නවසීලන්තයේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) 0.3% කින් ඉහළට: ගෝලීය යුද ගැටුම් හමුවේ ආර්ථික ප්රකෘතිය අවදානමක
විශේෂ ආර්ථික පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වෙලින්ටන් — 2026 මාර්තු 18 (පස්වරු 4:01) — පසුගිය වසරේ දෙසැම්බර් මාසයෙන් අවසන් වූ මාස තුනක කාලය සඳහා නවසීලන්තයේ ආර්ථික වර්ධනය 0.3% ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර තිබේ. මෙය මහ බැංකුව (Reserve Bank) පෙබරවාරි මාසයේදී පුරෝකථනය කළ 0.5% ට වඩා අඩු අගයකි.
1. “ඉතිහාසගත” වාර්තාවක් පමණයි
ආර්ථික විද්යාඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම සංඛ්යාලේඛන වර්තමාන තත්ත්වයට කිසිසේත්ම නොගැලපෙන බවයි.
- කල් ඉකුත් වූ දත්ත: කිවිබෑන්ක් (Kiwibank) ආර්ථික විද්යාඥ සබ්රිනා ඩෙල්ගාඩෝ පවසන්නේ මෙය මෑත ඉතිහාසයේ දක්නට ලැබෙන වඩාත්ම “පැරණි” වාර්තාවක් බවයි. ඊට හේතුව මැදපෙරදිග යුද්ධය නිසා ඇති වූ සැපයුම් දාම බිඳවැටීම සහ මිල ඉහළ යාම ආර්ථිකයේ සම්පූර්ණ චිත්රය වෙනස් කර තිබීමයි.
- ක්ෂේත්රයන්හි දියුණුව: දෙසැම්බර් කාර්තුව තුළ සංචාරක කර්මාන්තය සහ ප්රාථමික අංශය හොඳ ප්රගතියක් පෙන්වා ඇති අතර, නිෂ්පාදන අංශය එකතැන පල්වීමත් ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්රය දුර්වල වීමත් දක්නට ලැබුණි.
2. යුද්ධයේ බලපෑම සහ නව අභියෝග
ASB ජ්යෙෂ්ඨ ආර්ථික විද්යාඥ කිම් මුන්ඩි පවසන්නේ ආර්ථිකය යහපත් දිශාවකට ගමන් කරමින් තිබුණද, මැදපෙරදිග යුද්ධය එම ගමන ආපස්සට හැරවීමේ අවදානමක් ඇති කර ඇති බවයි.
- තෙල් මිල සහ උද්ධමනය: ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම නිසා උද්ධමනය 3.7% දක්වා ඉහළ යා හැකි බව භාණ්ඩාගාරය අනතුරු අඟවයි.
- මහ බැංකුවේ උභතෝකෝටිකය: උද්ධමනය පාලනය කිරීම සඳහා පොලී අනුපාත ඉහළ නැංවිය යුතුද, නැතිනම් ආර්ථික වර්ධනයට සහය වීම සඳහා පොලී අනුපාත නොවෙනස්ව තබා ගත යුතුද යන්න පිළිබඳව මහ බැංකුව (RBNZ) දැඩි තීරණයකට මුහුණ දී සිටී.
3. අවිනිශ්චිත අනාගතයක්
2025 වසරේදී ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගේ “විමුක්ති දින තීරුබදු” (Tariffs) මගින් ඇති වූ බලපෑම මෙන්ම, වත්මන් යුද වාතාවරණය ද නවසීලන්තයේ ආර්ථික ප්රකෘතිමත් වීම අඩාල කිරීමේ දැඩි අවදානමක් පවතින බව ඩෙල්ගාඩෝ වැඩිදුරටත් සඳහන් කළාය. ලබන අප්රේල් 8 වැනිදා නිකුත් කිරීමට නියමිත මහ බැංකු වාර්තාව දෙස ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් දැඩි උනන්දුවෙන් බලා සිටී.
