වෙස්ට්පැක් ආර්ථික විද්යාඥයාට අනුව: වසරකට පෙරට වඩා ගෘහස්ථ ආර්ථික තත්ත්වය යහපත් විය හැකිද?
ආර්ථික විශ්ලේෂණ වාර්තාව
2026 ජූලි 03 (ඔක්ලන්ඩ්, නවසීලන්තය) — බොහෝ පවුල්වලට තවමත් එම වෙනස නොදැනුනද, පවතින ආර්ථික සාධක කිහිපයක් එකතු වීමෙන් පසුගිය වසරට සාපේක්ෂව නවසීලන්ත ගෘහස්ථ ආර්ථික තත්ත්වය යහපත් වී ඇති බව වෙස්ට්පැක් බැංකුවේ ජ්යෙෂ්ඨ ආර්ථික විද්යාඥ සතිෂ් රන්චෝඩ් මහතා පවසයි.
ආර්ථික දර්ශකවල දියුණුව:
- ආදායම් වර්ධනය: ගෘහස්ථ ඉවත දැමිය හැකි ආදායම් මට්ටම පසුගිය වසරේදී ආසන්න වශයෙන් 5%කින් ඉහළ ගොස් ඇත. ජනගහන වෙනස්කම් ගළපා බැලූ විට, මාර්තු මාසය දක්වා වසරක කාලය තුළ ගෘහස්ථ ආදායම 3.8%කින් පමණ වර්ධනය වී තිබේ. මෙය ප්රධාන වශයෙන් කෘෂිකාර්මික අංශයේ දියුණුවත් සමඟ ව්යවසායක ආදායම් 14%කින් ඉහළ යාම හේතුවෙන් සිදුව ඇත.
- පොහොසත්කම සහ ඉතිරිකිරීම්: මාර්තු කාර්තුවේදී ජාතික ඉතිරිකිරීම් ඩොලර් බිලියන 2කින් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, ඉතිරිකිරීමේ අනුපාතය 3.3% දක්වා වැඩි වී තිබේ. කොටස් වෙළෙඳපොළේ ඉහළ යාමත් සමඟ කීවීසේවර් (KiwiSaver) ඇතුළු මූල්ය වත්කම්වල වටිනාකම ඉහළ යාම මෙයට ප්රධාන හේතුවකි.
- ණය පියවීම්: ගෘහස්ථව පොලී ගෙවීම් සඳහා වැය කරන මුදල් ප්රමාණය අඛණ්ඩව පස්වන කාර්තුවටත් පහළ ගොස් ඇත.
අනාගත ආර්ථික අභියෝග: පවතින යහපත් ලක්ෂණ තිබියදීත්, ඉදිරි කාලය පිළිබඳව ආර්ථික විද්යාඥයා අනතුරු අඟවයි:
- පොලී අනුපාත: නිවාස ණය පොලී අනුපාතවල තවදුරටත් විශාල පහත වැටීමක් අපේක්ෂා නොකරන අතර, මධ්යම පෙරදිග යුද ගැටුම් සහ උද්ධමන පීඩනය හේතුවෙන් රක්ෂිත බැංකුවේ නිල මුදල් අනුපාතිකය (OCR) ඉදිරි මාසවලදී ක්රමානුකූලව ඉහළ යා හැකි බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
- වැඩ වෙළෙඳපොළ සහ ජීවන වියදම: විරැකියා අනුපාතිකය 5.3%ක් තරම් ඉහළ මට්ටමක පැවතීම සහ විදුලි බිල්පත්, දේපළ බදු (rates) සහ ඉන්ධන මිල තවමත් ඉහළ මට්ටමක පැවතීම සාමාන්ය පවුලකට දිගින් දිගටම ආර්ථික පීඩනයක් ඇති කරන බව රන්චෝඩ් මහතා අවධාරණය කරයි.
රටේ ආර්ථිකය ක්රමයෙන් යහපත් අතට හැරෙමින් තිබුණද, ඉහළ උද්ධමනය සහ ජීවන වියදම හේතුවෙන් සාමාන්ය ගෘහස්ථ පාරිභෝගිකයාට තවමත් ආර්ථික වශයෙන් අපහසු කාලයක් ගත කිරීමට සිදු වනු ඇත.
