නවසීලන්තයේ බදු ගෙවන්නන්ට සහනයක්: අතට නොලැබුණු ආදායම් මත බදු ගෙවීමෙන් නිදහස ලැබෙන සීමාවන් ඉහළට
විශේෂ ආර්ථික සහ බදු පුවත් විවරණය — දියත නිවුස් නිවුසීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
2026 මැයි 12 — නවසීලන්තයේ බදු නීති පද්ධතියේ පවතින “Cash Basis Person” (මුදල් පදනම මත බදු ගෙවන්නන්) යන්නට අදාළ නිර්වචනය සහ සීමාවන් ඉහළ දැමීමට රජය පියවර ගෙන තිබේ. මෙමගින් බොහෝ පිරිසකට තමන්ට සැබෑ ලෙසම මුදල් ලැබුණු පසුව පමණක් බදු ගෙවීමට අවස්ථාව සැලසේ.
1. “මුදල් පදනම” (Cash Basis) යනු කුමක්ද?
සාමාන්යයෙන් අප බොහෝ දෙනා බදු ගෙවන්නේ යම් ආදායමක් අප අතට ලැබුණු පසුවය. නමුත් මීට පෙර පැවති නීතිය අනුව, ඇතැම් ආයෝජනවල ආදායම (උදාහරණ ලෙස ස්ථාවර තැන්පතු කල් පිරීමේදී ලැබෙන පොලිය හෝ විදේශ මුදල් හුවමාරු වාසි) අතට ලැබීමට පෙර, එය ගිණුමට එකතු වූ පමණින් (Accrued) බදු ගෙවීමට සිදුවිය. නව සංශෝධනය මගින් මෙම සංකීර්ණතාව මඟහරවා ඇත.
2. අලුත් සීමාවන් (Thresholds)
පැරණි නීතිය යටතේ පවතින සීමාවන් උද්ධමනයට ගැලපෙන පරිදි මෙලෙස දෙගුණ කර තිබේ:
- ආදායම් සීමාව: මූල්ය කටයුතුවලින් ලැබෙන වාර්ෂික ආදායම රුපියල් (ඩොලර්) 100,000 සිට 200,000 දක්වා ඉහළ දමා ඇත.
- මුළු වත්කම් සීමාව: බැංකු ගිණුම්, ස්ථාවර තැන්පතු වැනි මූල්ය වත්කම්වල වටිනාකම ඩොලර් මිලියන 1 සිට මිලියන 2 දක්වා ඉහළ දමා තිබේ.
මෙම සීමාවන්ට වඩා අඩුවෙන් ආදායම් ලබන්නන්ට දැන් සංකීර්ණ බදු ගණනය කිරීම්වලින් තොරව, මුදල් අතට ලැබෙන විට පමණක් බදු ගෙවිය හැකිය.
3. ගණකාධිකාරීවරුන් සහ බදු ගෙවන්නන්ගේ ප්රතිචාරය
ඕස්ට්රේලියාවේ සහ නවසීලන්තයේ වරලත් ගණකාධිකාරීවරුන්ගේ සංගමය (CA ANZ) පවසන්නේ, මෙම වෙනස නිසා බදු ගෙවන්නන්ට සහ ඔවුන්ගේ ගණකාධිකාරීවරුන්ට තිබූ අනවශ්ය පීඩනය සහ සංකීර්ණ ගණනය කිරීම් රැසක් ඉවත් වන බවයි. විශේෂයෙන්ම විදේශ විනිමය අනුපාත වෙනස් වීම නිසා ලැබෙන “කඩදාසි මත පමණක් පවතින ලාභ” (Paper gains) සඳහා බදු ගෙවීමට සිදුවීම මින් වැළකේ.
දියත නිවුස් නිවුසීලන්ත විවරණය 🦁⚖️🌏
නවසීලන්තයේ ආර්ථිකය තුළ උද්ධමනය ඉහළ යාමත් සමඟ මෙවැනි සීමාවන් (Thresholds) යාවත්කාලීන කිරීම අත්යවශ්ය කරුණකි. තමන්ට අතට නොලැබුණු මුදලක් වෙනුවෙන් රජයට බදු ගෙවීමට සිදුවීම සාමාන්ය ජනතාවට මෙන්ම ආයෝජකයින්ට ද විශාල පීඩනයකි. මෙම ලිහිල් කිරීම හරහා නවසීලන්තයට සංක්රමණය වන ධනවත් පුද්ගලයින්ට ද ඔවුන්ගේ මූල්ය පාලනය පහසු කරවනු ඇත. මෙය බදු ක්රමය වඩාත් සාධාරණ සහ ප්රායෝගික කිරීමේ පියවරක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය.
