ශතවර්ෂයක අපේක්ෂාවන් සහ බාධක මැද අවසන් වූ සැමරුම: ඕක්ලන්ඩ් නගරයේ අතිඋත්කර්ෂවත් ‘නගර දුම්රිය සබැඳුම’ (CRL) නිල වශයෙන් විවෘත වේ!
ශතවර්ෂයකට අධික කාලයක් තිස්සේ පැවති සිහිනයක් සැබෑ කරමින් සහ දශකයකට ආසන්න කාලයක් පුරා ඇදී ගිය දැවැන්ත ඉදිකිරීම් බාධක, මූල්ය අභියෝග මෙන්ම ව්යාපාරික අසීරුතා මැද ඕක්ලන්ඩ් නගරයේ අතිමහත් වැදගත්කමක් උසුලන ‘නගර දුම්රිය සබැඳුම’ (City Rail Link – CRL) ව්යාපෘතිය අගමැති ක්රිස්ටෝෆර් ලුක්සන් සහ ඕක්ලන්ඩ් නගරාධිපති වේන් බ්රවුන් යන මහත්වරුන්ගේ ප්රධානත්වයෙන් ඓතිහාසික ලෙස විවෘත කරන ලදී.
මෙම විවෘත කිරීමේ උත්සවය සිකුරාදා උදෑසන පවත්වන ලද්දේ නවසීලන්තයේ මෙතෙක් ඉදිවූ විශාලතම සහ කාර්යබහුලම දුම්රිය ස්ථානය වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරෙන, වික්ටෝරියා වීදිය බටහිර සහ වෙබ්ස්ලි වීදිය අතර පිහිටා ඇති දැවැන්ත ‘ටෙ වයිහෝරොටියු’ (Te Waihorotiu) දුම්රිය ස්ථානයේදීය. අගමැති ක්රිස්ටෝෆර් ලුක්සන්, නගරාධිපති වේන් බ්රවුන්, ප්රවාහන අමාත්ය වින්ස්ටන් පීටර්ස් ඇතුළු ප්රමුඛ පෙළේ දේශපාලඥයින් රැසක් මෙන්ම ‘නගාති වතුවා ඔරාකෙයි’ (Ngāti Whātua Ōrākei) නියෝජිතයින් ඇතුළු සම්භාවනීය අමුත්තන් රැසක් මෙම අවස්ථාවට එක්ව සිටියහ. විශේෂයෙන්ම, ප්රවාහන අමාත්ය වින්ස්ටන් පීටර්ස් මහතා මෙහිදී ජොනී කෑෂ්ගේ ගීතයක් ගායනා කරමින් උත්සව සභාව අමන්දානන්දයට පත්කිරීමද විශේෂ සිදුවීමක් විය.
$5.5 බිලියනයක දැවැන්ත පිරිවැයක් දරමින් සහ වසර 10ක් පුරා ක්රියාත්මක වූ මෙම CRL ව්යාපෘතිය ඕක්ලන්ඩ් නගරයේ ප්රවාහන ඉතිහාසයේ නව පෙරළියක් සටහන් කරනු ඇත. ඉදිරි සෙනසුරාදා දින මහජන ප්රදර්ශනය සඳහා විවෘත වන අතර, ඉරිදා (සැප්තැම්බර් 13) සිට එය නිල වශයෙන් මගී ප්රවාහනය සඳහා ක්රියාත්මක වීම ආරම්භ වේ.
ව්යාපාරිකයින් මුහුණ දුන් අසීරුතා සහ දිගුකාලීන බාධක
මෙම ව්යාපෘතිය නගරයේ අනාගතයට කෙතරම් ආශීර්වාදයක් වුවද, පසුගිය දශකය පුරා ඕක්ලන්ඩ් නගර මධ්යයේ (CBD) සහ දුම්රිය මාර්ග අවට ව්යාපාරිකයින්ට නම් එය අතිශය අභියෝගජනක කාලසීමාවක් විය. විශේෂයෙන්ම, කාරංග-අ-හේප් (Karanga-a-Hape) දුම්රිය ස්ථානය ආසන්නයේ ‘නෝර්ටන් ලයින් බාර් ඇන්ඩ් සෝෂල්’ (Northern Line Bar and Social) හි හිමිකරු වන ක්රේග් රයිට් (Craig Wright) පවසන පරිදි, තම ව්යාපාරික ස්ථානයේ දොරටුව අසල මීටර් තුනක දැවැන්ත ආවරණ පුවකු (hoardings) පිහිටුවීම නිසා ගනුදෙනුකරුවන්ට පිටත දර්ශනය සම්පූර්ණයෙන්ම අවහිර විය.
“අපි ව්යාපාරය පවත්වාගෙන ගියේ දැඩි ශබ්දය, දුහුවිල්ල සහ අසීරුතා මැද හොඳ වාසනාව සහ ‘ඩක් ටේප්’ (duct tape) උපකාර කර ගනිමින්,” යැයි රයිට් ප්රකාශ කළේය. එහෙත්, තම කාර්ය මණ්ඩලයේ නොපසුබස්නා උත්සාහය සහ ප්රාදේශීය ප්රජාවේ සහාය නිසා පමණක් මෙම අසීරු කාලය පසුකර යාමට හැකි වූ බව ඔහු කෘතවේදීව සිහිපත් කළේය. ඉදිරියේදී දුම්රිය සේවා නිසි පරිදි අඛණ්ඩව ක්රියාත්මක වීම සහ මගීන් නගරයට පැමිණීම තම ව්යාපාරවල පැවැත්මට රුකුලක් වනු ඇති බව ඔහුගේ විශ්වාසයයි. එසේම, දුම්රිය සේවයේ යම් බිඳවැටීමක් සිදු වී ‘දුම්රිය වෙනුවට බස් රථ’ (rail replacement buses) ක්රියාත්මක කිරීමට සිදු වුවහොත් එය මහත් කලකිරීමක් වනු ඇති බවද ඔහු අවධාරණය කළේය.
නව දුම්රිය මාර්ග සහ කාලසටහන්වල සිදුවන පරිවර්තනය
සැප්තැම්බර් 13 වන දින සිට ක්රියාත්මක වන නව කාලසටහන සමඟින් ඕක්ලන්ඩ් හි පැරණි දුම්රිය මාර්ග ජාලය සම්පූර්ණයෙන්ම නවීකරණය කර ඒකාබද්ධ කර ඇත. මගීන්ගේ පහසුව සහ ගමන් කාලය අවම කිරීම අරමුණු කරගනිමින් පහත සඳහන් පරිදි මාර්ග ප්රතිව්යුහගත කර තිබේ:
- නැගෙනහිර-බටහිර මාර්ගය (East-West Line – E-W): මීට පෙර පැවති නැගෙනහිර සහ බටහිර මාර්ග එකට එකතු කර මෙම නව මාර්ගය නිර්මාණය කර ඇත. එය Manukau සිට ස්වැන්සන් (Swanson) දක්වා ධාවනය වන අතර, වයිටමාතා (Waitemata) මෙන්ම නව Underground ස්ථාන තුන වන ටෙ වයිහෝරොටියු, Karangahape සහ Maungawhau හරහා ගමන් කරයි.
- දකුණු-නගර මාර්ගය (South-City Line – S-C): Pukekohe සිට නගර මධ්යය දක්වා ක්රියාත්මක වන මෙම මාර්ගය, ඕක්ලන්ඩ් නගර මධ්යය වටා ලූපයක් (loop) ලෙස ගමන් කරමින් නිව්මාර්කට්, ග්රැෆ්ටන්, Karangahape, ටෙ වයිහෝරොටියු සහ වයිටමාතා හරහා නැවත නිව්මාර්කට් වෙත පැමිණේ.
- ඔනේහුන්ගා-බටහිර මාර්ගය (Onehunga West Line – O-W): මීට පෙර නිව්මාර්කට්වලින් අවසන් වූ ඔනේහුන්ගා මාර්ගය, හෙන්ඩර්සන් (Henderson) දක්වා දීර්ඝ කර ඇත. මෙමඟින් නගර මධ්ය හරහා නොගියද, නිව්මාර්කට් සහ මෞංගවහෞ වැනි ප්රධාන ස්ථාන හරහා සම්බන්ධතා සපයයි.
ගමන් වාරවල වාරික වශයෙන් (Frequency) වැඩිවීමක් සිදුව ඇති අතර, උදෑසන 7 සිට 9 දක්වා සහ සවස 4 සිට 7 දක්වා වන කාර්යබහුල වේලාවන්හිදී (Peak hours) දකුණු-නගර මාර්ගය සෑම මිනිත්තු 10 කට වරක්ද, කාර්යබහුල නොවන වේලාවන්හිදී සෑම මිනිත්තු 15 කට වරක්ද ධාවනය වේ. නැගෙනහිර-බටහිර මාර්ගය කාර්යබහුල වේලාවන්හි සෑම මිනිත්තු 10 කට වරක්ද, සාමාන්ය වේලාවන්හි මිනිත්තු 20 කට වරක්ද ක්රියාත්මක වේ.
ගාස්තු සහ ගමන් කාලයෙහි වෙනස්කම්
ප්රවේශ පත්ර ගාස්තු සහ කලාප (zones) පද්ධතියේ කිසිදු වෙනසක් සිදුවී නැති අතර, ඕක්ලන්ඩ් පුරා පවතින ප්රවාහන කලාප 9 මත පදනම්ව ගාස්තු අය කිරීම වෙනස් නොවේ. එහෙත්, ගමන් කාලය සැලකිය යුතු ලෙස අඩුවී තිබීම මගීන්ට විශාල සහනයකි.
උදාහරණයක් ලෙස, නිව් ලින් (New Lynn) සිට වයිටමාතා දක්වා උදෑසන කාලයේ ගමන් කිරීමට මීට පෙර විනාඩි 38ක් ගත වූ නමුත්, නව E-W මාර්ගය හරහා එම කාලය විනාඩි 27 දක්වා අඩු වී ඇත. එසේම, නිව් ලින් සිට නව ‘ටෙ වයිහෝරොටියු’ දුම්රිය ස්ථානයට බස් මාරු කිරීමකින් තොරව විනාඩි 24කින් ළඟා වීමට හැකි වීමෙන් නගරයේ රථවාහන තදබදයෙන් නිදහස් වීමට මගීන්ට අවස්ථාව ලැබේ.
වසර සියයක අරගලයක්: ‘Robi’s Rapid Rail’ සිට අද දක්වා
මෙම ව්යාපෘතිය අද සාර්ථකත්වයට පත් වුවද, එහි ඉතිහාසය මීට වසර සියයකට වඩා අතීතයට දිව යයි. 1912 වසරේදී ‘උතුරු දුම්රිය ලීගය’ (Northern Railway League) විසින් ඕක්ලන්ඩ් සහ මෝර්නිංසයිඩ් අතර Underground මාර්ගයක් ඉදිරිපත් කිරීමේ යෝජනාවෙන් ඇරඹි මෙම අදහස, දශක ගණනාවක් පුරා විවිධ ආණ්ඩු විසින් යටපත් කරනු ලැබීය.
විශේෂයෙන්ම, 1950 සහ 1960 ගණන්වලදී ලොස් ඇන්ඩ්ජීලීස් ආකෘතිය අනුගමනය කරමින් දුම්රිය සේවා අඩපණ කර මහාමාර්ග (motorways) සංවර්ධනය කිරීමට එවක රජයන් වැඩි නැඹුරුවක් දැක්වීය. 1970 ගණන්වල මැද භාගයේදී එවක ඕක්ලන්ඩ් නගරාධිපති සර් ඩොව්-මයියර් රොබින්සන් (Sir Dove-Myer Robinson) විසින් යෝජනා කරන ලද ‘රොබීස් රැපිඩ් (Robbies Rapid Rail) ව්යාපෘතිය හරහා ඕක්ලන්ඩ් වෙත භූගත දුම්රිය ජාලයක් ගෙන ඒමට ආසන්නතම අවස්ථාව උදා වුවද, මූල්ඩූන් රජය විසින් එම ව්යාපෘතිය කප්පාදු කර මහාමාර්ග සඳහා මුදල් යොදවන ලදී.
කෙසේ වෙතත්, වසර ගණනාවකට පසු එවක ඕක්ලන්ඩ් නගරාධිපති ලෙන් බ්රවුන් (Len Brown) සහ අගමැති ජෝන් කී (Sir John Key) අතර ඇති කරගත් ගිවිසුමක් මත මෙම ව්යාපෘතියේ මූලික කටයුතු ආරම්භ විය. ව්යාපෘතිය ක්රියාත්මක වන අතරතුර හිටපු නගරාධිපති Phil Goff විසින් අනාගත ඉල්ලුම සපුරාලීම සඳහා දුම්රිය මැදිරි 9ක් රැගෙන යා හැකි පරිදි වේදිකා දීර්ඝ කිරීමේ බිලියන ගණනක සැලසුම් වෙනසක් සිදු කරන ලද අතර, එය අද වන විට මෙම ව්යාපෘතියේ දීර්ඝකාලීන පැවැත්මට අත්යවශ්ය සාධකයක් වී තිබේ.
අද වන විට මෙම ව්යාපෘතියේ ප්රධාන පෙළේ විධායකයෙකු සහ ඕක්ලන්ඩ් වාණිජ මණ්ඩලයේ ප්රධාන විධායක නිලධාරීවරයා ලෙස කටයුතු කරන, එවක ප්රවාහන අමාත්යවරයා වූ සයිමන් බ්රිජ්ස් (Simon Bridges) පවසන්නේ, කොවිඩ් වසංගතය සහ පිරිවැය ඉහළ යාම් නිසා මුහුණ දුන් අභියෝග කොතරම් දැඩි වුවද, මීට වසර 5කින් හෝ 10කින් පසු ඕක්ලන්ඩ් වැසියෙකුට මෙම ව්යාපෘතිය වැරැද්දක් යැයි පැවසීමට නොහැකි වනු ඇති බවයි. එය ඕක්ලන්ඩ් නගරය සැබෑ ජාත්යන්තර පළමු පෙළ නගරයක් බවට පත් කරන සන්ධිස්ථානයක් වනු ඇත.
