානය
ආර්ථික පුවත්
2026 ජූලි 08 — නිව්සීලන්තයේ 65 වයසට වැඩි ඕනෑම අයෙකුට ආදායම් හෝ වත්කම් පරීක්ෂාවකින් තොරව (Universal basis) ලබා දෙන “NZ Super” විශ්රාම වැටුප තවදුරටත් තිරසාර ද යන්න පිළිබඳව ආර්ථික විශේෂඥයින් අතර මේ වන විට දැඩි කතාබහක් ඇතිවී තිබේ. විශේෂයෙන්ම, වසරකට ඩොලර් 180,000කට වඩා වැඩි ආදායමක් ලබන ජ්යෙෂ්ඨ පුරවැසියන් පවා තවමත් මෙම පූර්ණ විශ්රාම වැටුප ලබන පසුබිමක, එහි වෙනසක් අවශ්ය බවට යෝජනා ඉදිරිපත්ව ඇත.
කතාබහට ලක්වන ප්රධාන කරුණු:
- වර්තමාන තත්ත්වය: නවතම දත්ත වාර්තා පෙන්වා දෙන්නේ වයස අවුරුදු 65ට වැඩි පිරිසෙන් 9%ක් වාර්ෂිකව ඩොලර් 100,000කට වැඩි ආදායමක් ලබන බවත්, 2.1%ක් ඩොලර් 180,000කට වඩා වැඩි ආදායමක් ලබන බවත්ය. මොවුන් සියලු දෙනාම වෙනත් වත්කම් පරීක්ෂාවකින් තොරව පූර්ණ විශ්රාම වැටුප ලබා ගැනීමට සුදුසුකම් ලබයි.
- ආර්ථික විශේෂඥයින්ගේ යෝජනා: වෙස්පැක් (Westpac) බැංකුවේ ප්රධාන ආර්ථික විද්යාඥ කෙලී එක්හෝල්ඩ් මහතා පවසන්නේ මෙය තිරසාර කර ගැනීමට නම් විශ්රාම යන වයස ඉහළ දැමීම, වැටුප් දර්ශක වෙනුවට උද්ධමන දර්ශක (CPI) පදනම් කරගෙන විශ්රාම වැටුප ගණනය කිරීම සහ ආදායම් මට්ටම අනුව පරීක්ෂා කිරීම (Means-testing) වැනි ක්රමවේදවල එකතුවක් අවශ්ය බවයි.
- ඕස්ට්රේලියානු ආදර්ශය: ඕස්ට්රේලියාවේ ක්රියාත්මක වන ආකාරයේ ආදායම් සහ වත්කම් පරීක්ෂණ ක්රමවේදයක් නිව්සීලන්තයට හඳුන්වා දුනහොත්, විශ්රාම වැටුප් වියදමෙන් තුනෙන් එකක් පමණ අඩු කර ගත හැකි බව ගණන් බලා ඇත.
දේශපාලන මතවාද:
මෙම යෝජනාව සම්බන්ධයෙන් දේශපාලන ක්ෂේත්රය තුළ පවතින්නේ දෙගිඩියාවකි.
- ප්රධාන දේශපාලන පක්ෂ: ජාතික පක්ෂය (National Party) දැනටමත් විශ්රාම වැටුප් සඳහා ආදායම් පරීක්ෂා කිරීම් හඳුන්වා දීම ප්රතික්ෂේප කර ඇත. කම්කරු පක්ෂයේ (Labour Party) මූල්ය ප්රකාශක බාබරා එඩ්මන්ඩ්ස් මහත්මිය පවසන්නේ, මෙවැනි විශ්රාම වැටුප් ප්රතිපත්ති වෙනස් කිරීම් සඳහා පාර්ලිමේන්තුවේ සියලු පක්ෂවල එකඟතාවක් අවශ්ය බවයි.
- සමාජ අත්යවශ්යතාවය: විශේෂඥයින් පෙන්වා දෙන්නේ, ජ්යෙෂ්ඨ පුරවැසියන්ගෙන් කොටසකට මෙම ආධාරය අත්යවශ්ය බවත්, සැබවින්ම ආධාර අවශ්ය අයට එය අඛණ්ඩව ලබා දීම සඳහා මෙවැනි ප්රතිසංස්කරණවල අවශ්යතාවය පැන නැගී ඇති බවත්ය.
