හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධියේ ඉරාන ප්රහාර නවසීලන්තය හෙළා දකී: රටවල් 20ක් එක්ව නිකුත් කළ තීරණාත්මක නිවේදනය මෙන්න!
ජාත්යන්තර සහ රාජ්යතාන්ත්රික පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වෙලින්ටන් (Wellington), නවසීලන්තය — 2026 මාර්තු 21 — පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපයේ වාණිජ නෞකාවලට එල්ල වන ඉරාන ප්රහාර හමුවේ ලෝක වෙළඳ ගමන් මාර්ග අවහිර වීම පිළිබඳව නවසීලන්තය සිය දැඩි කනස්සල්ල පළ කර සිටී. බ්රිතාන්යය සහ ජර්මනිය ඇතුළු රටවල් 20ක් මෙම ඒකාබද්ධ ප්රකාශයට අත්සන් තබා ඇත.
1. අගමැති ලක්සන්ගේ ස්ථාවරය
අග්රාමාත්ය ක්රිස්ටෝපර් ලක්සන් (Christopher Luxon) X පණිවුඩයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේ, ඉන්ධන නැව් සහ බලශක්ති යටිතල පහසුකම්වලට එල්ල වන මෙම ප්රහාර නවසීලන්ත වැසියන් ගෙවන ඉන්ධන මිල ඉහළ නැංවීමට සෘජුවම බලපාන බවයි.
- සැපයුම් මාර්ග අවහිර වීම: ඉරානය විසින් හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය අවහිර කිරීම නිසා නවසීලන්තය වැනි රටවලට අත්යවශ්ය භාණ්ඩ සහ ඉන්ධන රැගෙන එන නෞකාවලට බාධා පැමිණ ඇති බව ඔහු පෙන්වා දුන්නේය.
- ජාත්යන්තර සහයෝගීතාව: ගෝලීය වෙළඳාම සඳහා විවෘත සැපයුම් මාර්ග සහතික කිරීම වෙනුවෙන් නවසීලන්තය සැමවිටම කැපවී සිටින බව අගමැතිවරයා අවධාරණය කළේය.
2. ඒකාබද්ධ ප්රකාශයේ අන්තර්ගතය
මෙම ප්රකාශය මගින් ඉරානයෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ:
- වාණිජ නෞකාවලට එල්ල කරන ඩ්රෝන සහ මිසයිල ප්රහාර වහාම නතර කරන ලෙස.
- මුහුදේ බෝම්බ ඇටවීම (Laying mines) සහ නෞකා ගමනාගමනයට බාධා කිරීම නතර කරන ලෙස.
- සිවිල් තෙල් සහ ගෑස් යටිතල පහසුකම්වලට පහර දීම සඳහා තාවකාලික තහනමක් (Moratorium) පනවන ලෙස.
3. නෞකාවල ආරක්ෂාව සඳහා නවසීලන්තයේ දායකත්වය
හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා නෞකාවලට ආරක්ෂිතව ගමන් කිරීමට අවශ්ය ජාත්යන්තර ප්රයත්නයන්ට දායක වීමට සූදානම් බව අත්සන් තැබූ රටවල් ප්රකාශ කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, නවසීලන්තය එවැනි මෙහෙයුමකට සෘජුව දායක වන්නේද යන්න පිළිබඳව ඉදිරියේදී කැබිනට් මණ්ඩලය විසින් තීරණය කරනු ඇතැයි අගමැතිවරයා පැහැදිලි කළේය.
4. ගෝලීය බලපෑම
ඉරානයේ මෙම ක්රියාකලාපය ලොව පුරා සිටින අහිංසක සහ පීඩිත ජනතාවට දැඩි ලෙස බලපාන බව එම රටවල් පවසයි. ජාත්යන්තර බලශක්ති ඒජන්සිය (IEA) විසින් සිය උපායමාර්ගික තෙල් සංචිත (Strategic petroleum reserves) මුදා හැරීමට ගත් තීරණය ද මෙම රටවල් 20 කණ්ඩායම විසින් පිළිගෙන තිබේ.
ඕස්ට්රේලියාව වැනි නවසීලන්තයේ සමීපතම මිතුරන් කිහිපදෙනෙකු මෙම ඒකාබද්ධ ප්රකාශයට අත්සන් තබා නොතිබීම විශේෂත්වයකි.
