2026 නවසීලන්ත අයවැය: අධ්යාපන අංශයේ දැවැන්ත පෙරළිය සහ සිසුන්ගේ විරෝධතා රැල්ල
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand) — විශේෂ වාර්තාව
2026 මැයි 28 (වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය) — නවසීලන්ත රජය විසින් පසුගියදා ඉදිරිපත් කළ 2026 අයවැය මගින් රටේ අධ්යාපන ක්ෂේත්රයේ ප්රධාන වෙනස්කම් රැසක් හඳුන්වා දී ඇත. පාසල් සහ පෙර පාසල් අධ්යාපනය සඳහා බිලියන $2කට ආසන්න අතිරේක ආයෝජනයක් සිදු කර තිබුණද, තෘතීයික අධ්යාපන ක්ෂේත්රයේ ගාස්තු රහිත වැඩසටහන අහෝසි කිරීම සහ සරසවි ගාස්තු ඉහළ දැමීම සිසුන්ගේ දැඩි නොසතුටට සහ විරෝධතාවලට හේතු වී තිබේ.
පාසල් අධ්යාපනය සහ යටිතල පහසුකම් සඳහා ප්රමුඛත්වය
2026 අයවැය මගින් රජය පාසල් අධ්යාපනය ශක්තිමත් කිරීමට විශාල මුදලක් වෙන් කර ඇත. ඒ අනුව ඉදිරි වසර හතර තුළ පාසල් සහ මුල් ළමාවිය අධ්යාපනය සඳහා බිලියන $2ක ආයෝජනයක් සිදු වේ.
- පාසල් මෙහෙයුම් සහනාධාර: පාසල්වල දෛනික මෙහෙයුම් සඳහා 2%ක වැඩිවීමක් සහ පෙර පාසල් සඳහා 1.5%ක සහනාධාර වැඩිවීමක් ලබා දීමට පියවර ගෙන ඇත. මෙමගින් පාසල් සහ පෙර පාසල් වෙත වාර්ෂිකව පිළිවෙලින් $45 මිලියනයක් සහ $42 මිලියනයක් අතිරේකව ලැබෙනු ඇත.
- නව පන්ති කාමර: රටේ ජනගහන වර්ධනයට අනුකූලව පාසල් පහසුකම් ව්යාප්ත කිරීම සඳහා වසර හතරක් තුළ $334 මිලියනයක් වෙන් කර ඇත.
- විෂය මාලා ප්රතිසංස්කරණ: නව පාසල් විෂය මාලාව හඳුන්වා දීමට සහ 2028-30 අතර කාලයේ ක්රියාත්මක කිරීමට නියමිත නව ද්විතීයික පාසල් සුදුසුකම් පද්ධතිය වෙනුවෙන් $240 මිලියනයක් වෙන් කර තිබේ. මෙයට අමතරව, මූලික කුසලතා (කියවීම, ලිවීම, ගණිතය) වර්ධනය සඳහා $131 මිලියනයක් සහ ගුරුවරුන් පුහුණු කිරීම සඳහා $20 මිලියනයක් වෙන් කිරීම වැදගත් වේ.
- දිවා ආහාර වැඩසටහන: 2027 වසර සඳහා පාසල් සිසුන් වෙනුවෙන් ලබා දෙන නොමිලේ දිවා ආහාර වැඩසටහන අඛණ්ඩව ක්රියාත්මක කිරීමට $212 මිලියනයක් වෙන් කර ඇත.
වෘත්තීය පුහුණුවට නව මුහුණුවරක්
රජය සිය අධ්යාපන ප්රතිපත්තිය තුළ වෘත්තීය අධ්යාපනයට (Trade Training) වැඩි අවධානයක් යොමු කර ඇත. ඒ අනුව, ‘Trades Academies’ හරහා වෘත්තීය පුහුණුව ලබන සිසුන් සංඛ්යාව 2030 වන විට 20,000 දක්වා දෙගුණ කිරීමට රජය බලාපොරොත්තු වේ. මේ සඳහා $69 මිලියන අතිරේක මුදලක් වෙන් කර ඇති අතර, මෙම මුදල් සොයා ගෙන ඇත්තේ තෘතීයික අධ්යාපන ක්ෂේත්රයේ ගාස්තු රහිත වැඩසටහන අහෝසි කිරීමෙනි.
තෘතීයික අධ්යාපනයට එල්ල වූ ප්රහාරය සහ සිසුන්ගේ විරෝධය
අයවැයේ වඩාත්ම මතභේදාත්මක තීරණය ලෙස තෘතීයික අධ්යාපන සහනාධාර අත්හිටුවීම සහ ‘fees-free’ වැඩසටහන අහෝසි කිරීම දැක්විය හැකිය. මෙමගින් රජය වසර හතරක් තුළ බිලියන $1ක ඉතිරියක් සිදු කර ඇත.
- සිසුන්ගේ විරෝධතා: මෙම තීරණයට එරෙහිව ඩියුනෙඩින්, කැන්ටබරි ඇතුළු නගර කිහිපයක සිසුහු මහා විරෝධතා දියත් කළහ. සිසුන් චෝදනා කරන්නේ රජය සිය මූල්ය අසමතුලිතතාවය පියවා ගැනීමට තමන් වැනි ණය බරින් මිරිකී සිටින සිසුන්ව භාවිතා කරන බවයි.
- ආර්ථික පීඩනය: දැනටමත් සරසවි ගාස්තු 6%කින් ඉහළ යන පසුබිමක, මෙම සහනය අහිමි වීම සිසුන් දැඩි මූල්ය අර්බුදයකට ඇද දමන බව ඔවුන් පවසයි. බොහෝ සිසුන් ආහාර වේල් මගහැරීමට සහ පන්තිවලට සහභාගි වීම පවා මගහැරීමට පෙළඹී සිටින බව විරෝධතාකරුවන් අවධාරණය කරයි.
- රජයේ ස්ථාවරය: අගමැති ක්රිස්ටෝපර් ලක්සන් මහතා පවසන්නේ ගාස්තු රහිත ක්රමය “අසාර්ථක” වී ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත්, විපක්ෂය සහ ශිෂ්ය සංගම් පවසන්නේ අධ්යාපනය යනු මූලික අයිතියක් බවත්, මෙවැනි තීරණ රටේ අනාගත ශ්රම බලකාය කෙරෙහි ඍණාත්මක බලපෑමක් ඇති කරන බවත්ය.
අයවැය මගින් අධ්යාපන අමාත්යාංශය සහ තෘතීයික අධ්යාපන කොමිෂන් සභාවේ වියදම් කප්පාදු කිරීමට ද පියවර ගෙන ඇත. සමස්තයක් ලෙස, රජයේ අයවැය 2026 යනු පාසල් මට්ටමේ දියුණුවක් අපේක්ෂා කරන අතරම, තෘතීයික මට්ටමේ දැඩි මූල්ය තීරණ ගත් අයවැයක් ලෙස ඉතිහාසයට එක් වේ.
