සඳ මත පෘථිවි ක්ෂුද්ර ජීවීන්ට ජීවත් විය හැකි ප්රදේශ හෙළි කරයි – නාසා ආයතනයෙන් නවතම අනාවරණයක්!
වාෂින්ටන්, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය — 2026 අගෝස්තු 23 —
පෘථිවියෙන් රැගෙන යන ඇතැම් ක්ෂුද්ර ජීවීන්ට සඳ මත පවතින දැඩි ශීතල, රළු පරිසරය සහ විකිරණ හමුවේ වුවද මාස ගණනාවක් හෝ දින කිහිපයක් නොමැරී (ජීව විද්යාත්මකව අක්රීය තත්ත්වයෙන් හෝ ‘Cryptobiosis’ ලෙස හැඳින්වෙන සංරක්ෂිත තත්ත්වයෙන්) පැවතිය හැකි බව නාසා (NASA) ආයතනය සිදු කළ නවතම අධ්යයනයකින් හෙළි වී තිබේ.
නාසාහි ගොඩාර්ඩ් අභ්යවකාශ පියාසර මධ්යස්ථානයේ ප්රධාන විද්යාඥ ප්රබල් සක්සේනා (Prabal Saxena) ඇතුළු පර්යේෂකයන් කණ්ඩායමක් විසින් සිදු කරන ලද මෙම සංසන්දනාත්මක අධ්යයනය Science Advances නම් කීර්තිමත් විද්යාත්මක සඟරාවේ පළ කර ඇත.
අධ්යයනයේ ප්රධාන කරුණු සහ සොයාගැනීම්
- චන්ද්ර දක්ෂිණ ධ්රැවය කෙරෙහි අවධානය: නාසා ආයතනයේ ‘Lunar Reconnaissance Orbiter’ (LRO) සහ ඉන්දියාවේ චන්ද්රයාන්-1 (Chandrayaan-1) යානා මඟින් ලබාගත් දත්ත උපකාර කරගනිමින්, චන්ද්රයාගේ දක්ෂිණ ධ්රැවය ආශ්රිත ප්රදේශවල පවතින ස්වභාවය සහ සූර්යාලෝකය පතිත වන ආකාරය පර්යේෂකයන් විසින් පරිගණක ආකෘති මඟින් පරීක්ෂා කර ඇත.
- සෙවන සහිත ආවාට සහ වළලු: සූර්යාලෝකය සෘජුව නොවැටෙන චන්ද්රයාගේ ගැඹුරු ආවාට සහ සෙවන සහිත කුඩා අවකාශ (niche areas) තුළ පවතින අඩු උෂ්ණත්වය සහ සීමිත අතිධාවනකාරී අභ්යවකාශ විකිරණ මට්ටම් මෙම ක්ෂුද්ර ජීවීන්ට අහිතකර බලපෑම්වලින් ආරක්ෂා වී සිය පැවැත්ම තහවුරු කර ගැනීමට උපකාරී වන බව අනාවරණය වී තිබේ.
- කළු අච්චු දිලීරයේ (Aspergillus niger) ප්රවීණතාව: මෙම පර්යේෂණය සඳහා මිනිස් සිරුරේ සහ අභ්යවකාශ යානාවල බහුලව දැකිය හැකි බැක්ටීරියා සහ දිලීර වර්ග කිහිපයක් (උදාහරණ ලෙස Deinococcus radiodurans, Bacillus subtilis, Staphylococcus aureus සහ Fusarium දිලීර) යොදාගෙන ඇත. ඒ අතරින් සාමාන්යයෙන් තෙතබරිත නානකාමරවල සහ ජාත්යන්තර අභ්යවකාශ මධ්යස්ථානය (ISS) තුළ ද හමුවී ඇති Aspergillus niger නම් කළු අච්චු දිලීරය, සඳ මත පැවැත්ම පවත්වා ගැනීමට වැඩිම අල්ට්රාවයලට් (UV) ප්රතිරෝධයක් සහ හැකියාවක් දක්වන ක්ෂුද්ර ජීවී විශේෂය ලෙස තහවුරු වී තිබේ.
අභ්යවකාශ මෙහෙයුම් සඳහා එල්ල වන අභියෝග
විද්යාඥයින් මේ සම්බන්ධයෙන් දැඩි කනස්සල්ල පළ කරන්නේ නාසාහි ‘Artemis’ මෙහෙයුම හරහා සහ ඉදිරි අභ්යවකාශ ව්යාපෘති යටතේ නැවතත් මිනිසුන් සඳ වෙත යැවීමට සූදානම් වන පසුබිමකදීය.
අභ්යවකාශගාමීන්ගේ ඇඳුම්වලින් සහ උපකරණවලින් අහම්බෙන් චන්ද්ර පෘථිවියට මුදාහැරෙන මෙම ක්ෂුද්ර ජීවීන් නිසා, අනාගතයේදී චන්ද්රයාගේ පස, අයිස් සහ ස්වභාවික සංයුතිය පිළිබඳ සිදුකෙරෙන විද්යාත්මක පරීක්ෂණවලට (ප්රාථමික පුරාවිද්යාත්මක සහ රසායනික දත්ත සෙවීමේදී) බාධා සිදුවිය හැකි බව ඔවුන් පෙන්වා දෙයි. මෙම ක්ෂුද්ර ජීවීන්ට චන්ද්ර මතුපිට සක්රීයව වර්ධනය වීමට හෝ බෝ වීමට නොහැකි වුවද, යම් කාලයක් පුරා නොමැරී පැවතීමේ හැකියාව (Cryptobiosis) අභ්යවකාශ ගවේෂණ ක්ෂේත්රයේ නව කතාබහකට ලක්ව තිබේ.
