හරිත පක්ෂයේ නව බදු සැලැස්ම: උරුම, ධන සහ ආයතනික බදු හඳුන්වා දීමට යෝජනා

දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand) – දේශපාලන විශේෂ වාර්තාව

2026 ජූනි 21 (වෙලින්ටන්) — 2026 මහා මැතිවරණය ඉලක්ක කර ගනිමින් හරිත පක්ෂය (Green Party) විසින් සිය ප්‍රධානතම ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනය එළිදක්වා තිබේ. “සියලු දෙනා සඳහා බදු ක්‍රමයක්” (A tax system for all of us) ලෙස නම් කර ඇති මෙම සැලැස්ම මගින් සමාජ අසමානතාව සහ ආයතනික ලාභ උත්පාදනය පාලනය කිරීම අරමුණු කර ඇත.

නව බදු යෝජනා වල සාරාංශය

හරිත පක්ෂය යෝජනා කරන ප්‍රධාන බදු වෙනස්කම් කිහිපයක් පහත දැක්වේ:

• ධන බදු (Wealth Tax): ඩොලර් මිලියන 10කට වැඩි ශුද්ධ වත්කම් (නිවාස, සමාගම්, කොටස් සහ බැඳුම්කර) මත වාර්ෂිකව 2.5%ක බද්දක්. (පවුලේ නිවස මෙම බද්දෙන් නිදහස් වේ).
• උරුම බදු (Inheritance Tax): ඩොලර් මිලියනයකට වඩා වැඩි උරුමයන් හෝ තෑගි මත 33%ක බද්දක්. (පවුලේ නිවස, ගොවිපළවල් සහ මාඕරි ඉඩම් නිදහස් වේ).
• ආයතනික බදු: වාර්ෂික පිරිවැටුම ඩොලර් මිලියන 30 ඉක්මවන විශාල සමාගම්වල (සුපිරි වෙළඳසැල්, බැංකු, බලශක්ති සමාගම්) ආයතනික බදු අනුපාතය 28% සිට 33% දක්වා ඉහළ නැංවීම.
• තාක්ෂණික සමාගම් බද්ද: Meta, Amazon සහ Google වැනි දැවැන්ත සමාගම් විසින් විදේශයන්ට යවන ලාභ මත 5%ක රඳවා ගැනීමේ බද්දක්.

ආදායම් බදු සහන

මෙම නව බදු මගින් ලැබෙන ආදායම යොදා ගනිමින් සාමාන්‍ය ජනතාවගේ ආදායම් බදු බර අඩු කිරීමට හරිත පක්ෂය සැලසුම් කර ඇත:

• බදු නිදහස් සීමාව: පළමු ඩොලර් 10,000 සඳහා 0% බදු අනුපාතයක්.
• නව බදු කවුළු: ඩොලර් 160,000 ඉක්මවන ආදායම් සඳහා 45%ක නව උපරිම බදු අනුපාතයක් හඳුන්වා දීම. හරිත පක්ෂය පවසන්නේ මෙමගින් 96%ක නවසීලන්ත වැසියන්ට බදු සහනයක් ලැබෙනු ඇති බවයි.

විශ්ලේෂණ සහ විවේචන

• ආර්ථික ඇගයීම: මෙම සැලැස්ම සාධාරණ බව ‘Infometrics’ ආයතනය පවසන නමුත්, මෙතරම් විශාල බදු වෙනස්කම්වල සමස්ත බලපෑම නිවැරදිව ආකෘතිගත කිරීම දුෂ්කර බවත්, ප්‍රතිඵලවල අවිනිශ්චිතතාවයක් පැවතිය හැකි බවත් පෙන්වා දෙයි.
• දේශපාලන ප්‍රතිචාර: ඇක්ට් පක්ෂ නායක ඩේවිඩ් සීמור මෙම යෝජනා දැඩි ලෙස විවේචනය කරමින් පවසන්නේ, හරිත පක්ෂය නවසීලන්තයේ සාර්ථකත්වය අගයන සංස්කෘතිය විනාශ කිරීමට උත්සාහ කරන බවයි. කම්කරු පක්ෂ නායක ක්‍රිස් හප්කින්ස් පවසන්නේ තම පක්ෂය ධන බදු හෝ උරුම බදු සඳහා සහාය නොදක්වන බවයි.

හරිත පක්ෂ සම නායිකා ක්ලෝයි ස්වෝබ්‍රික් (Chlöe Swarbrick) පවසන්නේ, ජීවන වියදම ඉහළ ගොස් ඇති අතරතුර ආයතනික ලාභ ඉහළ යාම “මහපරිමාණ කොල්ලකෑමක්” බවත්, එය අවසන් කිරීමට මෙම ප්‍රතිපත්ති අත්‍යවශ්‍ය බවත්ය.