නවසීලන්ත අගමැති සැමෝවාහිදී ‘මතායි’ පදවියෙන් පිදුම් ලබයි – මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරමට එරෙහිව ප්‍රබල සන්ධානයක්

රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

අපියා, සැමෝවා — 2026 මාර්තු 16 — අග්‍රාමාත්‍ය ක්‍රිස්ටෝපර් ලක්සන් සහ සැමෝවා අග්‍රාමාත්‍ය ලාඕලියලෙමලිටෝවා (La’aulialemalietoa) අතර පැවති නිල සාකච්ඡා සාර්ථකව අවසන් වූ අතර, දෙරටේ සබඳතාව නව මානයකට ගෙන ඒමට නායකයින් දෙපල එකඟ විය.

1. ‘මතායි’ පදවිය සහ මතභේදය සමනය වීම

සංචාරය ආරම්භයේදී අග්‍රාමාත්‍ය ලක්සන් විසින්ම මෙම ගෞරව නාමය ඉල්ලා සිටි බවට පැතිර ගිය තොරතුරු සැමෝවා රජය විසින් නිල වශයෙන් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී. එය හුදෙක් සන්නිවේදන දෝෂයක් (Miscommunication) බවත් දෙරටම දැන් එය අමතක කර ඉදිරියට ගොස් ඇති බවත් ලක්සන් පැවසීය.

• ගෞරව නාමය: ඔහුට ‘Tuisinavemaulumoto’otua’ යන උසස් මතායි පදවිය පිරිනමන ලදී.
• සම්ප්‍රදායික උත්සවය: නවසීලන්ත දූත පිරිස සැමෝවාහි සාම්ප්‍රදායික ‘කාවා’ (Kava) පානය කළ අතර, පසුව අග්‍රාමාත්‍යවරයා සහ ඔහුගේ බිරිඳ අමන්දා සැමෝවා නියෝජිතයන් සමඟ සම්ප්‍රදායික නර්තනයකට ද එක් වූහ.

2. පැසිෆික් සාගරය ‘මත්ද්‍රව්‍ය අධිවේගී මාර්ගයක්’ වෙලා

මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම සහ සංවිධානාත්මක අපරාධ මැඩලීම සඳහා නවසීලන්ත සහ සැමෝවා පොලිසිය හා රේගුව අතර තොරතුරු හුවමාරු කර ගැනීමේ අවබෝධතා ගිවිසුම්වලට අත්සන් තැබිණි.

• දේශසීමා ආරක්ෂාව: “පැසිෆික් කලාපය මත්ද්‍රව්‍ය ප්‍රවාහනය කරන අධිවේගී මාර්ගයක් වී තිබෙනවා. අපේ මුහුදු සීමා සහ දේශසීමා ශක්තිමත් කළ යුතුයි. එය මුළු කලාපයේම ආරක්ෂාවට වැදගත්,” යැයි ලක්සන් අවධාරණය කළේය.
• සමාජ සත්කාර: මත්ද්‍රව්‍ය නිසා ඇතිවන සමාජීය බලපෑම් අවම කිරීමට ‘සැල්වේෂන් ආමි’ (Salvation Army) වැනි සංවිධාන සමඟ එක්ව කටයුතු කිරීමේ අවශ්‍යතාව ද මෙහිදී සාකච්ඡා විය.

3. වීසා ප්‍රශ්නය සහ මනවානුයි (Manawanui) නෞකාව

වීසා සහන සම්බන්ධයෙන් පැසිෆික් වැසියන් කරන ඉල්ලීමට අග්‍රාමාත්‍යවරයා නැවතත් පිළිතුරු දෙමින් කියා සිටියේ, අතීතයේ වීසා රහිත ක්‍රම හඳුන්වා දුන් අවස්ථාවලදී රෝහල් සහ පාසල් පිරී ගිය බවත් බොහෝ දෙනා නැවත සිය රටවල් බලා නොගිය බවත්ය. එබැවින් ‘වීසා කාලය ඉක්මවා රැඳී සිටින්නන්’ (Overstayers) පිළිබඳ රජය තවමත් දැඩි අවධානයෙන් සිටින බව ඔහු පැවසීය.

එසේම, 2024 වසරේ ගිලී ගිය HMNZS Manawanui නෞකාව සම්බන්ධයෙන් නවසීලන්තය ඩොලර් මිලියන 6ක වන්දියක් ගෙවා තිබුණද, එම සාකච්ඡා තවමත් අවසන් වී නොමැති බව සැමෝවා අග්‍රාමාත්‍යවරයා ඉඟි කළේය. අනාගතයේදී සිදු විය හැකි පාරිසරික බලපෑම් පිළිබඳව තවදුරටත් සාකච්ඡා කළ යුතු බව ඔහුගේ අදහසයි.