“අපේ තැන්පතුවෙන් අඩක් නැති වී ගොස් තිබෙනවා”: නිවාස මිලදී ගත් පළමු ගැනුම්කරුවන් 4000කට ආසන්න පිරිසකගේ නිවාසවල වටිනාකම ගත් මුදලට වඩා අඩුවෙයි!
A row of residential townhouses with family cars parked at the front. Modern Australian homes in a new suburb. Concept of residence, real estate development, housing, population, and home ownership.
වෙලින්ටන්, නිව්සීලන්තය —
නිවාස වෙළඳපොළේ මිල ගණන් පහළ යාම සහ ඉහළ යන පොලී අනුපාතික හමුවේ, නිවාස මිලදී ගත් පළමු ගැනුම්කරුවන් 3600කට වැඩි පිරිසක් තමන් ණය වී ඇති මුදලට වඩා අඩුවෙන් නිවාසවල වටිනාකම පිහිටන ඍණ වත්කම් (negative equity) තත්ත්වයකට මුහුණ දී සිටින බව ආර්ථික විද්යාඥයෝ පෙන්වා දෙති.
කොටලිටි (Cotality) ප්රධාන ආර්ථික විද්යාඥ කෙල්වින් ඩේවිඩ්සන් (Kelvin Davidson) සඳහන් කරන ආකාරයට, 2021 අගභාගයේ සහ 2022 මුල්භාගයේ වෙළඳපොළ ඉහළම මට්ටමක (peak) පැවති සමයේ නිවාස මිලදී ගත් බොහෝ දෙනෙකුට මෙම බලපෑම එල්ල වී තිබේ. එම කාලයට සාපේක්ෂව රට පුරා නිවාස මිල තවමත් සියයට 17කින් පමණ පහළ ගොස් ඇති අතර, ඕක්ලන්ඩ් සහ වෙලින්ටන් ප්රදේශවල එම අගය සියයට 20 ඉක්මවා ඇත. 20 percentක ආරම්භක තැන්පතුවක් ලබා දී නිවාස මිලදී ගත් පිරිස් අතර පවා මෙම අර්බුදය පවතින අතර, කුඩා තැන්පතු මත නිවාස මිලදී ගත් අයගේ සැබෑ සංඛ්යාව මීට වඩා වැඩි විය හැකි බව වාර්තා වේ.
පවුල් මට්ටමින් මතුවී ඇති මානසික හා මූල්ය පීඩනය
සමාජ මාධ්ය හරහා අදහස් දක්වා ඇති මෑතකදී නිවාස මිලදී ගත් පිරිස් පෙන්වා දී ඇත්තේ තමන්ට සිදුව ඇති මූල්යමය පාඩුව හේතුවෙන් දැඩි මානසික පීඩනයකට මුහුණ දී සිටින බවයි. ඇතැම් අය සඳහන් කර ඇත්තේ තම නිවාසවල වටිනාකම ඩොලර් 100,000කින් පමණ පහළ ගොස් ඇති බවත්, හදිසියේ නිවසක් විකුණා දැමීමට උත්සාහ කළද ਏජන්ත ගාස්තු සහ ණය පියවීම් නිසා තැන්පතු මුදලින් අඩක්ම අහිමි වී ඇති බවයි.
කෙසේ වෙතත්, නවසීලන්ත මූල්ය සේවා සමූහයේ ප්රධාන විධායක බෲස් පැටන් සහ උකස් විශේෂඥයන් උපදෙස් දෙන්නේ නිවාස හිමියන් කලබල නොවී ණය ගෙවීම් අඛණ්ඩව කරගෙන යන ලෙසයි. ණය ශේෂය නිතිපතා පියවන තාක් කල්, බැංකු විසින් නිවාස බලහත්කාරයෙන් අත්පත් කර ගැනීමක් (mortgagee sales) සිදු නොකරන බවත්, වෙළඳපොළ යථා තත්ත්වයට පත් වන තෙක් ඉවසිලිවන්ත වන ලෙසත් ඔවුන් අවධාරණය කරති. Otago විශ්වවිද්යාලයේ ආර්ථික විද්යාඥ මුරාට් උන්ගර් (Murat Ungor) පෙන්වා දෙන්නේ මෙය බලපෑමට ලක් වූ පවුල් සඳහා බරපතළ පුද්ගලික මූල්ය ගැටලුවක් වුවද, සමස්ත ජාතික ආර්ථිකයට විශාල බලපෑමක් එල්ල කරන පුළුල් ආර්ථික අර්බුදයක් නොවන බවයි.
