එල් නීනෝ (El Niño) සහ නවසීලන්ත කාලගුණය: අතීත අත්දැකීම් සහ පාඩම්

දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand) – දේශගුණික විශේෂ වාර්තාව

2026 ජූලි 02 (ඕක්ලන්ඩ්, නවසීලන්තය) — ලෝක දේශගුණික විපර්යාසයන්හි ප්‍රධාන සාධකයක් වන ‘එල් නීනෝ’ (El Niño) සංසිද්ධිය පිළිබඳව නවසීලන්ත වැසියන් තුළ නිරන්තර උනන්දුවක් පැවතුනද, නවසීලන්තය මත එහි බලපෑම ඉන්දුනීසියාව වැනි රටවලට සාපේක්ෂව අඩු සහ අනාවැකි කීමට අපහසු එකක් බව දේශගුණික විද්‍යාඥයෝ පෙන්වා දෙති.

එල් නීනෝ සහ නවසීලන්තය: විද්‍යාඥයන් පවසන පරිදි, නවසීලන්තය පවතින්නේ එල් නීනෝහි අධි-බලපෑමක් ඇති කලාපයෙන් බොහෝ දුරින් බැවින්, මෙරට කාලගුණයට එහි බලපෑම “ස්වල්පයක් සහ අනාවැකි කීමට අපහසු” බවයි. කෙසේ වෙතත්, ප්‍රබල එල් නීනෝ වසරවලදී පහත දැක්වෙන ප්‍රවණතා නිරීක්ෂණය කර ඇත:

• නැගෙනහිර ප්‍රදේශ: සාමාන්‍යයට වඩා වියළි කාලගුණයක් ඇතිවීම.
• බටහිර ප්‍රදේශ: සාමාන්‍යයට වඩා වැසි සහිත කාලගුණයක් ඇතිවීම.
• උෂ්ණත්වය: සාමාන්‍යයෙන් සිසිල් දකුණු-බටහිර සුළං රටා ඇතිවන නමුත්, ඇතැම් අවස්ථාවලදී සුවිශේෂී උණුසුම් කාලගුණයක්ද වාර්තා විය හැක.

අතීතයේ එල් නීනෝ සිදුවීම් සහ බලපෑම්:

• 1982-83: මෙය පොත්වල සඳහන් “පරමාදර්ශී” එල් නීනෝ තත්ත්වයක් ලෙස සැලකේ. නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල නියඟ තත්ත්වයන් වාර්තා වූ අතර ගොවි ප්‍රජාවට දැඩි බලපෑම් එල්ල විය.
• 1991-94: පසුපසට පැමිණි එල් නීනෝ සිදුවීම් මාලාවක් සහ ගිනිකඳු පිපිරීමක බලපෑම නිසා 1992 වසරේදී පසුගිය වසර 40ක කාලයේ සිසිල්ම ශීත සෘතුව වාර්තා විය. මෙය බලශක්ති අර්බුදයකටද මුල පිරීය.
• 1997-98: නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල දරුණු නියඟයන් වාර්තා වූ අතර, ඇපල් ගොවීන්ට අස්වැන්නෙන් අඩක් ඉවත් කිරීමට පවා සිදුවිය. උෂ්ණත්වය සාමාන්‍යයට වඩා 3°C දක්වා ඉහළ යාම හේතුවෙන් විදුලි අවශ්‍යතාවයද තියුණු ලෙස ඉහළ ගියේය.
• 2015-16: මෙය ශක්තිමත් එල් නීනෝ එකක් වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළද, වින්‍යාස වෙනස්වීම් හේතුවෙන් දරුණු නියඟයක් ඇතිවීමේ අවදානම සමනය විය.

විද්‍යාත්මක මතය: විද්‍යාඥ ලූක් හැරින්ටන් මහතා පෙන්වා දෙන්නේ සෑම එල් නීනෝ වසරක්ම නියඟයක් ගෙන නොදෙන බවත්, මෑත කාලීන විශාල නියඟයන් කිහිපයක්ම (උදා: 2012-13, 2007-08) එල් නීනෝ නොවන වසරවල සිදුවූ බවත්ය. කෙසේ වෙතත්, එල් නීනෝ වැනි දේශගුණික තත්ත්වයන් හමුවේ ගොවීන් සහ ආර්ථිකයට බලපෑම් ඇති විය හැකි ක්ෂේත්‍රවල නියුතු පුද්ගලයන් අවදානම් කළමනාකරණය සඳහා සූදානම්ව සිටීම වැදගත් බව විශේෂඥයන්ගේ මතයයි.