පැරණි පලතුරු සහ එළවළු ඉවත දැමිය යුත්තේ මන්ද? (විශේෂඥ අනාවරණයක්).

දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය — 2026 අගෝස්තු 04 — කල් ඉකුත් වීමට ආසන්න හෝ නරක් වෙමින් පවතින පලතුරු සහ එළවළු ආහාරයට ගැනීම අප සිතනවාට වඩා අවදානම් සහගත බව සායනික ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යා මහාචාර්ය ප්‍රිම්රෝස් ෆ්‍රීස්ටෝන් (Dr Primrose Freestone) පවසයි. ආහාර විෂ වීම් තත්ත්වයන් මගින් බරපතල සෞඛ්‍ය ගැටලු ඇති කළ හැකි අතර, එය කුඩා දරුවන්ට, වැඩිහිටියන්ට සහ ප්‍රතිශක්තිකරණය දුර්වල අයට මාරාන්තික විය හැකි බව ඇය පෙන්වා දෙයි.

1. ප්‍රධාන බැක්ටීරියා සහ අවදානම්

• බලපාන බැක්ටීරියා: ඊ.කොලි (E. coli), සැල්මොනෙල්ලා (Salmonella) සහ ලිස්ටීරියා (Listeria) වැනි බැක්ටීරියා පලතුරු, එළවළු, මස් සහ කුකුළන් හරහා ශරීරයට ඇතුළු විය හැක.
• ලිස්ටීරියා අවදානම: අනෙකුත් බැක්ටීරියා වල වර්ධනය මන්දගාමී කරන ශීතකරණ උෂ්ණත්වයන් තුළද ‘ලිස්ටීරියා’ බැක්ටීරියාව ඉතා හොඳින් වර්ධනය වීම විශේෂ උවදුරකි.
• බරපතල ප්‍රතිඵල: මේවා මගින් දැඩි ආමාශයික ගැටලු ඇති කරන අතර, ඊ.කොලි බැක්ටීරියාව වකුගඩු වලටද හානි කළ හැකිය.

2. විශේෂිත පලතුරු සහ එළවළු සම්බන්ධයෙන් සැලකිය යුතු කරුණු

• බෙරි වර්ග (Berries): ජල අන්තර්ගතය අධික බැවින් බෙරි වර්ග ඉතා ඉක්මනින් නරක් වේ. එක ස්ට්‍රෝබෙරි හෝ රාස්ප්බෙරි ගෙඩියක පුස් වැදී තිබුණහොත්, මුළු පැකට්ටුවම (punnet) බැක්ටීරියා සහ පුස් විෂ (mycotoxins) මගින් අපවිත්‍ර වී තිබිය හැක. එබැවින් එකක් නරක් වී නම් සියල්ල ඉවත දැමිය යුතුය.
• කොළ පැහැති අර්තාපල්: අර්තාපල් කොළ පැහැ ගැන්වී ඇත්නම් එය හරිතප්‍රද (chlorophyll) නිසා සිදුවන්නකි. එහෙත් එයින් අදහස් වන්නේ ග්ලූකොඇල්කලොයිඩ් (glycoalkaloids වන solanine සහ chaconine) වැනි විෂ ද්‍රව්‍ය ක්‍රියාකාරීව වර්ධනය වෙමින් පවතින බවයි. ඒවා පිසීමෙන්ද විනාශ නොවන බැවින් කොළ පැහැති අර්තාපල් කෑමට නොගැනිය යුතුය.
• කැකිරි සහ තක්කාලි: ඒවා මෘදු වී පුස් ලක්ෂණ පෙන්වයි නම් වහාම ඉවත දමන්න. පිසීමෙන් පවා තාපයට ඔරොත්තු දෙන විෂ ද්‍රව්‍ය (heat stable toxins) සම්පූර්ණයෙන් විනාශ නොවේ.
• ලෙටුස් (Lettuce): ලෙටුස් හරහා ඊ.කොලි සහ සැල්මොනෙල්ලා වැනි බැක්ටීරියා පැතිර යා හැක. කල් ඉකුත් වූ පසු ඒවා පාවිච්චි නොකළ යුතු අතර, කපන ලද ලෙටුස් එදිනම ආහාරයට ගැනීම නුවණට හුරුය.

3. එළවළු පිරිසිදු කර ගැනීමේ නිවැරදි ක්‍රමය

බැක්ටීරියා සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කර ගැනීමට නොහැකි වුවද, අවම වශයෙන් මඳක් සීතල වතුර යට විනාඩියෙන් බාගයක් (තත්පර 30ක්) හොඳින් අතුල්ලමින් එළවළු සේදිය යුතු බව මහාචාර්යවරිය උපදෙස් දෙයි. ඉන්පසු අදාළ ප්‍රදේශය විෂබීජ නාශකයකින් පිරිසිදු කර, හැකි ඉක්මනින් ශීතකරණයේ ගබඩා කළ යුතුය.