වෛතංගි ගිවිසුමේ අධ්යාපන වගන්ති ඉවත් කිරීමට එරෙහිව වයිතංගි විනිශ්චය සභාවෙන් රතු එළියක්: “මෙය ගිවිසුමේ ගෞරවය කෙළෙසීමක්”
විශේෂ වෛතංගි ගිවිසුම් සහ අධ්යාපන පුවත් විවරණය — දියත නිවුස් නිවුසීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
2026 මැයි 15 — රජය විසින් අධ්යාපන පනතේ අන්තර්ගත වෛතංගි ගිවිසුම් වගන්ති වෙනස් කිරීමට ගෙන ඇති රහසිගත තීරණය වහාම අත්හිටුවන ලෙස වයිතංගි විනිශ්චය සභාව නිර්දේශ කර තිබේ. රජයේ මෙම උත්සාහය 1840 දී ඇති කරගත් වෛතංගි ගිවිසුමේ වගකීම් නීති පද්ධතියෙන් මකා දැමීමේ ප්රයත්නයක් බව විනිශ්චය සභාව සිය පළමු අදියරේ වාර්තාවෙන් පෙන්වා දෙයි.
1. රහසිගත කැබිනට් තීරණය
විමර්ශන කටයුතු ආරම්භ වීමට පෙර දින රජය විසින් අනාවරණය කළේ, අධ්යාපන පනතේ දැනට පවතින “ගිවිසුම ක්රියාත්මක කිරීම” (Give effect to the Treaty) වැනි ප්රබල වගකීම් “සලකා බැලීම” (Take into account) වැනි ඉතා ලිහිල් මට්ටමකට පහත හෙළීමට 2026 පෙබරවාරි 23 දින කැබිනට් මණ්ඩලය තීරණය කර ඇති බවයි.
- සංවාදයකින් තොරව: මෙම තීරණය මාඕරි ප්රජාව සමඟ කිසිදු පූර්ව සාකච්ඡාවකින් තොරව ගෙන ඇති බවත්, එය රජය සහ මාඕරිවරුන් අතර පවතින “හවුල්කාරිත්වයේ මූලධර්මය” බිඳ දැමීමක් බවත් විනිශ්චය සභාව පවසයි.
2. නිලධාරීන්ගේ උපදෙස් නොසලකා හැරීම
මෙම වෙනස්කම් මගින් රජය සහ මාඕරිවරුන් අතර සබඳතාවයට දැඩි හානියක් සිදුවිය හැකි බවට රජයේ නිලධාරීන් විසින්ම ලබාදුන් උපදෙස් රජය විසින් නොසලකා හැර ඇති බව විමර්ශනයේදී හෙළි විය.
- අසම්පූර්ණ දැනුම: මෙම සංශෝධන නිසා මාඕරි ජනතාවට සිදුවන බලපෑම පිළිබඳව ප්රමාණවත් අධ්යයනයක් කර නොමැති බව රජයේ නිලධාරීන්ම පිළිගෙන තිබේ.
3. විනිශ්චය සභාවේ දැඩි විවේචනය
විනිශ්චය සභාවේ සභාපතිනී රේචල් මුලින්ස් (Rachel Mullins) පෙන්වා දෙන්නේ මෙය වෛතංගි ගිවිසුමේ ‘මානය’ (Mana) කෙළෙසීමට දරන උත්සාහයක් (Takahi the mana of the treaty) බවයි.
- සසඳා බැලීම: මෙම ක්රියාව මතභේදාත්මක ‘වෛතංගි ගිවිසුම් මූලධර්ම පනත් කෙටුම්පතට’ (Treaty Principles Bill) වඩා භයානක විය හැකි බව විනිශ්චය සභාව පවසයි. මන්ද මෙය සැබවින්ම නීතියක් ලෙස ක්රියාත්මක වීමට ඉඩ පවතින බැවිනි.
විනිශ්චය සභාවේ නිර්දේශ:
- අධ්යාපන පනත සංශෝධනය කිරීමේ කටයුතු වහාම නතර කිරීම.
- ඕනෑම සංශෝධනයක් සිදු කිරීමට පෙර මාඕරි ප්රජාව සමඟ එක්ව සම-නිර්මාණ (Co-design) ක්රියාවලියකට එළඹීම.
- බිඳී ගිය රජය සහ මාඕරි සබඳතාවය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට වහාම පියවර ගැනීම.
දියත නිවුස් නිවුසීලන්ත විවරණය 🦁⚖️🌏
නවසීලන්තයේ අධ්යාපන පද්ධතිය තුළ මාඕරි සංස්කෘතියට සහ වෛතංගි ගිවිසුමට හිමි තැන වෙනස් කිරීම මෙරට අනාගත පරපුරට විශාල බලපෑමක් එල්ල කරන කරුණකි. නවසීලන්තයේ වෙසෙන ලාංකික අපට ද මෙම දේශපාලන ප්රවණතා පිළිබඳ අවබෝධයක් තිබීම වැදගත් වන්නේ, අපේ දරුවන් ද අධ්යාපනය ලබන්නේ මෙම නීතිමය රාමුව යටතේ බැවිනි. රජය විසින් මෙලෙස විනිශ්චය සභා නිර්දේශ නොසලකා හරිමින් කටයුතු කිරීම රට තුළ සමාජීය නොසන්සුන්තාවයක් ඇති කිරීමට ද හේතු විය හැකිය.
