නවසීලන්තය සහ යුක්රේනය අතර යුද ඩ්රෝන නිපදවීමේ විශේෂ ගිවිසුමකට යෝජනා! “ඩොලර් බිලියනයක් ආයෝජනය කර මෙරටදීම ඩ්රෝන හදමු” — ආරක්ෂක විශ්ලේෂකයන්ගෙන් බලපෑම්
විශේෂ දේශීය ආරක්ෂක සහ ජාත්යන්තර භූ-දේශපාලනික පුවත් විවරණය — දියත නිවුස් නිවුසීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
2026 මැයි 18 (වෙලින්ටන්) — රුසියානු සහ ඉරාන යුද පෙරමුණුවලදී ලොව යුද නීති උඩුයටිකුරු කළ තමන් සතු අතිනවීන යුද ඩ්රෝන තාක්ෂණය (Military Drone Innovation) භාවිත කරමින්, නවසීලන්තය තුළ ඒකාබද්ධව සන්නද්ධ ඩ්රෝන යානා නිෂ්පාදනය කිරීමේ විශේෂ ආරක්ෂක ගිවිසුමකට (Drone Deal) යුක්රේන රජය විසින් නවසීලන්තයට නිල ආරාධනයක් කර තිබේ.
ඕස්ට්රේලියාවේ සහ නවසීලන්තයේ යුක්රේන තානාපති වසීල් මයිරොෂ්නිචෙන්කෝ (Vasyl Myroshnychenko) මහතා ප්රකාශ කළේ, මේ වන විටත් ලොව දියුණු රටවල් 20ක් මෙම තාක්ෂණය ලබා ගැනීමට උනන්දුවක් දක්වන අතර ජර්මනිය, කැනඩාව, නෝර්වේ සහ ජපානය යන රටවල් 4ක් යුක්රේනය සමඟ ඩ්රෝන ගිවිසුම්වලට අත්සන් තබා ඇති බවයි. යුක්රේන ජනාධිපති ව්ලැඩිමීර් සෙලෙන්ස්කි (Volodymyr Zelensky) විසින් ලොව පුරා දියත් කර ඇති “ආරක්ෂක රාජ්ය තාන්ත්රික” (Defence Diplomacy) වැඩපිළිවෙළ යටතේ මෙම යෝජනාව නවසීලන්ත රජය වෙත ඉදිරිපත් කර ඇත.
ගෝලීය යුද බියක් පවතින වත්මන් වටපිටාව තුළ මෙම ඩ්රෝන ගිවිසුමේ ඇති වැදගත්කම සහ දේශීය මතභේද පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක වාර්තාව මෙන්න:
⚔️ 1. යුක්රේන යෝජනාව සහ ආරක්ෂක අමාත්යවරයාගේ ස්ථාවරය
යුක්රේන තානාපතිවරයා පෙන්වා දෙන්නේ වත්මන් ආරක්ෂක අමාත්ය ක්රිස් පෙන්ක් (Chris Penk) සහ හිටපු අමාත්ය ජුඩිත් කොලින්ස් සමඟ පසුගිය දෙසැම්බර් මාසයේ සිටම මේ පිළිබඳව සාකච්ඡා කර ඇති බවයි.
- රජයේ ප්රතිචාරය: ආරක්ෂක අමාත්ය ක්රිස් පෙන්ක් මහතා ප්රකාශයක් කරමින් තහවුරු කළේ, යුක්රේනය විසින් ඉදිරිපත් කර ඇති මෙම ඩ්රෝන නිෂ්පාදන යෝජනාව ආරක්ෂක නිලධාරීන්ගේ දැඩි අවධානයට ලක්ව ඇති බවත්, ඒ පිළිබඳව අවසන් තීරණයක් මෙතෙක් ගෙන නොමැති බවත්ය. නවසීලන්තය තාක්ෂණයෙන් පසුපසට නොයා යුතු බැවින් ඉදිරියේදී මේ පිළිබඳව විශේෂ උපදෙස් ලබා ගැනීමට බලාපොරොත්තු වන බව ඔහු පැවසීය.
- ද්විපාර්ශ්වික ආරක්ෂක ගිවිසුම: යුක්රේනය සමඟ මෙවැනි ඩ්රෝන ගිවිසුමකට එළඹීමට නම් මුලින්ම ද්විපාර්ශ්වික ආරක්ෂක ගිවිසුමකට (Bilateral Security Agreement) අත්සන් තැබිය යුතුය. දැනට ලොව රටවල් 28ක් ඊට අත්සන් තබා ඇති අතර නවසීලන්තය තවමත් ඊට එක්ව නොමැත. කෙසේ වුවද, ඕස්ට්රේලියාව මේ වසර අගදී ඊට අත්සන් තැබීමට නියමිතය.
🚢 2. “නැව්වලට බිලියන ගණන් නාස්ති නොකර ඩ්රෝන හදමු” — දේශීය විශ්ලේෂකයෝ කියති
වෙලින්ටන්හි ප්රමුඛ භූ-දේශපාලනික විශ්ලේෂකයෙකු වන ආචාර්ය ඩෙල් කාර්ලිනි (Dr Del Carlini) පෙන්වා දෙන්නේ ලෝක යුද්ධයක් (World War 3) ආසන්න වෙමින් පවතින බැවින් නවසීලන්තය කාලය නාස්ති නොකළ යුතු බවයි.
- ඩොලර් බිලියනයක ආයෝජනය: අපේ ආරක්ෂක වියදම්වලින් ඩොලර් බිලියනයක් (NZD $1b) වහාම යුක්රේනය සමඟ ඒකාබද්ධ ව්යාපාරයකට යොදවා, මෙරට තුළම ඩ්රෝන නිෂ්පාදනය කිරීමේ යටිතල පහසුකම් හැදිය යුතු බව ඔහු පවසයි.
- නාවික හමුදාවේ අනාගතය: ඉදිරි දශකය තුළ නව යුද නැව් (Frigates) මිලදී ගැනීමට බිලියන ගණන් වියදම් කිරීම ඵලක් නොවන බවත්, වත්මන් ඉරාන යුද්ධයේදී (Iran War) ඉරාන නාවික හමුදාව ඩ්රෝන ප්රහාර මඟින් ඉතා පහසුවෙන් අක්රීය කළ ආකාරය මෙයට හොඳම උදාහරණය බවත් ඔහු අවධාරණය කළේය. මේ වන විට ඇමෙරිකාව සහ ඕස්ට්රේලියාව ද ඩොලර් බිලියන ගණන් වැය කරමින් දැවැන්ත ස්වයංක්රීය ඩ්රෝන බලකායන් (DAWG) නිර්මාණය කරමින් සිටී.
🛠️ 3. “පිටරටින් ගන්න ඕන නෑ, අපිටම තාක්ෂණය තියෙනවා” — දේශීය ඩ්රෝන නිෂ්පාදකයෝ
නවසීලන්තයේ මවුන්ට් මංගනූයි (Mt Maunganui) හි පිහිටි Syos සමාගම නිපදවන ඩ්රෝන දැනටමත් යුක්රේන සහ බ්රිතාන්ය හමුදා භාවිත කරයි. කෙසේ වුවද, වසර 10කට වැඩි කාලයක් මෙරට ඩ්රෝන නිෂ්පාදනයේ නිරත Obsidian Systems සමාගමේ පිලිප් සොලාරිස් (Philip Solaris) පවසන්නේ යුක්රේනය සමඟ හවුල් වීමට වඩා එම මුදල් නවසීලන්තයේ සහ ඕස්ට්රේලියාවේ දේශීය කුඩා ව්යාපාර සඳහා ආයෝජනය කිරීම වටිනා බවයි.
ඔහු පවසන පරිදි, නවසීලන්තය සතුව දැනටමත් ඉහළ තාක්ෂණය සහ දැනුම පවතින බැවින්, ප්රශ්නය ඇත්තේ තාක්ෂණයේ නොව රජය විසින් ආරක්ෂක ප්රතිපාදන (Budget 2026) වේගයෙන් සහ නිවැරදිව දේශීය කර්මාන්ත සඳහා වැය නොකිරීමේ දේශපාලන ක්රියාවලිය තුළය.
දියත නිවුස් දේශීය විවරණය 🦁⚖️🌏
ගෝලීය ආරක්ෂක වටපිටාව ශීඝ්රයෙන් වෙනස් වෙමින් පවතින යුගයක යුක්රේනය විසින් නවසීලන්තයට ඉදිරිපත් කර ඇති මෙම යෝජනාව ඉතා වැදගත් එකකි. රුසියාව විසින් උතුරු කොරියානු හමුදා පුහුණු කිරීම සහ ඉරානය සමඟ පවතින යුද සබඳතා නිසා ඉන්දු-පැසිෆික් කලාපයට (Indo-Pacific) එල්ල වී ඇති තර්ජනය සුළු කොට තැකිය නොහැක.
ආචාර්ය ඩෙල් කාර්ලිනි පෙන්වා දෙන පරිදි, සාම්ප්රදායික දැවැන්ත යුද නැව් සහ මිල අධික හමුදා උපකරණ මිලදී ගන්නවාට වඩා, නූතන යුද බිම තීරණය කරන ඩ්රෝන තාක්ෂණය දේශීයව නිෂ්පාදනය කිරීමට (Sovereign domestic production) ඉගෙන ගැනීම රටේ අනාගත ආරක්ෂාවට අතිශය තීරණාත්මක වනු ඇත. කෙසේ වුවද, ඇමෙරිකාව, බ්රිතාන්යය සහ ඕස්ට්රේලියාව එක්ව පිහිටුවාගෙන ඇති AUKUS ආරක්ෂක සන්ධානයේ දෙවන අදියරට (Pillar Two) නවසීලන්තය එකතු වීම සඳහා පවතින දේශපාලන මන්දගාමීත්වය, මෙවැනි ජාත්යන්තර ඩ්රෝන ගිවිසුම්වලට එළඹීමේදී රජයට යම් බාධාවක් වනු ඇතැයි ද සිතිය හැක.
