නවසීලන්තයේ 16න් පහළ සමාජ මාධ්ය තහනම අර්බුදයක: ඇමතිනියගෙන් ලබන මාසයේ නව සැලසුමක් – ACT පක්ෂය විරෝධය පළ කරයි
විශේෂ නවසීලන්ත දේශපාලන සහ සමාජ ප්රතිපත්ති පුවත් විවරණය — දියත නිවුස් නිවුසීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
2026 මැයි 16 (ඕක්ලන්ඩ්) — නවසීලන්තයේ වයස අවුරුදු 16ට අඩු දරුවන් සඳහා සමාජ මාධ්ය තහනම් කිරීමට අදාළව ජාතික පක්ෂ (National Party) මන්ත්රී කැතරින් වෙඩ් (Catherine Wedd) විසින් ඉදිරිපත් කර තිබූ පෞද්ගලික මන්ත්රී පනත් කෙටුම්පත (Member’s Bill) තාවකාලිකව අත්හිටුවීමට රජය තීරණය කර ඇත. ඒ වෙනුවට, සමාජ මාධ්ය මඟින් සිදුවන හානි වැළැක්වීම සඳහා වඩාත් පුළුල් රජයේ පනත් කෙටුම්පතක් (Government Bill) කැබිනට් මණ්ඩලය හරහා ඉදිරිපත් කිරීමට අධ්යාපන අමාත්ය එරිකා ස්ටැන්ෆර්ඩ් කටයුතු කරමින් සිටී.
1. අගමැති ලක්සන්ගේ පොරොන්දුව සහ වත්මන් තත්ත්වය
පසුගිය වසරේ නොවැම්බර් මාසයේදී අග්රාමාත්ය ක්රිස්ටෝපර් ලක්සන් (Christopher Luxon) ප්රකාශ කර තිබුණේ මීළඟ මැතිවරණයට පෙර 16න් පහළ සමාජ මාධ්ය තහනම රට තුළ ක්රියාත්මක කිරීමට (In place) කටයුතු කරන බවයි. කෙසේ වෙතත්, අගමැති කාර්යාලය දැන් ප්රකාශ කරන්නේ අගමැතිවරයා ඉන් අදහස් කළේ මැතිවරණයට පෙර ඊට අදාළ නීති පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීම (Introduction of legislation) පමණක් බවයි. ඇමතිනි ස්ටැන්ෆර්ඩ් ද පවසන්නේ මෙම වසර තුළ නීති හඳුන්වා දීම තමන්ගේ ඉලක්කය බවයි.
2. සන්ධාන ආණ්ඩුවේ “පටලැවිල්ල” සහ ACT පක්ෂයේ දැඩි විරෝධය
ජාතික පක්ෂයේ මෙම තහනම් සැලසුමට සන්ධාන රජයේ පාර්ශවකරුවෙකු වන ACT පක්ෂය දැඩි විරෝධයක් එල්ල කරයි. ACT පක්ෂයේ මන්ත්රී පර්ම්ජිත් පර්මාර් (Parmjeet Parmar) මහත්මිය ප්රකාශ කළේ, මෙම තහනම් සැලසුම තවමත් නිසි ලෙස අධ්යයනය කර නොමැති “විශාල පටලැවිල්ලක්” (A mess) බවයි.
- ACT පක්ෂයේ තර්කය: සමාජ මාධ්ය තහනම් කිරීම මඟින් පුද්ගල නිදහස සහ රහස්යභාවය (Privacy and Freedoms) පළුදු වන බව පර්මාර් මහත්මිය පවසයි. තවද, මෙවැනි තහනමක් පැනවීමෙන් දරුවන් සමාජ මාධ්යවලින් ඉවත් නොවන අතර, ඔවුන් කිසිදු ආරක්ෂාවක් නොමැති අන්තර්ජාලයේ අඳුරු කොන් (Darker corners of internet) වෙත තල්ලු වනු ඇතැයි ඇය අනතුරු අඟවයි.
- ජාත්යන්තර උදාහරණ: ඕස්ට්රේලියාව සහ බ්රිතාන්යය වැනි රටවල මෙවැනි තහනම් මඟ හැරීම සඳහා කුඩා ගැහැණු ළමයින් මේකප් (Make-up) භාවිත කරන බවත්, පිරිමි ළමයින් රැවුල් ඇඳගෙන වයස සනාථ කිරීමේ පද්ධති (Age verification) රවටන බවත් ඇය පෙන්වා දුන්නාය.
3. විපක්ෂයේ සහ සෙසු පක්ෂවල ස්ථාවරය
- ලේබර් පක්ෂය (Labour Party): ලේබර් පක්ෂයේ ප්රකාශක රූබන් ඩේවිඩ්සන් (Reuben Davidson) මහතා පවසන්නේ රජයේ වත්මන් ක්රියාවලිය ඉතා ව්යාකූල එකක් බවයි. වයස් සීමා පැනවීම විසඳුමක කොටසක් වුවද, සමාජ මාධ්ය සමාගම් නියාමනය කිරීම සඳහා ස්වාධීන නියාමකයෙකු (Independent Regulator) පත් කිරීම සහ පද්ධතිමය ආරක්ෂාව (Safety by Design) අත්යවශ්ය බව ඔහු අවධාරණය කරයි.
- ග්රීන් පක්ෂය (Green Party): හරිත පක්ෂයේ මන්ත්රී තමතා පෝල් (Tamatha Paul) මහත්මිය ද සෘජු තහනමකට විරුද්ධ වේ. ඇය පෙන්වා දෙන්නේ මයිනෝරිටි (Minority) කණ්ඩායම්, ආබාධිත ප්රජාවන් සහ දරුවන් එකිනෙකා සමඟ සම්බන්ධ වීමට ද සමාජ මාධ්ය භාවිත කරන බවයි. දුරකථන සහ අන්තර්ජාලය යනු මත්පැන් කඩයක් මෙන් කාඩ්පතක් පෙන්වා පාලනය කළ හැකි “නියාමනය නොකළ මෘගයෙකු” (Unregulated beast) බඳු බැවින්, කළ යුත්තේ සමාජ මාධ්ය වේදිකාවලට (Platforms) තද නීති පැනවීම මිස දරුවන් තහනම් කිරීම නොවන බව ඇය කියා සිටී.
දියත නිවුස් නවසීලන්ත විවරණය 2026 මැයි 16
නවසීලන්තයේ දරුවන්ගේ මානසික සෞඛ්යය සහ අන්තර්ජාලය හරහා සිදුවන හිරිහැර (Cyberbullying) වැළැක්වීම සඳහා පියවරක් ගැනීම ඉතා හදිසි අවශ්යතාවයකි. එහෙත්, ජාතික පක්ෂය උත්සාහ කරන “සෘජු තහනම” ප්රායෝගිකව ක්රියාත්මක කිරීම අතිශය දුෂ්කර බව තාක්ෂණික විශ්ලේෂකයෝ ද පවසති. ACT පක්ෂය සහ ග්රීන් පක්ෂය පෙන්වා දෙන පරිදි, දරුවන් තාක්ෂණය අතින් ඉතා දියුණු බැවින් VPN හෝ වෙනත් උපක්රම හරහා මෙම තහනම් බිඳ දැමීමට ඔවුන්ට පහසුවෙන්ම හැකියාව ඇත.
මෙහිදී රජය කළ යුත්තේ හුදෙක් දරුවන්ට තහංචි පැනවීම පමණක් නොව, ලේබර් පක්ෂය යෝජනා කරන පරිදි Meta, TikTok වැනි මහා පරිමාණ සමාජ මාධ්ය සමාගම් ලංකාවේ මෙන් හෝ යුරෝපා සංගමයේ මෙන් දැඩි නියාමනයකට (Platform Regulation) ලක් කිරීමයි. සන්ධාන රජය ඇතුළත පවතින මෙම මතභේදය හේතුවෙන්, ලබන මාසයේදී ඇමතිනි ස්ටැන්ෆර්ඩ් ඉදිරිපත් කරන නව කැබිනට් පත්රිකාව නවසීලන්තයේ අනාගත ඩිජිටල් ආරක්ෂාව පිළිබඳ මඟ තීරණය කරන තීරණාත්මක එකක් වනු ඇත.
