මැතිවරණ වසරකදී අයවැය පරීක්ෂාව: පාර්ලිමේන්තුවේ ‘පරික්ෂණ සතිය’ (Scrutiny Week) ඇරඹේ!
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand) – දේශපාලන විශේෂ වාර්තාව
2026 ජූනි 14 (වෙලින්ටන්) — අයවැය ප්රකාශයට පත් කර සති කිහිපයක් ගත වී ඇතත්, රජයේ වියදම් සැලසුම් පිළිබඳව පාර්ලිමේන්තුවේ අධීක්ෂණ කටයුතු තවමත් අවසන් වී නොමැත. මැතිවරණ වසරක් වීම හේතුවෙන් මෙවර ‘පරික්ෂණ සතිය’ (Scrutiny Week) අතිශය තීරණාත්මක එකක් බවට පත්ව ඇත.
පරික්ෂණ සතිය යනු කුමක්ද?
පාර්ලිමේන්තු දින දර්ශනයට අනුව වසරකට දෙවරක් පැවැත්වෙන මෙම සතියේදී, සභාවේ විවාද හෝ ප්රශ්න ඇසීමේ කාලය (Question Time) නොපැවැත්වේ. ඒ වෙනුවට, රජය විසින් මහජන මුදල් වියදම් කරන ආකාරය පිළිබඳව මැති ඇමතිවරුන් වගකීමට බැඳ තැබීම මෙහි මූලික අරමුණයි.
- ජූනි මස අවධානය: මෙවර සතියේ ප්රධාන අවධානය යොමු වන්නේ අයවැයේ අඩංගු වියදම් සැලසුම් (Estimates) පිළිබඳවයි.
- අඛණ්ඩ චක්රයක්: අයවැය යනු තනි සිදුවීමක් නොව, වසර පුරා ක්රියාත්මක වන අඛණ්ඩ ක්රියාවලියකි. ජූලි 1 වනදා නව මූල්ය වර්ෂය ආරම්භ වන විට අයවැය සම්මත වීමේ ක්රියාවලිය අවසන් නොවන බැවින්, රජයට තාවකාලික වියදම් බලතල (Imprest Supply) ලබා දීමට පාර්ලිමේන්තුව කටයුතු කරයි.
මැතිවරණ වසරක විශේෂත්වය
මෙය 54 වන පාර්ලිමේන්තුවේ අවසන් පරික්ෂණ සතිය වීම හේතුවෙන්, මැති ඇමතිවරුන් තමන් වගකිවයුතු අංශවල දත්ත ඉදිරි මැතිවරණයෙන් පසු පත්වන නව පාර්ලිමේන්තුවට භාර දීමට සූදානම් වේ.
- නව ආණ්ඩුවක් පත්වුවහොත්: රජයක් වෙනස් වුවද, ආණ්ඩුවේ වියදම් සැලසුම් අඛණ්ඩව පවතී. නව රජයකට එම වියදම් වෙනස් කිරීමට අවශ්ය නම් ව්යවස්ථාපිත වෙනස්කම් සිදු කිරීමට හෝ තම පළමු අයවැය වනතුරු බලා සිටීමට සිදු වේ.
- ගැඹුරු විශ්ලේෂණය: කලින් පැවති ප්රදර්ශනාත්මක දේශපාලන විවාදයන් වෙනුවට, මේ වන විට කමිටු මට්ටමින් අදාළ අංශවල නිලධාරීන්ගෙන් කරුණු විමසමින් වඩාත් ගැඹුරු සහ අර්ථවත් පරීක්ෂණයක් සිදු කිරීමට කමිටු කටයුතු කරයි.
පාර්ලිමේන්තුවේ ලිපිකරු ඩේවිඩ් විල්සන් පවසන පරිදි, රජය සැලසුම් ඉදිරිපත් කරන අතර පාර්ලිමේන්තුව විසින් ඒවා වියදම් කළ හැකිද යන්න තීරණය කරනු ලබයි. මෙම ක්රියාවලිය හරහා පාරදෘශ්යභාවය සහ වගවීම තහවුරු කෙරේ.
