නවසීලන්ත දේශපාලනඥයින්ගේ සෞඛ්ය තොරතුරු හෙළිදරව් කිරීමේ නීති රීති මොනවාද?
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
2026 ජූලි 17 — අමෙරිකානු දේශපාලන ක්ෂේත්රයේ ප්රබලයන්ගේ සෞඛ්ය තත්ත්වයන් වසන් කිරීම පිළිබඳව දැඩි කතාබහක් ඇතිවී තිබෙන පසුබිමක, නවසීලන්ත පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරුන් තම සෞඛ්ය තොරතුරු මහජනතාවට හෙළිදරව් කිරීමට බැඳී සිටින්නේද යන්න පිළිබඳව විමර්ශනයක් සිදු කර තිබේ.
නවසීලන්තයේ පවතින තත්ත්වය
- නිල නීති නොමැත: නවසීලන්තයේ කිසිදු මන්ත්රීවරයෙකු තම සෞඛ්ය තත්ත්වය හෙළිදරව් කිරීමට නීතියෙන් බැඳී නැත. පාර්ලිමේන්තු සේවාව (Parliamentary Service) තහවුරු කරන පරිදි, මන්ත්රීවරයෙකුගේ සෞඛ්ය තොරතුරු ඔහුගේ හෝ ඇයගේ පුද්ගලික තොරතුරු වන අතර, පෞද්ගලිකත්ව පනත (Privacy Act) යටතේ ඒවා ආරක්ෂා වී ඇත.
- සෞඛ්ය පරීක්ෂණ නොමැත: මන්ත්රීවරයෙකු සිය රාජකාරිය ඉටු කිරීමට ශාරීරිකව හෝ මානසිකව සුදුසු දැයි පරීක්ෂා කිරීමේ අනිවාර්ය සෞඛ්ය ඇගයීමක් හෝ “ධුරයේ රැඳී සිටීමේ සුදුසුකම්” පරීක්ෂණයක් නවසීලන්තයේ නොමැත.
ප්රායෝගික ක්රියාමාර්ග
- ස්වේච්ඡාවෙන් හෙළිදරව් කිරීම: අතීතයේ සිටම නවසීලන්ත දේශපාලනඥයන් තම සෞඛ්ය ගැටලු පිළිබඳව විවෘතව කතා කිරීමේ යහපත් සම්ප්රදායක් පවත්වාගෙන යයි. මාරමා ඩේවිඩ්සන්, කිරි ඇලන් සහ නිකී කේ වැනි මන්ත්රීවරුන් තම පිළිකා රෝගී තත්ත්වයන් පිළිබඳව මහජනතාව දැනුවත් කිරීම මීට කදිම උදාහරණයකි.
- සේවයෙන් ඉවත්වීම: අසනීප තත්ත්වයක් හේතුවෙන් මන්ත්රීවරයෙකුට රාජකාරි කළ නොහැකි නම්, ස්වේච්ඡාවෙන් ඉල්ලා අස්වීමට හෝ නිවාඩු ලබා ගැනීමට ඔවුන්ට හැකියාව ඇත.
සෞඛ්ය තත්ත්වය නිසා ධුරයෙන් ඉවත් කිරීමේ නීති
මැතිවරණ පනතේ (Electoral Act) 56 වැනි වගන්තිය යටතේ ඉතා දුර්ලභ අවස්ථාවකදී පමණක් මන්ත්රීවරයෙකු “මානසික රෝගී තත්ත්වයකට” පත්වූ විට ධුරයෙන් ඉවත් කළ හැක. එහෙත් මෙතෙක් නවසීලන්ත ඉතිහාසයේ මෙම නීතිය භාවිතා කර නොමැත.
ඔටාගෝ විශ්වවිද්යාලයේ මහාචාර්ය නික් විල්සන් මහතා පවසන පරිදි, අනාගතයේදී අගමැතිවරුන් වැනි ඉහළ පෙළේ නායකයින් සඳහා ස්වාධීන මණ්ඩලයක් හරහා වාර්ෂික සෞඛ්ය ඇගයීමක් සිදු කිරීම රටේ අනාගත යහපත උදෙසා යෝග්ය විය හැකිය. “දුර්වල සෞඛ්ය තත්ත්වයකින් පසු වන නායකයෙකුට වැරදි තීරණ ගැනීම හරහා රටට අයහපත් ප්රතිඵල අත්කර දිය හැකියි,” යනුවෙන් ඔහු වැඩිදුරටත් අවධාරණය කරයි.
