රැපෙහු කන්ද යටින් ගිනිකඳු ක්රියාකාරීත්වය ඉහළට: ‘මුල් අනතුරු ඇඟවීමේ සංඥාවක්’ විය හැක!
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වැලින්ටන්, නවසීලන්තය — 2026 අගෝස්තු 04 — මවුන්ට් රැපෙහු (Mt Ruapehu) ගිනිකන්ද යටින් ගිනිකඳු ක්රියාකාරීත්වයේ වර්ධනයක් අනාවරණය වීමත් සමඟ විද්යාඥයින් විසින් එය දැඩි ලෙස නිරීක්ෂණය කරමින් සිටී. දැනට එය සුළු නොසන්සුන්තා තත්ත්වයක පවතින අතර, කන්ද යට පවතින නියත වෙව්ලීම් මට්ටම (volcanic tremor) දුර්වල මට්ටමේ සිට මධ්ය මට්ටම දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත.
1. ගිනිකඳු ක්රියාකාරීත්වයේ විශේෂතා
- වෙව්ලීම් ඉහළ යාම: භූ විද්යාඥ මයිකල් රොසෙන්බර්ග් (Michael Rosenberg) පවසන පරිදි, ජූලි 22 වැනි දින සිට ගිනිකඳු වෙව්ලීම් ක්රමයෙන් වැඩි වී ඇති අතර, එය පසුගිය වසර දෙක තුළ වාර්තා නොවූ මට්ටමකට ළඟා වී තිබේ.
- මුල් අනතුරු ඇඟවීමක්: මෙය වහාම ගිනිකඳු පිපිරීමක් සිදුවන බවට තහවුරු කිරීමක් නොවන නමුත්, එය “විය හැකි මුල් අනතුරු ඇඟවීමේ සංඥාවක්” (early warning signal) ලෙස සැලකිය හැකි බව ඔහු සඳහන් කරයි.
- κραතර් විල සහ වායු විමෝචනය: ක්රේටර් විලේ (Crater Lake / Te Wai ā-moe) උෂ්ණත්වයේ අවම වෙනසක් පමණක් සිදුවී ඇති අතර එය ස්ථාවරව පවතී. සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ් සහ හයිඩ්රජන් සල්ෆයිඩ් වැනි ගිනිකඳු වායු විමෝචන ප්රමාණයන් ද තවමත් පවතින්නේ අඩු සිට මධ්ය මට්ටමක ය.
2. අවදානම් මට්ටම සහ අනෙකුත් තොරතුරු
- භූ කම්පන සමඟ සබැඳියාවක් නැත: නවසීලන්තයේ මෑතකදී ඉහළ ගිය භූ කම්පන ක්රියාකාරීත්වය සහ රැපෙහු කන්ද යට සිදුවන ගිනිකඳු වෙව්ලීම් වැඩිවීම අතර කිසිදු සම්බන්ධයක් නොමැති බව විද්යාඥයෝ පවසති.
- අනතුරු ඇඟවීමේ මට්ටම: ගිනිකඳු අනතුරු ඇඟවීමේ මට්ටම (Volcanic Alert Level) 1 ලෙස පවතින අතර, ගුවන් සේවා වර්ණ කේතය (Aviation Colour Code) කොළ (Green) පාටින් දක්වා ඇත.
