නිව්සීලන්තයේ ස්වයංක්රීය ටෙලර් යන්ත්ර (ATMs) නොමැති ප්රදේශ සහ මුදල් ප්රවේශ්යතාවයේ අර්බුදය!
වෙලිංටන්, නිව්සීලන්තය —
මෑත වසරවලදී නිව්සීලන්තය පුරා ඇති ස්වයංක්රීය ටෙලර් යන්ත්ර (ATMs) ජාලය ක්රමයෙන් සංකුචනය වී ඇති අතර, රටේ ඇතැම් ප්රදේශවල කිසිදු මුදල් ලබාගැනීමේ යන්ත්රයක් නොමැති තත්ත්වයක් උද්ගත වී තිබේ.
ආර්.එන්.ඉසඩ් (RNZ) දත්තවලට අනුව, රට පුරා මුදල් ලබාගත හැකි ප්රවේශ ලක්ෂණ 1000කට වැඩි ප්රමාණයක් පවතින අතර, ඉන් ආසන්න වශයෙන් අඩක්ම හිමිව ඇත්තේ බැංකු නොවන ආයතනවලටය. කෙසේ වෙතත්, ග්රේට් බැරියර් දූපත (Great Barrier Island), හාස්ට් (Haast), ටුවාටපෙරී (Tuatapere), ඔමාරමා (Omarama) සහ මිල්ෆර්ඩ් සවුන්ඩ් (Milford Sound) වැනි දුර බැහැර ප්රදේශවල ජීවත් වන ජනතාවට මුදල් ලබාගැනීම සඳහා බොහෝ දුරක් යාමට සිදුවී තිබේ.
මුදල් යන්ත්ර නොමැති ප්රදේශ සහ ජන ජීවිතයට එල්ල වන බලපෑම
- දිගු දුරක් ගමන් කිරීමේ අවශ්යතාව: හාස්ට් ප්රදේශයේ සිට කිලෝමීටර 144ක් පමණ ද, ඔමාරමා සිට ට්වයිසෙල් (Twizel) වෙත කිලෝමීටර 30ක් පමණ ද, ටුවාටපෙරී සිට කිලෝමීටර 48ක් පමණ ද දුරක් ගමන් කිරීමට සිදුවී ඇත.
- ජනතා අදහස්: ඇතැම් ප්රදේශවාසීන් පවසන්නේ තමන් ස්වයංපෝෂිත ජීවිතයක් ගත කරන නිසා මුදල් අවශ්යතාව අඩු බවත්, කුඩා නගරවල ටෙලර් යන්ත්ර පිහිටුවීමෙන් සොරකම් වැනි අපරාධ වැඩි වීමේ අවදානමක් ඇති බවත්ය. එහෙත් ව්යාපාරිකයින් සහ ආර්ථික විද්යාඥයින් පෙන්වා දෙන්නේ මෙය බරපතල ගැටළුවක් බවයි.
- සංඛ්යාලේඛන: රට පුරා මිලියන 0.72කට අධික පිරිසක් (725,000ක් පමණ) ළඟම ඇති ටෙලර් යන්ත්රයේ සිට කිලෝමීටර 5කට වඩා වැඩි දුර ප්රදේශවල ජීවත් වන අතර, ඉන් 300කට වැඩි පිරිසක් කිලෝමීටර 75කට වඩා වැඩි දුරක ජීවත් වෙති.
මහ බැංකුවේ මැදිහත්වීම සහ අවදානමට ලක් වූ පාර්ශ්ව
නිව්සීලන්ත රක්ෂිත බැංකුව (Reserve Bank) විසින් මුදල් භාවිතය සහ ප්රවේශ්යතාව සම්බන්ධයෙන් පුළුල් සාකච්ඡා පවත්වමින් සිටින අතර, නාගරික ප්රදේශවල සියයට 95කට ඇවිද යා හැකි දුරකින් නොමිලේ මුදල් ලබාගත හැකි මධ්යස්ථාන ලබා දීමට ඉලක්ක කර ඇත. විශේෂයෙන්ම ග්රාමීය ජනාවාස 24ක මුදල් සේවා අවශ්ය බව හඳුනාගෙන තිබේ.
- දුර්වල සහ වැඩිහිටි ප්රජාවට බලපෑම: ඕටගෝ විශ්වවිද්යාලයේ ආර්ථික විද්යාඥ මුරාත් උංගෝර් (Murat Ungor) පෙන්වා දෙන්නේ ටෙලර් යන්ත්ර නොමැතිකම වැඩිහිටියන්ට, ආබාධිතයින්ට සහ අඩු ආදායම් ලබන අයට දැඩි අවාසියක් වන බවයි. කුඩා ව්යාපාරවලින් සියයට 72කට මුදල් භාවිතය අහිමි වීමෙන් සෘජු බලපෑම් එල්ල වන අතර, ඇතැම් නගරවල ඇති එකම ටෙලර් යන්ත්රය මඟින් අධික ගාස්තු අය කිරීමත්, ව්යාපාරිකයින්ට බැංකු කටයුතු සඳහා දුර බැහැර නගර වෙත යාමට සිදුවීමත් විශාල ගැටළුවකි.
- සංස්කෘතික හා සමාජීය අවශ්යතා: ඩිජිටල් මුදල් හරහා සිදු කළ නොහැකි දේශීය පරිත්යාග (koha) සහ සංස්කෘතික කටයුතු සඳහා මුදල් (cash) අත්යවශ්ය වන බව ඔහු වැඩිදුරටත් පෙන්වා දෙයි.
