නිවාස ණය ගෙවනවාද? විශ්රාමයට ඉතුරු කරනවාද? – සුසෑන් එඩ්මන්ඩ්ස්ගෙන් මූල්ය උපදෙස්
විශේෂ ආර්ථික වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වෙලින්ටන් — 2026 මාර්තු 15 — ඔබේ විශ්රාම දිවිය වඩාත් සුරක්ෂිත කර ගැනීම සඳහා ගත යුතු නිවැරදිම මූල්ය තීරණය කුමක්ද යන්න පිළිබඳව කෙරෙන විමසුමකට පිළිතුරු දෙමින් සුසෑන් එඩ්මන්ඩ්ස් පවසන්නේ එය පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට වෙනස් විය හැකි බවයි.
1. නිවාස ණය පියවීමේ වාසිය
ඔබේ නිවාස ණය පියවීම යනු රජයට බදු නොගෙවා ස්ථාවර ප්රතිලාභයක් ලබා ගැනීමක් වැනි බව මූල්ය විශේෂඥයින් පවසයි.
- ස්ථාවරත්වය: නිවාස ණය සඳහා ඔබ ගෙවන පොලිය (උදාහරණයක් ලෙස 5% හෝ 6%) ඉතිරි කර ගැනීම යනු කිසිදු අවදානමකින් තොරව ඔබට ලැබෙන ස්ථාවර ලාභයකි.
- අඩු අවදානම: නිවාස ණය පියවා විශ්රාම යාම මගින් ලැබෙන මානසික නිදහස සහ මූල්ය ස්ථාවරත්වය ඉතා ඉහළය.
2. කිවිසේවර් (KiwiSaver) ආයෝජනය
ඔබේ මුදල් KiwiSaver වැනි ආයෝජනයකට යොමු කරන්නේ නම්, එයින් ලැබෙන ප්රතිලාභය නිවාස ණයේ පොලියට වඩා වැඩි විය යුතුය.
- කාලය: ඔබ වසර 10කට වඩා වැඩි කාලයක් ආයෝජනය කිරීමට බලාපොරොත්තු වන්නේ නම්, ‘Growth Fund’ හරහා 8% – 10% වැනි ඉහළ ප්රතිලාභයක් බලාපොරොත්තු විය හැක.
- කෙටි කාලීන අවදානම: ඔබ කෙටි කාලයකින් විශ්රාම ගැනීමට සැලසුම් කරන්නේ නම්, වෙළඳපොළ උච්චාවචනයන් නිසා ඔබේ ආයෝජනය පාඩු වීමට ද ඉඩ ඇත.
3. රැකියාව සමඟ විශ්රාම වැටුප් (NZ Super) ලැබීම
ඔබ විශ්රාම වැටුප් ලබන අතරතුර රැකියාවක නිරත වන්නේ නම්, බදු ගෙවීමේදී (Secondary Tax) සැලකිලිමත් විය යුතුය.
- ප්රධාන ආදායම: ඔබට වැඩිපුරම මුදල් ලැබෙන මාර්ගය ප්රධාන ආදායම (Main Income) ලෙස සලකා බදු ගෙවිය යුතුය.
- ද්විතීයික බද්ද: ඔබේ රැකියාවෙන් ලැබෙන වැටුප NZ Super මුදලට වඩා වැඩි නම්, NZ Super ආදායම ද්විතීයික ආදායමක් ලෙස සලකා බදු ගෙවීම වඩාත් යෝග්ය වේ.
