සුබසාධන දීමනා අප්රේල් 1 සිට ඉහළට: ජීවන වියදම් අර්බුදය හමුවේ මෙය ප්රමාණවත් සහනයක්ද?
සමාජ සුබසාධන සහ ආර්ථික පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිවුසීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වෙලින්ටන් (Wellington), නවසීලන්තය — 2026 මාර්තු 20 — පාරිභෝගික මිල දර්ශකය (CPI) මත පදනම්ව වාර්ෂිකව සිදුකරන දීමනා සංශෝධනය යටතේ මෙවර 3.11% ක වැඩිවීමක් සිදු කිරීමට නියමිතය. කෙසේ වෙතත්, ඉන්ධන සහ ආහාර මිල ගණන් ඊට වඩා වැඩි වේගයකින් ඉහළ යමින් පවතින බැවින් පීඩාවට පත් පවුල්වලට මෙම සහනය ප්රමාණවත් නොවන බව විචාරකයෝ පවසති.
1. අලුත් වූ දීමනා අනුපාත (බදු අඩු කළ පසු සතිපතා)
| දීමනා වර්ගය | පැරණි මුදල ($) | අප්රේල් 1 සිට නව මුදල ($) |
| JobSeeker (වයස 25ට වැඩි තනි පුද්ගල) | 361.32 | 372.55 |
| තනි මාපිය ආධාර (Sole Parent Support) | 505.80 | 521.52 |
| දරුවන් සිටින යුවළකට (Supported Living) | 734.12 | 756.94 |
| NZ Super (තනිව වෙසෙන අයෙකුට – සති දෙකකට) | 1076.00 | 1110.30 |
2. “පසුගිය වසරේ උද්ධමනයට පමණක් සෑහෙන වැඩිවීමක්”
ළමා දරිද්රතා මර්ධන ක්රියාකාරී කණ්ඩායම (Child Poverty Action Group) පවසන්නේ මෙම වැඩිවීමෙන් පියවා ගත හැක්කේ පසුගිය වසරේ සිදු වූ මිල ඉහළ යාම පමණක් බවයි.
- අත්යවශ්ය භාණ්ඩ: ආහාර, විදුලිය සහ අනෙකුත් අත්යවශ්ය ද්රව්යවල මිල සාමාන්ය උද්ධමන වේගයට වඩා වැඩි වේගයකින් ඉහළ ගොස් ඇත.
- බෆරයක් නොමැතිකම: පසුගිය වසර කිහිපය තුළ පවුල් සතු ඉතිරි කිරීම් ක්ෂය වී ඇති බැවින්, හදිසි මිල ඉහළ යාමකට මුහුණ දීමට ඔවුන්ට අමතර මුදලක් නොමැති බව එම සංගමය පෙන්වා දෙයි.
3. දේශපාලන සහ විශේෂඥ මත
හරිත පක්ෂයේ (Green Party) රිකාඩෝ මෙනෙන්ඩෙස් මාර්තු මහතා පවසන්නේ කුලී මුදල්, ඉන්ධන සහ එළවළු වැනි අත්යවශ්ය ආහාරවල මිල ඉහළ යාමට සාපේක්ෂව මෙම දීමනා ඉහළ නොයන බවයි. ඕනෑම අර්බුදයකදී දිළිඳු ජනතාව වැඩි වශයෙන් පීඩාවට පත්වන බැවින්, මෙවර අයවැයෙන් (Budget) මූලික දීමනා තවදුරටත් ඉහළ නැංවිය යුතු බව ඔහු අවධාරණය කරයි.
මුදල් අමාත්ය නිකොලා විලිස් මහත්මියගේ ප්රකාශකයෙකු පැවසුවේ පවුල්වල අයවැය මත පවතින පීඩනය රජය පිළිගන්නා බවයි. ඉන්ධන පිරිවැය මඟහරවා ගත නොහැකි අයට සහන සැලසීමේ ක්රමවේදයන් රජය සොයමින් සිටින නමුත්, ජාත්යන්තර යුද ගැටුමක සියලු බලපෑම් අවම කිරීමට රජයට බලයක් නොමැති බව ද එම ප්රකාශකයා වැඩිදුරටත් පැවසීය.
